jmp1009_要義甘露續部疏仙人真言第四節.外續脈經及液經疏.g2.0f

局米旁大師教言集MP163要義甘露續部疏仙人真言第四節.外續脈經及液經疏 10-9-1a 要義甘露續部疏仙人真言第四節.外續脈經及液經疏 序分 ༄༅། །བདུད་རྩི་སྙིང་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་དྲང་སྲོང་ཞལ་ལུང་ལས་དུམ་བུ་བཞི་པ་ཕྱི་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྩ་མདོ་ཆུ་མདོའི་ཊཱི་ཀ་བཞུགས་སོ། ། 10-9-1b ན་མོ་གུ་རུ་མཉྫུ་ཤྲཱི་བྷེ་ཥ་ཛ་རཱ་ཛཱ་ཡ། ཕྱི་མ་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྒྱུད་འདི་འཆད་པ་ལ། མཚམས་སྦྱར་བ། གླེང་གཞི་དང་གླེང་སློང་གི་ཚིག་དང་། རྒྱུད་དོན་དངོས་བཤད་པ་དང་གཉིས། དང་པོ་ནི།གོང་དུ་མན་ངག་གི་རྒྱུད་གསུངས་ཚར་བའི་རྗེས་ཐོག་དེ་མ་ཐག་པ་དེ་ནས་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཚོ་མཛད་སྨན་གྱི་བླ་བཻཌཱུཪྻ་འོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དེས་དགོས་འདོད་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་བཞེངས་ནས། ནད་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་མ་ཐག་ཏུ་སྐུའི་གསང་གནས་ནས་འོད་ཟེར་ཁ་དོག་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མ་ཕྱོགས་བཅུར་འཕྲོས་པས་ཕྱོགས་བཅུའི་འགྲོ་བ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཞུམ་པ་དང་སྐྲག་པའི་ཉེས་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་བསལ། ལུས་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ནད་དང་། ཚེ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་གདོན་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱས་ཏེ་སླར་སྐུའི་ 10-9-2a གསང་བར་འདུས་པ་ལས། རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་ལ། སྐབས་འདིར་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ལས་སྤྲུལ་པའི་སྟོན་པ་དྲང་སྲོང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཏུ་སྣང་བར་མཛད་དེ་མདུན་གྱི་བར་སྣང་ལ་བཞུགས་པ་དེ་ལ། གསུང་ལས་སྤྲུལ་པའི་དྲང་སྲོང་ཡིད་ལས་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་སྔར་ནས་སྤྲུལ་ཟིན་པ་བཀོད་པ་མ་བསྡུས་པར་བཞུགས་པ་དེས་སྤྲུལ་གཞི་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་ཉིད་དང་། དེའི་སྤྲུལ་པ་སྐབས་འདིའི་རྒྱུད་འཆད་པ་པོ་སྟོན་པ་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་བཅས་པ་ལ་ཕྱག་དང་བསྐོར་བ་བྱས་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་ཞུས་སོ། ། ཀྱཻ། སྟོན་པ་དྲང་སྲོང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལགས། རྒྱུད་སྡེ་བཞི་ལ་བསླབ་བར་བྱའོ། །ཞེས་སྔར་གསུངས་པ་ལས་རྩ་རྒྱུད་བཤད་རྒྱུད་མན་ངག་རྒྱུད་དང་གསུམ་པོ་རིམ་པ་ལྟར་དབང་པོ་རབ་ 10-9-2b འབྲིང་ཐ་མའི་དོན་དུ་གསུངས་ལགས་ན། ད་ནི་ཕྱི་མའི་རྒྱུད་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བགྱི་བ་འཚོ་མཛད་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོས་བདག་ཅག་ལ་བཤད་དུ་གསོལ། ཞེས་ཞུས་ཏེ་གླེང་བསླད་བ་ན་སྟོན་པས་བཀའ་སྩལ་པ། 正說續義 གཉིས་པ་རྒྱུད་དོན་དངོས་བཤད་པ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས། 總說 དང་པོ་ནི། ཀྱཻ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་ཡིད་ལས་སྐྱེས། རྒྱུད་བཞིའི་ཐ་མ་ཕྱི་མའི་རྒྱུད་ལ་བསླབ་པ་ནི། འདི་ལྟར་གསོ་བྱ་ནད་དང་། དེ་གསོ་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་དང་། ནད་དང་གཉེན་པོ་བསྐྲད་ནས་གསོ་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་དང་གསུམ་དུ་ཡོད་པ་ལས

【現代漢語翻譯】 局米旁大師教言集MP163要義甘露續部疏仙人真言第四節.外續脈經及液經疏 要義甘露續部疏仙人真言第四節.外續脈經及液經疏 序分 ༄༅། །བདུད་རྩི་སྙིང་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་དྲང་སྲོང་ཞལ་ལུང་ལས་དུམ་བུ་བཞི་པ་ཕྱི་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྩ་མདོ་ཆུ་མདོའི་ཊཱི་ཀ་བཞུགས་སོ། ། 那摩 गुरु मञ्जुश्री भिषज्य राजाय (藏文，梵文天城體，梵文羅馬擬音：namo guru mañjuśrī bhiṣajya rājāya，漢語字面意思：頂禮 गुरु (guru, 上師) 文殊師利 藥王)。爲了講解外續，即關於行為的續部，分為：連線、開場白和提問，以及續的實際意義兩部分。首先，在上面講完了口訣續之後，世尊薄伽梵，療愈之主，藥師琉璃光王，從名為『如意生』的等持中起身，立即進入名為『息滅一切疾病無礙』的醫藥等持。從他的身秘密處放射出成百上千的光芒，遍照十方，消除了十方眾生所有的沮喪和恐懼的過失，平息了身體上的障礙疾病和壽命上的障礙邪魔，然後光芒 वापस (梵文天城體，梵文羅馬擬音：vāpasa，漢語字面意思：返回)融入身秘密處。 由此，成就了所有勝者的事業智慧之體性，即成就一切義之 बुद्ध (梵文天城體，梵文羅馬擬音：buddha，漢語字面意思：佛)的自性。此時，顯現為藥王 कार्य (梵文天城體，梵文羅馬擬音：kārya，漢語字面意思：事業)所化現的導師，名為仙人智慧 ज्ञान (梵文天城體，梵文羅馬擬音：jñāna，漢語字面意思：智慧)，安住在前方的虛空中。從他的語中化現出名為仙人意生者，他早已化現完畢，並未收攝，也安住在那裡。他向化現之基，即藥王本身，以及藥王的化身，即此時講解續部的導師智慧 ज्ञान (梵文天城體，梵文羅馬擬音：jñāna，漢語字面意思：智慧)頂禮並繞行，然後說道：『尊貴的導師仙人智慧 ज्ञान (梵文天城體，梵文羅馬擬音：jñāna，漢語字面意思：智慧)啊！以前您說過要學習四續部。其中，根續、釋續和口訣續是依次為上、中、下三種根器而說的。現在，我們應該如何學習外續呢？請療愈之主藥王為我們講解。』 這樣提問之後，導師回答道： 正說續義 第二，關於續的實際意義，分為總說和分說兩部分。 總說 首先：『尊貴的仙人意生者！學習四續部的最後一部，即外續，是這樣的：有待治療的疾病，治療疾病的對治方法，以及展示驅除疾病和對治方法並進行治療的方法這三者。』

【English Translation】 Ju Mipham's Teachings MP163: Essential Nectar Tantra Commentary - Sage's Prophecy, Section 4: Outer Tantra, Pulse Sutra, and Fluid Sutra Commentary Essential Nectar Tantra Commentary - Sage's Prophecy, Section 4: Outer Tantra, Pulse Sutra, and Fluid Sutra Commentary Preface ༄༅། །བདུད་རྩི་སྙིང་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་དྲང་སྲོང་ཞལ་ལུང་ལས་དུམ་བུ་བཞི་པ་ཕྱི་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྩ་མདོ་ཆུ་མདོའི་ཊཱི་ཀ་བཞུགས་སོ། ། Namo Guru Manjushri Bhishajya Rajaya. To explain this Outer Tantra, the Tantra of Activities, there are: the connection, the words of introduction and inquiry, and the actual explanation of the Tantra's meaning. First, after the Upadesha Tantra was taught above, immediately after that, the Teacher, Bhagavan, the Healing Lord, the King of Lapis Lazuli Light, arose from the Samadhi called 'Source of Desired Needs,' and immediately entered the medicinal Samadhi called 'Unobstructed Pacifier of All Diseases.' From the secret place of his body, hundreds of thousands of rays of light of various colors emanated in the ten directions, eliminating all the faults of depression and fear of all sentient beings in the ten directions, pacifying the diseases that obstruct the body and the demons that obstruct life. Then the light वापस (Tibetan, Devanagari, Romanized Sanskrit: vāpasa, Literal meaning: return) merged back into the secret place of his body. Thus, the nature of the wisdom that accomplishes the activities of all the Victorious Ones, the essence of Buddha Accomplishing All Purposes, manifested as a teacher emanated from the activity of the King of Medicine himself, named Sage Wisdom ज्ञान (Tibetan, Devanagari, Romanized Sanskrit: jñāna, Literal meaning: wisdom), who was present in the space in front. From his speech emanated the Sage Born of Mind, who had already been emanated and was not withdrawn, and was also present there. He prostrated and circumambulated the basis of emanation, the King of Medicine himself, and the emanation of the King of Medicine, the Teacher Wisdom ज्ञान (Tibetan, Devanagari, Romanized Sanskrit: jñāna, Literal meaning: wisdom) who was explaining the Tantra at this time, and then said: 'Venerable Teacher Sage Wisdom ज्ञान (Tibetan, Devanagari, Romanized Sanskrit: jñāna, Literal meaning: wisdom)! You said before that we should study the four Tantras. Among them, the Root Tantra, the Explanatory Tantra, and the Upadesha Tantra were taught in order for the sake of the superior, intermediate, and inferior faculties. Now, how should we study the Outer Tantra? Please, Healing Lord, King of Medicine, explain it to us.' After this inquiry, the Teacher replied: Actual Explanation of the Tantra's Meaning Second, regarding the actual meaning of the Tantra, there are two parts: the general explanation and the specific explanation. General Explanation First: 'Venerable Sage Born of Mind! Learning the last of the four Tantras, the Outer Tantra, is like this: there are the diseases to be treated, the antidotes that treat the diseases, and the methods of showing how to eliminate the diseases and antidotes and to treat them.'

---

། གསོ་ཡུལ་ནད་དེ་ལའང་ཀུན་བརྟགས་གདོན་གྱི་ནད་བརྒྱ་དང་གཅིག་དེ་བཞིན་ལྟར་སྣང་འཕྲལ་གྱི་ནད། གཞན་དབང་སྔོན་ལས་ཀྱི་ནད། ཡོངས་གྲུབ་ཚེ་ཡི་ནད་བརྒྱ་དང་གཅིག་སྟེ་བཞི་བརྒྱ་དང་བཞིར་ཡོད་ལ། དེ་ལའང་རྒྱས་པར་ཕྱེ་ན་སྔོན་ལ ས་ཀྱི་ནད་མ་གཏོགས་པ་གསུམ་ལ་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྒྲེས་ཏེ་རྩིས་ན་སྟོང་དང་ཉིས་བརྒྱ་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཞིང་རྣམ་པས་དབྱེ་ན་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དོན་མདོ་རུ་བསྡུས་པས་བཅོས་དགོས་པ་བརྒྱ་རྩ་གཅིག་སྟེ་ཡོངས་གྲུབ་ཚེ་ཡི་ནད་ནི་བཅོས་ན་འཚོ་ལ་མ་བཅོས་ན་རང་གར་མི་འཚོ་བས་བཅོས་དགོས་པ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ལས་གཞན་ལྟར་སྣང་གི་ནད་རྣམས་ནི་མ་བཅོས་ཀྱང་འཚོ་ལ། གདོན་ནད་རྣམས་ནི་གདོན་འཆོས་པ་གཙོ་ཆེ་ཡི་སྨན་དཔྱད་གཙོ་མི་ཆེ་ལ། སྔོན་ལས་ཀྱི་ནད་ཕལ་ཆེར་བཅོས་སུ་མི་བཏུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསོ་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ 10-9-3a ཡང་རྒྱུད་འདིར་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་དབྱེ་བ་བགྲངས་ན་སྟོང་དང་གཉིས་སུ་ཡོད་ཀྱང་། མདོར་བསྡུས་ན་སྨན་དཔྱད་ཟས་སྤྱོད་བཞི་ལ་འདུ་ཞིང་། སྨན་ལ་ཞི་བྱེད་དང་སྦྱོང་བྱེད་གཉིས་དང་། ཞི་བྱེད་ལའང་ཚ་བ་ཞི་བར་བྱེད་པ་བསིལ་སྨན་དང་གྲངས་བ་ཞི་བྱེད་དྲོད་སྨན་གཉིས། སྦྱོང་བྱེད་ཀུན་ལ་སྨན་གྱི་ངོ་བོས་དྲག་སྦྱོང་དང་འཇམ་སྦྱོང་གཉིས་ཏེ་སྨན་ལ་སྤྱིར་བཞི་དང་། དཔྱད་ལ་འཇམ་པ་དུགས་ལུམས་བྱུག་པ་གསུམ་དང་། རྩུབ་ལ་གཏར་བསྲེག་ཐུར་མ་གསུམ་སྟེ་འཇམ་རྩུབ་གཉིས། ཟས་ལ་ཉེས་པ་སོ་སོ་ལ་ཞི་ཞིང་ཕན་པར་བྱེད་པ་རླུང་ལ་ཟས་སྣུམ་བཅུད་ལྟ་བུ་དང་། གནོད་པའམ་སློང་བར་བྱེད་པ་རླུང་ལ་ཡང་རྩུབས་ཀྱི་ཟས་ལྟ་བུ་སྟེ། འདིར་རྣམ་པར་གྱུར་པའི་ཉེས་པ་སྟེ་ཞི་བའམ་སློང་བྱེད་ལ་ཕན་གནོད་དུ་གྱུར་པའི་ཟས་སུ་ཤེས་ནས་ཉེས་པ་གང་འཕེལ་བ་ན་ཕན་པའི་ཟས་སྦྱར་ཞིང་ཟད་པ་ན་གནོད་པའི་ཟས་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ། །སྤྱོད་ལམ་མང་ཡང་བསྡུ་ན་དྲག་དལ་གཉིས་ཏེ་དེ་ལྟར་གཉེན་པོ་བཅུ་པོ་དེ་ནད་གང་ལ་གང་འོས་སུ་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་གསོ་བའི་ཐབས་ཀྱི་ལག་ལེན་ལ་ནི། རྒྱུད་བཞི་པོ་འདིར་བསྟན་པའི་བརྟག་ཐབས་དང་གསོ་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་སྒོ་སོ་སོར་བགྲང་ན་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ཡོད་ལ། དེ་དག་མདོར་བསྡུས་ན་དང་པོ་ནད་གང་ཡིན་པ་བརྟག་ཐབས་དང་། རྟོག་ནས་ཇི་ལྟར་འཚམས་པར་གསོ་ཚུལ་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་ནས་སྨན་སོགས་དངོས་སུ་སྦྱར་ 10-9-3b ཏེ་གསོ་བའི་ཐབས་ལག་ཏུ་ལེན་པ་གསུམ་དུ་འདུ་ལ། །དེ་ལ་བརྟག་ཐབས་རེག་མཐོང་གཉིས་ཀྱིས་ནད་གང་ཡིན་ངོས་བཟུང་། དེ་ལའང་འཁྲུལ་པའི་གཞི་འབྱུང་སྲིད་པས་གནད་ཀྱི་གལ་འགགས་བཞི་ཡིས་དཔྱད་པ་ལ་ནོར་འཁྲུལ་འབྱུང་བའི་དོགས་འཕྲང་བསལ། གསོ་ཚུལ་དགུ་ཡིས་ནད་དང་གཉེན་པོ་མ་འཛོལ་བར་སྤྲད། གསོ་ཐབས་ལག་ལེན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ནད་ཀ

{ "translations": [ "對於需要治療的疾病，有101種由『昆塔』（kun brtags，遍計所執）引起的邪魔病，以及類似的表象性暫時疾病；有受『堅達旺』（gzhan dbang，依他起）前世業力導致的疾病；還有101種『永哲』（yongs grub，圓成實）壽命相關的疾病，總共404種。如果詳細劃分，除了前世業力病之外，其餘三種疾病根據位置等因素進行細分，可達1212種，如果按型別劃分，則數不勝數。簡而言之，需要治療的有101種，即與『永哲』（yongs grub，圓成實）壽命相關的疾病，治療則生，不治療則死，因此必須治療。除此之外，表象性疾病即使不治療也能存活。對於邪魔病，驅除邪魔是關鍵，藥物治療並非主要手段。而大多數前世業力病是無法治癒的。", "治療疾病的對治方法：", "此續部中描述的所有內容，如果按類別計數，則有1002種。但簡而言之，可歸納為藥物、飲食、行為四個方面。藥物分為息增（zhi byed，寂止）和瀉除（sbyong byed，排泄）兩種。息增藥又分為清涼藥（bsil sman，涼藥），用於平息熱癥，以及溫熱藥（drod sman，熱藥），用於平息寒癥。瀉除藥根據藥性分為峻瀉藥（drag sbyong，猛烈瀉藥）和緩瀉藥（jam sbyong，溫和瀉藥）兩種。因此，藥物總體上分為四種。治療方法分為溫和療法和粗猛療法兩種。溫和療法包括燻蒸（dugs，燻蒸）、沐浴（lums，沐浴）、塗油（byug pa，塗油）三種；粗猛療法包括放血（gtar，放血）、燒灼（bsreg，燒灼）、錐刺（thur ma，錐刺）三種。飲食方面，有針對每種疾病有益的食物，如針對隆病（rlung，風病）的油膩滋補食物；也有加重或引發疾病的食物，如針對隆病（rlung，風病）的粗糙食物。這裡要知道，對於已經變化的疾病，有益或有害的食物。當某種疾病增加時，應食用有益的食物；當某種疾病減少時，應食用有害的食物。行為方面，雖然有很多種，但可歸納為劇烈和緩慢兩種。因此，這十種對治方法應根據不同的疾病選擇使用。", "第三，關於治療方法的實踐：此四續部中描述的檢查方法和治療方法等，如果分別計數，則有360種。這些方法可歸納為三個方面：首先，確定是什麼疾病的檢查方法；確定后，瞭解如何進行適當的治療；瞭解后，實際配製藥物等進行治療。" "其中，通過觸診和觀察兩種方法來確定疾病。由於可能出現錯誤，因此通過四個關鍵要點進行分析，以消除出現錯誤的風險。通過九種治療方法，確保疾病和對治方法不會混淆。通過十八種治療實踐，可以治療疾病。" ], "english_translations": [ "For the diseases that need treatment, there are 101 types of demonic diseases caused by 『Kuntak』 (kun brtags, Parikalpita), as well as similar apparent temporary diseases; there are diseases caused by 『Shendawang』 (gzhan dbang, Paratantra) previous karma; and there are 101 types of diseases related to 『Yongdrup』 (yongs grub, Parinispanna) lifespan, totaling 404 types. If divided in detail, except for diseases of previous karma, the remaining three types of diseases can be subdivided into 1212 types based on location and other factors. If divided by type, they are countless. In short, there are 101 types that need treatment, that is, diseases related to 『Yongdrup』 (yongs grub, Parinispanna) lifespan. Treatment leads to life, and no treatment leads to death, so treatment is necessary. Apart from that, apparent diseases can survive even without treatment. For demonic diseases, exorcising demons is the key, and drug treatment is not the main method. And most diseases of previous karma are incurable.", "Antidotes for treating diseases:", "All the contents described in this tantra, if counted by category, there are 1002 types. But in short, they can be summarized into four aspects: medicine, diet, and behavior. Medicines are divided into pacifying (zhi byed, calming) and purgative (sbyong byed, purging) types. Pacifying medicines are further divided into cooling medicines (bsil sman, cool medicine) to calm heat, and warming medicines (drod sman, warm medicine) to calm cold. Purgative medicines are divided into strong purgatives (drag sbyong, strong purgative) and mild purgatives (jam sbyong, mild purgative) according to the nature of the medicine. Therefore, medicines are generally divided into four types. Treatment methods are divided into gentle and rough methods. Gentle therapies include fumigation (dugs, fumigation), bathing (lums, bathing), and oil application (byug pa, oil application); rough therapies include bloodletting (gtar, bloodletting), cauterization (bsreg, cauterization), and piercing (thur ma, piercing). In terms of diet, there are foods that are beneficial for each disease, such as oily and nourishing foods for Lung disease (rlung, wind disease); there are also foods that aggravate or cause disease, such as rough foods for Lung disease (rlung, wind disease). Here you should know the beneficial or harmful foods for diseases that have changed. When a certain disease increases, beneficial foods should be eaten; when a certain disease decreases, harmful foods should be eaten. In terms of behavior, although there are many types, they can be summarized into vigorous and slow types. Therefore, these ten antidotes should be selected and used according to different diseases.", "Third, regarding the practice of treatment methods: The examination methods and treatment methods described in these four tantras, if counted separately, there are 360 types. These methods can be summarized into three aspects: first, the examination method to determine what disease it is; after determining, understand how to carry out appropriate treatment; after understanding, actually prepare medicines and other things for treatment.", "Among them, the disease is determined by two methods: palpation and observation. Since errors may occur, the risk of errors is eliminated by analyzing through four key points. Through nine treatment methods, ensure that the disease and the antidote are not confused. Through eighteen treatment practices, diseases can be treated." ] }

---

ྱི་དཔུང་གཞོམ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་གསོ་བ་རིག་པའི་གཞུང་གི་བསྟན་དོན་ཐམས་ཅད་ལག་ཏུ་ལེན་ཐབས་སྙིང་པོར་དྲིལ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་དག་ཕྱི་མ་ཕྲིན་ལས་རྒྱུད་ཀྱི་རྩ་བའི་སྡོམ་ཚིག་ཡིན་ཏེ་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་ལ་དེ་ལྟར་ཆོངས་ཞེས་གསུངས་སོ། ། 各別說 གཉིས་པ་ལ་བརྟག་པ་རྩ་ཆུའི་མདོ། ཞི་བྱེད་སྨན་གྱི་མདོ། སྦྱོང་བྱེད་ལས་ཀྱི་མདོ། འཇམ་རྩུབ་དཔྱད་ཀྱི་མདོ་བསྟན་པ་བཞི་ལས། དང་པོ་ལ་ཞུས་པ་དང་། ལན་བསྟན་པ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ། དེ་ནས་དྲང་སྲོང་ཡིད་ལས་སྐྱེས་སོགས་ནས། ཞེས་ཞུས་པ་ལས། ཞེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ་གོ་སླའོ། །གཉིས་པ་ལ་རྩ་མདོ་ཆུ་མདོ་གཉིས་ལས། 說觸脈經分法 དང་པོ། སྟོན་པས་གསུངས་པ་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། འདི་དག་ལ་ས་བཅད་ནི་གཞུང་གི་མདོར་བསྟན་དང་རྒྱས་བཤད་ཀྱིས་གསལ་བས་གཞུང་བཞིན་འབྲུ་གཉེར་བས་འཐུས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོ་རེག་པ་རྩ་ལ་བརྟག་པ་ནི། ནད་པ་དང་ 10-9-4a སྨན་པ་གཉིས་ལ་བརྡའ་སྦྱོར་ཞིང་འཕྲིན་པ་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ནི་རྩ་ཡིན་པས་དེ་ལ་བརྟག་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་ཞིང་། དེ་བརྟག་པར་བྱེད་པ་ལ་སྔོན་འགྲོ་ཟས་སྤྱོད་བསླབ་པ་ནས་བླ་རྩ་བརྟག་པའི་བར་གྱིས་སྤྱི་དོན་བཅུ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་པ་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། དང་པོ་སྔོན་འགྲོ་ཟས་སྤྱོད་ལ་བསླབ་པ་ནི། སང་ཉིན་རྩ་བལྟ་བའི་དེ་རིང་ལྟ་བུ་ནས་ཀྱང་ཤ་ཆང་ལ་སོགས་པ་ཧ་ཅང་དྲོད་བཅུད་དྲག་པོ་ཟོས་ན་ཟས་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་རྩ་ཡང་ཚ་བའི་ནད་གཞི་དང་མཐུན་པར་ཅུང་འགྱུར་དུ་འོང་བ་དང་། དེ་བཞིན་འཇུ་དཀའ་ཞིང་བསིལ་ཆེས་པ་བཟའ་ཆེས་ན་གྲང་བའི་ནད་གཞི་སློང་བས་དེ་ལྟར་ཚ་གྲང་གི་ནད་གཞི་འཁྲུགས་པའི་ཟས་སྤང་ལ་བསིལ་དྲོད་སྙོམས་པའི་ཟས་བཟའ་དེ་ཡང་ཧ་ཅང་འགྲང་ཆེ་བ་དང་། ལྟོགས་ཆེས་པ་དང་བུད་མེད་དང་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་དང་གཉིད་ཆགས་པ་དང་སྨྲ་བརྗོད་དང་སེམས་ཀྱིས་བསམ་བློ་མང་དུ་བཏང་བའི་སེམས་ལས་བྱེད་པ་དང་། འགྲོ་ཞིང་འདུག་པའི་སྤྱོད་ལམ་མང་པོ་བྱེད་པ་སྤངས་ཏེ་བརྟག་པར་བྱ། དེ་ལྟར་བྱས་ནས་དེ་ཡིས་འདུ་བ་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་རྣམ་གསུམ་མི་འཁྲུག་པས། རྩ་གསལ་ཞིང་ཐིག་པ་འོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་བརྒྱགས་ཆེ་བའི་དུས་སུ་རྩ་མཐོ་ལ་གྲིམས་པ། ལྟོགས་ཆེ་དུས་རྩ་སྤང་དམའ་ལ་ཞན་པ། གཉིད་ཆགས་པ་དང་། སྨྲ་བརྗོད་མང་བས་རླུང་འཁྲུགས་ཏེ་རྩ་ཡང་རླུང་གི་ནད་དང་མཐུན་པར་འོང་ངོ་། །འགྲོ་འགྲོ་འདུག་འདུག་མང་བས་རྩ་ཡང་འཚུབ་པ་ལྟ་བུ་འོང་ 10-9-4b བས་རྐྱེན་དེ་དག་སྤང་ནས་དལ་བར་བྱས་ན་རང་བཞིན་ནད་ཁམས་ཀྱི་རྩ་གང་ཡིན་དེ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་རང་སོ་ན་གསལ་ལོ། །ད་ལྟར་རྩ་གློ་བུར་དུ་བལྟ་བར་བྱེད་ན་ཡང་དེ་དུས་ནད་པ་དབུགས་རང་མལ་ཚུད་པ་ཅན་དུ་བྱ་སྟེ། ངལ་བ་དང་རྒྱུག་པ་སོགས་ཀྱིས་དབུགས་མལ་ད

【現代漢語翻譯】 摧毀軍隊，像這樣具備三十三種功德，這是將醫學的所有要義濃縮為實踐的核心方法。這些是後續《事業後續》的根本總結，賢者們如是銘記於心。各別說 第二部分是關於檢查脈搏和尿液的章節，包括平息藥的章節、凈化法的章節以及緩和與峻烈的治療章節。在四個章節中，第一個章節包括提問和回答兩部分。首先，從『那時，從賢者意生』開始，到『提問』為止，都已闡明，很容易理解。第二部分包括脈搏章節和尿液章節。 第一部分，如『導師所說』等所示。這些章節的段落劃分在原文的要點和詳細解釋中已經很清楚，因此按照原文進行研究就足夠了。首先，檢查觸控脈搏，病人與 醫生之間像約定訊號和傳遞資訊一樣，脈搏非常重要，因此檢查脈搏非常重要。爲了檢查脈搏，從學習初步的飲食起居到檢查命脈，共有十三個要點。首先，學習初步的飲食起居，比如明天要看脈搏，那麼今天就不要吃太多過於溫熱滋補的肉和酒等食物，因為這些食物會導致脈搏出現與熱性疾病相似的變化。同樣，如果吃太多難以消化且過於寒冷的食物，會導致引發寒性疾病，因此要避免食用引起寒熱疾病紊亂的食物，而要吃寒熱均衡的食物，並且不要吃得太飽或太餓，不要進行性行為，不要貪睡，不要多說話，不要過度思考，不要進行太多的行走和坐臥等活動。這樣做可以避免氣、膽、涎三種體液紊亂，從而使脈搏清晰。如果不這樣做，飽脹時脈搏會高而緊，飢餓時脈搏會低而弱，貪睡和多說話會導致氣紊亂，脈搏也會出現與氣病相似的癥狀。行走過多會導致脈搏紊亂， 因此要避免這些因素，保持平靜，這樣就能清楚地瞭解自身疾病的脈搏狀況。如果現在要突然檢查脈搏，也要讓病人呼吸平穩，不要在勞累或奔跑后立即檢查。

【English Translation】 Destroying the army, possessing thirty-three qualities in this way, this is the core method of condensing all the essentials of medicine into practice. These are the fundamental summaries of the subsequent 'Karma Tantra', and the sages should remember them in this way. Separate explanation The second part is the chapter on examining pulse and urine, including the chapter on pacifying medicines, the chapter on purification methods, and the chapter on mild and drastic treatments. Among the four chapters, the first chapter includes two parts: asking questions and answering them. First, from 'Then, from the sage Yid-las-kye' to 'asking', it has been clarified and is easy to understand. The second part includes the pulse chapter and the urine chapter. The first part, as shown by 'The teacher said' and so on. The paragraph divisions of these chapters are already clear in the main points and detailed explanations of the original text, so it is sufficient to study according to the original text. First, examining the touch of the pulse, the patient and the The doctor is like an agreed signal and conveying information, the pulse is very important, so it is very important to check the pulse. In order to check the pulse, there are thirteen key points from learning the initial diet and daily life to checking the lifeblood. First, learning the initial diet and daily life, such as looking at the pulse tomorrow, then today do not eat too much hot and nourishing meat and wine and other foods, because these foods will cause the pulse to appear similar changes to hot diseases. Similarly, if you eat too much indigestible and too cold food, it will cause cold diseases, so you should avoid eating foods that cause disorders of cold and heat diseases, but eat foods that are balanced in cold and heat, and do not eat too full or too hungry, do not have sex, do not oversleep, do not talk too much, do not think too much, and do not do too much walking and sitting and other activities. Doing so can avoid the disorder of the three humors of Qi, Bile, and Phlegm, so that the pulse is clear. If you don't do this, the pulse will be high and tight when full, and the pulse will be low and weak when hungry. Oversleeping and talking too much will cause Qi disorder, and the pulse will also appear similar symptoms to Qi disease. Too much walking will cause the pulse to be disordered, Therefore, avoid these factors and keep calm, so that you can clearly understand the pulse condition of your own disease. If you want to check the pulse suddenly now, you should also let the patient breathe smoothly, and do not check immediately after fatigue or running.

---

ུ་མ་ཚུད་པའི་སྐབས་ན་རྩ་ཡང་འཚུབ་པ་འོང་བས་དབུགས་མ་རྒོད་པའི་སྐབས་སུ་བལྟ་བ་དང་། དབུགས་རྒོད་པའམ་བསྡོམས་པ་སོགས་རྩ་ཡི་དཔང་། དབུགས་ཀྱིས་རྐྱེན་གྱིས་མ་བཏེགས་པའམ་མ་བསྒྱུར་བ་གཅེས་པ་ཡིན་ཏེ་དབུགས་ཀྱི་དབང་ལས་རྩ་གྲིམ་ལྷོད་དུ་འགྱུར་བ་མྱོང་བས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་བལྟ་བའི་དུས་ནི་ནམ་མཁའི་ངོས་ལ་ཉི་འོད་ཤར་བས་ནམ་ལངས་ལ། ས་གཞིའི་ཀླུང་དུ་ཉི་འོད་དངོས་སུ་མ་ཕེབས་པ་ནམ་ལངས་པའི་དང་པོར། སྨྲ་བརྗོད་སོགས་ཀྱིས་ཁོང་བའི་ནང་གི་དབུགས་དྲོན་མོ་ཕྱིར་རིང་དུ་མ་རྒྱུས་པ་དང་། ཁ་སྣར་ཕྱི་རོལ་གྱི་རླུང་ངམ་དབུགས་གྲང་མོ་ནང་དུ་མ་ཤོར་བ་དང་། རང་མལ་ནས་མ་འགུལ་ལ་ཁ་ཟས་མ་ཟོས་པའི་དུས་དེར་ནི། གདགས་སྲིབས་ཀྱི་དབུགས་སྙོམས་པས་ན་དབུགས་ཀྱིས་བཏེགས་ནས་འཕར་བའི་རྩ་རང་མལ་ན་གནས་དུས་བལྟ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་གདགས་སྲིབས་ཞེས་ཉིན་སྲིབས་ཀྱི་བརྡའ་འདི། གདགས་ལྷ་རྗེ་དང་སྲིབས་ནད་པ་གདགས་དོན་ལྔ་དང་སྲིབས་སྣོད་དྲུག་གདགས་གཡས་རྒྱུ་དང་སྲིབས་གཡོན་རྒྱུ། གདགས་ཉིན་མོ་དང་སྲིབས་མཚན་མོ་སྟེ་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་གྱི་དུས་ལྟ་བུ་ནམ་ལངས་སོགས་སུ་འཆད་ཚུལ་སྣ་ 10-9-5a ཚོགས་བྱེད་པ་ཡོད་ཀྱང་། སྐབས་འདིར་གདགས་སྲིབས་ནི་ཚ་གྲང་གི་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་མིང་སྟེ། སྤྱོད་ལམ་དྲག་པོས་ཁོང་བར་དྲོད་འབར་ཞིང་དབུགས་རྒོད་པ་ནི་ཚ་བའི་དབུགས་ཏེ་དེའི་དུས་སུ་རྩ་ཡང་གྲིམས་པར་འོང་། ལྟོ་ཆགས་པ་དང་ལུས་གྲང་བ་སོགས་ཀྱིས་ཁོང་པ་གྲང་ཞིང་དབུགས་རྒྱུ་བ་ཞན་པའི་ཚེ་བལྟ་རྩ་ཡང་དེ་དང་འཚམས་པར་ཅུང་ཞན་པར་འབྱུང་བ་མངོན་སུམ་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱིར་ནང་མོ་མལ་ནས་མ་འགུལ་གང་སྤྱོད་ལམ་སྙོམས་པས་དབུགས་ཚ་གྲང་སྙོམས་ལ། དེའི་དབང་གི་ནད་གཞིའི་རྩ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་འཕྲལ་གྱི་དབུགས་ལ་བརྟེན་པའི་རྩ་རྒྱུད་དྲག་དལ་མི་འོང་བས་དུས་དེར་འདྲ་རྩ་བལྟ་བའི་དུས་ཡིན་ཞེས་བསྟན་ལ། ནམ་ལངས་དངོས་མིན་ཡང་གློ་བུར་ནམ་ཡིན་བལྟར་རུང་མོད། ནམ་ལངས་དུས་ལྟ་བུ་གསལ་ཆ་མི་ཆེའོ། །གསུམ་པ་བལྟ་གནས་ནི། ལག་པའི་མཁྲིག་མ་ལ་མཉེར་མ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། ལག་པའི་རྩ་བར་ཡོད་པའི་མཉེར་མ་དང་པོ་ནས་ནད་པ་རང་གི་མཐེ་བོང་གི་ཚིགས་མཚམས་དང་སེན་མོའི་དྲེག་པ་དཀར་ནག་གི་མཚམས་ཀྱི་བར་ཆ་ལ་ཚོན་གང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡི་ཚད་ཙམ་མར་བཅལ་བའི་བར་དེར་དོན་སྣོད་དྲུག་གི་རྩ་ཆ་མཉམ་པར་རྒྱུ་བས་ན་དེར་བརྟག་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་མཁྲིག་མཉེར་དང་པོ་ནས་ཚོན་གང་མར་གཞལ་བའི་སྣ་དང་ལག་པའི་རུས་པ་འབུར་པོ་ཐད་ཀར་འོང་བས། རུས་པ་འབུར་པོའི་ལྡེབས་ཞེས་མི་ནོར་བའི་གཟེར་བཤད་པའོ། །དེ་ལྟར་མཁྲིག་མཉེར་དང་པོ་དང་། རུས་པ་འབུར་པོའི་བར་གྱི་ཆ་ཚོན་གང་པོ་དེ་ 10-9-5b ལ་ཆ་གསུམ་བགོས་པའི་གནས་དེ་ལ་རྒྱ་ནག་སྐད་དུ་ཚུན་ཀྭ

【現代漢語翻譯】 當氣息尚未平穩時，脈搏也會變得紊亂，因此要在氣息未劇烈波動時觀察。氣息劇烈或閉塞等情況會影響脈搏的顯現。重要的是，脈搏不應因氣息的緣故而抬高或改變，因為經驗證明脈搏會隨著氣息的強弱而變化。第二，觀察的時間是，當陽光照亮天空，黎明到來，但陽光尚未真正到達地面時，即黎明之初。此時，避免說話等活動使體內暖氣外泄，也避免口鼻吸入外界冷空氣，保持身體靜止，未進食。此時，陰陽氣息平衡，由氣息推動而跳動的脈搏處於正常位置，因此是觀察的最佳時機。這裡所說的『陰陽』，是晝夜的代稱。『陰』代表拉杰（Lha-rje，醫生），『陽』代表病人；『陰』代表五根，『陽』代表六識；『陰』代表右脈，『陽』代表左脈；『陰』代表白天，『陽』代表夜晚。兩者之間的時間，如黎明等，有多種解釋。但在此處，『陰陽』是冷熱的象徵。劇烈的行為導致體內發熱，氣息浮動，這是熱氣，此時脈搏也會變得緊張。禁食或身體受寒等情況會導致體內寒冷，氣息流動減弱，此時的脈搏也會相應減弱。因此，在早上未起床，保持行為平靜，陰陽氣息平衡時，除了疾病本身的脈象外，不會出現因氣息導致的脈象劇烈變化，因此此時是觀察脈搏的最佳時機。即使不是真正的黎明，也可以臨時觀察，但不如黎明時分清晰。第三，觀察的部位是，手腕處有兩條橫紋，從靠近手掌的橫紋開始，到病人拇指關節和指甲黑白交界處之間的距離，稱為『寸』，將此距離向下測量，此範圍內分佈著臟腑六部的脈象，因此應在此處進行診察。從手腕第一條橫紋向下測量一寸，會遇到手腕的突起骨頭，這裡強調的是骨頭的邊緣，以避免混淆。因此，第一條橫紋和突起骨頭之間的『寸』的距離 將其分為三部分，這個位置在漢語中稱為『寸關尺』。

【English Translation】 When the breath is not yet stable, the pulse will also become disordered, so observe when the breath is not fluctuating violently. Violent or blocked breath, etc., will affect the manifestation of the pulse. It is important that the pulse should not be raised or changed due to the breath, because experience proves that the pulse will change with the strength of the breath. Second, the time to observe is when the sunlight illuminates the sky and dawn arrives, but the sunlight has not yet truly reached the ground, that is, at the beginning of dawn. At this time, avoid speaking and other activities that cause the warm air in the body to escape, and also avoid inhaling cold air from the outside through the mouth and nose, keep the body still, and have not eaten. At this time, the yin and yang breaths are balanced, and the pulse that beats due to the breath is in its normal position, so it is the best time to observe. The 'yin and yang' mentioned here are the substitutes for day and night. 'Yin' represents Lha-rje (doctor), 'yang' represents the patient; 'yin' represents the five roots, 'yang' represents the six consciousnesses; 'yin' represents the right pulse, 'yang' represents the left pulse; 'yin' represents the day, 'yang' represents the night. The time between the two, such as dawn, has many explanations. But here, 'yin and yang' are symbols of cold and heat. Violent behavior causes the body to heat up and the breath to float, which is hot air, and the pulse will become tense at this time. Fasting or catching a cold, etc., will cause the body to become cold and the breath to flow weakly, and the pulse at this time will also be correspondingly weaker. Therefore, when you have not gotten out of bed in the morning, keep your behavior calm, and the yin and yang breaths are balanced, except for the pulse of the disease itself, there will be no drastic changes in the pulse due to the breath, so this is the best time to observe the pulse. Even if it is not real dawn, you can observe temporarily, but it is not as clear as dawn. Third, the part to observe is that there are two transverse lines on the wrist. Starting from the transverse line near the palm, the distance between the joint of the patient's thumb and the junction of the black and white of the nail is called 'cun'. Measure this distance downwards, and the pulses of the six parts of the viscera and bowels are distributed in this range, so it should be examined here. Measuring one 'cun' down from the first transverse line of the wrist will encounter the protruding bone of the wrist. Here, the edge of the bone is emphasized to avoid confusion. Therefore, the distance of 'cun' between the first transverse line and the protruding bone Divide it into three parts, this position is called 'cun guan chi' in Chinese.

---

ན་ཆི་ཞེས་གྲགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་སོར་མོ་གསུམ་གྱིས་བརྟག་ཚེ་གནས་ཀྱི་མིང་གནས་ཅན་སོར་མོ་གསུམ་ལ་བཏགས་ཏེ་མཛུབ་མོ་ལ་ཚོན་གུང་མོ་ལ་ཀན། སྲིན་ལག་ལ་ཆག་ཅེས་ཟུར་ཆག་པའི་བརྡ་བྱས་པ་དེ་དག་ཆ་ཆེ་ཆུང་མེད་པར་སྙོམས་པར་བཞག་ནས་བལྟ་བར་བྱ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ལ་བོད་ཀྱི་འཚོ་བྱེད་པ་སྔ་མ་དག་གིས་མཁྲིག་མཉེར་དང་པོ་ནས་ཚོན་གང་མར་གཞལ་བའི་འོག་ནས་ད་གདོད་སྨན་པའི་མཛུབ་མོ་གསུམ་སྙོམས་པར་བཞག་སྟེ་བལྟ་ཞེས་བཤད་ཀྱང་ལུང་རིགས་དང་མི་མཐུན་ཏེ། ལུང་ནི། རྒྱ་ནག་ཡུལ་དུ་རྩ་ཆུ་གསལ་བོར་བསྟན་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རྒྱ་ནག་གི་རྩ་མདོ་ཀུན་མཁྱེན་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་གསར་འགྱུར་ལས། ལྟ་གནས་མཁྲིག་མའི་མཉེར་མ་ནས། །རུས་པ་འབུར་པོའི་ལྡེབས་སུ་སྟེ། །ཞེས་སོགས་གསལ་པོར་བསྟན་པ་ཉིད་ལས་ཤེས་ཤིང་། རིགས་པ་ནི། ནད་པ་རང་གི་ལག་རྩ་ལ་གོང་བཤད་ལྟར་ས་ཁྱོན་ངེས་པ་ཅན་ཡོད་ན་གནས་དེ་དང་དེར་དོན་སྣོད་ཀྱི་རླུང་ཁྲག་སོ་སོར་རྒྱུ་བའི་ངེས་པ་ཞིག་རུང་གི། རུས་འབུར་གྱི་གཤམ་ལ་ཡ་མཐར་བྱས་ནས་དེ་མན་ཆད་ངེས་པ་ཅི་ཡང་མེད་པར་མཛུབ་མོ་གསུམ་བཞག་པ་ཙམ་གྱིས་གནད་མི་ཟིན་ཏེ། ནད་པ་ལུས་ཆེ་ཆུང་མ་ངེས་པ་ལ་སྨན་པ་སོར་མོ་ཆེ་ཆུང་མ་ངེས་པས་གང་ལྟར་བལྟས་ཀྱང་སོར་མོའི་རྗེས་སུ་དོན་སྣོད་ཀྱི་རྩ་བསམ་པ་བཞིན་འོང་བའི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པས་ལུགས་དེ་ལ་བརྟགས་ན་དཔྱད་མི་བཟོད་པའོ། ། 10-9-6a འདིར་ནི་ནད་པའི་ལག་རྩའི་ས་ཁྱོན་དེ་དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་སོར་མོ་གསུམ་མམ་སོར་མོ་གཅིག་གིས་བལྟས་ཀྱང་གནས་དེ་དང་དེའི་རྩ་ནི་དེ་ལྟར་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་བས་ངེས་པ་དང་ལྡན་ནོ། །འོན་ཀྱང་ཉམས་མྱོང་དང་བསྟུན་ན་ལྟ་རྩ་ཚོན་གང་རེའི་བར་དུ་དོན་སྣོད་དྲུག་གི་རླུང་ཁྲག་ཚན་རེ་རྒྱུ་བ་མ་འདྲེས་པ་འདྲ་སྟེ། མཉེར་མ་དང་པོ་དང་རུས་འབུར་བར་གྱི་དོན་སྣོད་ཀྱི་རྩའི་དྲག་དལ་ཇི་ལྟ་བ། རུས་འབུར་ནས་མར་ལ་སླར་ཡང་ནད་པའི་ཚོན་གང་གཞལ་བའི་བར་གྱི་ཁྱོན་ལ་དོན་སྣོད་ཀྱི་རྩ་བརྟག་པའང་སྔ་མ་དང་འདྲ་བར། འབྱུང་བའི་གནད་འདིས་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དང་། བོད་སྔ་རབས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལག་རྩ་ལྟ་ཚུལ་དེས་ཀྱང་ཕྱོགས་ཙམ་རྟོགས་པ་གནད་འདི་ལ་ཐུག་པ་ཡིན་ནམ་སྙམ་དུ་རང་གིས་རྣམ་པར་སེམས་སོ། །དེ་ལྟར་འཕར་རྩ་མང་པོ་ཡོད་བཞིན་གནས་འདི་ཁོ་ནར་རྩ་ལྟ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་རླུང་ཁྲག་གཉིས་འདོམས་པའི་འཕར་རྩ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཆ་སྟོད་སྨད་ཀུན་ལ་ཡོད་མོད་ཀྱང་། དོན་དང་ཧ་ཅང་ཉེ་བ་རྐེ་ཡི་འཕར་རྩ་སོགས་ལ་ལྟ་ན་ཕུ་ཆུ་འབྲུབ་པ་དང་མཚུངས་པས་བརྟག་མི་བདེ་ལ། རིང་བ་རྐང་པའི་ལོང་བུའི་རྩ་སོགས་ནི་ཐག་རིང་མགྲོན་པོའི་གཏམ་དང་འདྲ་སྟེ་དོན་སྣོད་ཀྱི་ཚ་གྲང་གསལ་པོར་མི་མཚོན་ནོ། །དེས་ན་ཐག་ཉེ་རིང་འཚམས་པ་མཁྲིག་མའི་འཕར་རྩ་ལ་བརྟགས་པ་འདི་ནི་རྒྱ

【現代漢語翻譯】 它被稱為『那奇』。用三指診脈時，將部位的名稱賦予三指，即食指為『寸』，中指為『關』，無名指為『尺』，並做出『折斷』的表示。要將這些手指均勻地放置，不大不小，然後進行觀察。以前的藏醫們說，從第一道腕橫紋處測量一寸的位置，然後才能將醫生的三指均勻地放置進行觀察，但這與理據不符。從經典依據來說，正如所說『在中國，脈象清晰地顯示』，全知一切的秋吉迥乃（Chokyi Jungne）的新譯本中的中國脈學經典明確指出：『診脈的位置從腕橫紋到骨頭突起的邊緣。』從理證上來說，如果病人自己的手腕脈搏有如上所述的確定區域，那麼氣血在那個位置的臟腑中各自執行是有規律的。如果在骨突下方隨意確定位置，那麼僅僅放置三指是無法抓住要點的。因為病人的身體大小不確定，醫生的手指大小也不確定，無論如何觀察，都無法保證手指的位置與臟腑的脈搏如所期望的那樣對應。如果按照那種方法進行診察，是經不起推敲的。 在此，如果知道了病人的手腕脈搏的區域，那麼無論用三指還是用一指來觀察，那個位置的脈搏永遠不會改變，因此是確定的。然而，根據經驗，在一寸的距離內，六個臟腑的氣血似乎是各自執行而不混雜的。第一個腕橫紋和骨突之間的臟腑脈搏的強弱如何，從骨突到下方再次測量病人的一寸的距離內的臟腑脈搏的診察也與之前相同。這種現象的關鍵在於此。我認為早期藏族人診脈的方式也能在一定程度上理解這一點。既然有那麼多的脈搏，為什麼只在這個位置診脈呢？因為調和氣血的脈搏存在於身體的各個部位，但是如果觀察與臟器非常接近的頸部脈搏等，就像洪水氾濫一樣難以辨別。而距離較遠的腳踝脈搏等，就像遠方客人的談話一樣，不能清楚地反映臟腑的寒熱。因此，診察距離遠近適中的手腕脈搏，是恰當的。

【English Translation】 It is called 'Nachi'. When examining the pulse with three fingers, the names of the positions are assigned to the three fingers, i.e., the index finger is 'Tsun', the middle finger is 'Guan', and the ring finger is 'Chak', and a sign of 'breaking' is made. These fingers should be placed evenly, neither too large nor too small, and then observed. Previous Tibetan doctors said that the position of one 'tsun' should be measured from the first wrist crease before the doctor's three fingers can be placed evenly for observation, but this is inconsistent with reason. From the scriptural point of view, as it is said, 'In China, the pulse is clearly shown', the Chinese pulse classics in the new translation of Omniscient Chokyi Jungne clearly state: 'The position of the pulse examination is from the wrist crease to the edge of the bone protrusion.' From the rational point of view, if the patient's own wrist pulse has a definite area as described above, then the qi and blood flow in the viscera in that position are regular. If the position is arbitrarily determined below the bone protrusion, then merely placing three fingers cannot grasp the key points. Because the patient's body size is uncertain and the doctor's finger size is uncertain, no matter how the observation is made, it is impossible to guarantee that the position of the fingers corresponds to the pulse of the viscera as desired. If the examination is carried out according to that method, it cannot stand scrutiny. Here, if the area of the patient's wrist pulse is known, then whether it is observed with three fingers or one finger, the pulse in that position will never change, so it is certain. However, according to experience, within a distance of one 'tsun', the qi and blood of the six viscera seem to run separately without mixing. How is the strength of the pulse of the viscera between the first wrist crease and the bone protrusion? The examination of the pulse of the viscera from the bone protrusion to the distance of one 'tsun' measured again from the patient is the same as before. The key to this phenomenon lies in this. I think that the way early Tibetans examined the pulse could also understand this to some extent. Since there are so many pulses, why only examine the pulse at this position? Because the pulse that harmonizes qi and blood exists in all parts of the body, but if you observe the neck pulse, etc., which is very close to the viscera, it is difficult to distinguish like a flood. The ankle pulse, etc., which is far away, is like the talk of a distant guest, and cannot clearly reflect the cold and heat of the viscera. Therefore, it is appropriate to examine the wrist pulse, which is neither too close nor too far.

---

ང་གྲགས་གཅིག་གི་སར་དབྱར་རྔའི་སྐད་བསྒྲགས་ན་འབྲུག་གི་སྒྲར་ནོར་བ་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ངེས་པར་སྟེར་བའོ། །འདི་ལ་རྒྱང་གྲགས་དུང་དང་དབྱར་སྐད་ 10-9-6b འབྲུག་གི་སྒྲ་བཞིན་དུ་ཞེས་དང་། རྒྱང་གྲགས་ཙམ་དུ་ཕན་ཚུན་དབྱར་གྱི་དུས་སུ་སྐད་ཀྱིས་འབོད་པ་སོགས་བྱེད་ན་དབྱར་ས་རྡུལ་སོགས་ཞི་བས་སྐད་གསལ་པོར་ཐོས་ཞེས་རྣམ་བཤད་བྱེད་པའང་ཡོད་དེ་དཔེ་ཙམ་དུ་གང་ལྟར་བཤད་ཀྱང་འགལ་བ་ཆེར་མེད་ཀྱང་གོང་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་རྩ་ལ་བལྟས་པས་ཁོང་པའི་ནང་གི་ནད་ལ་སོགས་པ་ཅི་ལྟར་ཤེས་སྙམ་ན། དཔེར་ན་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་བའི་ཚོང་དུས་ཀྱི་རྒྱ་སྲང་སྟེ་ལམ་དེར་ནི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཏམ་གསལ་བ་བཞིན་ནོ། །འདིར་རྒྱ་མ་དང་སྲང་གིས་ལྕི་ཡང་ཤེས་པ་བཞིན་ཞེས་འབྲུ་གཉེར་བ་ནི་མི་བདེའོ། །ལམ་གང་ན་ཕྱོགས་མཐའ་དག་ནས་འོང་བའི་སྐྱེ་བོ་རྒྱུ་ཡང་རྩ་འདིར་ནི་དོན་ལྔ་དང་སྣོད་དྲུག་པོ་ནི་རྩ་ཡི་ནང་དེར་ཀུན་ཏུ་མི་རྒྱུ་བས་ན་ལམ་གང་དུ་གཏམ་སྣ་ཚོགས་གསལ་བ་བཞིན་རྩ་ལ་བརྟག་པས་དོན་སྣོད་ཀྱི་ནད་རྟོགས་པ་འགལ་ལོ་ཞེ་ན་མི་འགལ་ཏེ། རླུང་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱིས་བསྐྱོད་ནས་དོན་སྣོད་སོ་སོའི་དྭངས་མའི་ཟུངས་ཁྲག་རྩ་ནང་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བས་ན་དཔེར་ན་ཚོང་དཔོན་ལམ་དུ་རྒྱུ་བ་བཞིན་ནོ། །ཚོང་དཔོན་ལྟ་བུའི་རླུང་ཁྲག་འདིས་ཡུལ་གཞི་དང་ནོར་རྫས་ལྟ་བུ་དོན་སྣོད་སོ་སོའི་ཚུལ་ནད་དུ་ཇི་ལྟར་གྱུར་པའང་ཤེས་པར་ནུས་ཏེ་དེ་དང་དེ་འབྲེལ་བའི་དབང་གིས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཆུག་ཀྱང་རྩ་གཅིག་གི་ནང་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ཁྲག་ཐམས་ཅད་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་ཁྱད་པར་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་རླུང་ཁྲག་བཅུ་གཉིས་པོ་མ་འདྲེས་པར་ཕད་རྩེ་སྟེ་སྒྱེ་མོ་དག་གི་རེ་སོ་རིམ་པར་ 10-9-7a མ་འདྲེས་པར་ཡོད་པ་དང་འདྲ་སྟེ། ཤེལ་གྱི་དང་བུ་གཅིག་ཏུ་ཚོན་སྣ་དྲུག་ཆ་མཉམ་པར་མ་འདྲེས་རིམ་པར་བཀོད་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་གནས་འདི་དང་འདི་ན་དོན་སྣོད་འདིའི་རླུང་ཁྲག་རྒྱུའོ་སྙམ་དུ་སོར་མོས་བརྟག་པའི་ཚེ་དུས་རྒྱུན་སོ་སོར་མངོན་དགོས་པ་མ་ཡིན་གྱི། ནད་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ལས་མི་འདྲ་བར་དྲག་དལ་དང་མ་ཚང་པ་སོགས་སུ་མངོན་འོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རླུང་ཁྲག་མི་འདྲ་བར་རྒྱུ་བ་ཡང་ལུས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྟེ་དཔེར་ན་ཁྲག་ལ་གནས་པའི་སྲིན་བུ་ཕྲ་མོ་དག་སྐད་ཅིག་ཙམ་ལ་ལུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུ་ནུས་པར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་འདི་ལ་རྩ་བཅུ་གཉིས་མ་འདྲེས་པར་བསྒྲིམ་ཡོད་པ་སོགས་སུ་བཤད་པ་དང་། ཕན་ཚུན་དགག་བཞག་མང་པོ་བྱས་པ་ཕལ་ལ་སྙིང་པོ་ཡོད་པར་མ་མཐོང་ངོ་། །བླ་རྩ་ནི་ལག་པའི་མར་ཟུར་ཆུ་བ་དང་རྒྱུས་པའི་གསེབ་ན་རྒྱུ་བས་བལྟ་རྩའི་

【現代漢語翻譯】 如果我在一個寂靜的地方敲響夏天的鼓，那聲音會像龍的吼叫一樣清晰，毫無疑問地傳達出去。這就像『遙遠的鼓聲』，如同夏天的呼喚和龍的吼叫。當人們在遙遠的地方互相呼喚時，夏天的塵土會沉降，聲音會清晰地傳遞。雖然有這樣的解釋，但無論如何解釋，都不會有太大的矛盾，但最好還是按照上面的理解。 此外，如果通過觀察脈搏來了解身體內部的疾病，這就像所有地區的商人在貿易路線上行走，那條路清晰地傳遞著所有地區的資訊一樣。在這裡，如果有人試圖通過秤來理解重量，那是不合適的。如果來自四面八方的人們在一條道路上行走，那麼五臟六腑就不會在那條脈搏中流動。因此，如果像道路清晰地傳遞各種資訊一樣，通過檢查脈搏來理解內臟的疾病，那是不合理的。但這是合理的，因為遍行風（藏文rlung khyab byed，梵文Vyāna-vāyu，梵文羅馬擬音vyāna-vāyu，漢語字面意思：遍行氣）的推動下，每個內臟的精華和血液都會在脈搏中流動，就像商人走在路上一樣。這種像商人一樣的風和血能夠知道每個內臟的狀態，就像土地和財富一樣，以及它們如何變成疾病，因為它們是相互關聯的。 即使是這樣，由於在一個脈搏中流動的所有風和血都混合在一起，難道不能區分它們嗎？身體的自然法則使得十二種風和血不會混合，就像用稻草繩捆紮的稻草捆一樣，它們是分開的，就像在同一個玻璃管中，六種顏色以相等的比例排列，但不會混合一樣。因此，當用手指檢查『這個地方是這個內臟的風和血流動的地方』時，並不總是需要清楚地顯示出來。由於疾病等因素的影響，它們會以不同的方式出現，如快速、緩慢或不完整。 風和血以不同的方式流動，這也是身體不可思議的相互聯繫。例如，據說存在於血液中的微小生物能夠在瞬間流遍全身。因此，對於那些說『十二種脈搏是分開排列的』，以及那些進行許多相互辯論的人，我沒有看到任何實質性的意義。命脈（藏文bla rtsa）位於手腕內側的靜脈和肌腱之間，因此很難檢查。

【English Translation】 If I strike a summer drum in a silent place, the sound will be as clear as a dragon's roar, conveying itself without doubt. This is like 'distant drum sounds,' like the calls of summer and the roar of a dragon. When people call to each other from afar, the dust of summer settles, and the sound is clearly transmitted. Although there are such explanations, however one explains it, there will not be much contradiction, but it is best to understand it as above. Furthermore, if one understands the diseases inside the body by observing the pulse, it is like all the merchants of the regions walking on the trade route, that route clearly conveying information from all regions. Here, if someone tries to understand weight by using scales, it is not appropriate. If people from all directions walk on a road, the five viscera and six bowels do not flow in that pulse. Therefore, if understanding the diseases of the viscera and bowels by examining the pulse is like a road clearly conveying various information, it is unreasonable. But it is reasonable, because driven by the pervasive wind (藏文rlung khyab byed，梵文Vyāna-vāyu，梵文羅馬擬音vyāna-vāyu，漢語字面意思：遍行氣), the essence and blood of each viscera flow throughout the pulse, just like merchants walking on the road. This wind and blood, like a merchant, is able to know the state of each viscera, like land and wealth, and how they have become diseases, because they are interconnected. Even so, since all the wind and blood flowing in one pulse are mixed together, can they not be distinguished? The natural law of the body makes it so that the twelve winds and blood do not mix, just like bundles of straw tied with straw ropes, they are separate, like in the same glass tube, six colors are arranged in equal proportions, but they do not mix. Therefore, when examining with a finger, 'This place is where the wind and blood of this viscera flows,' it is not always necessary to show it clearly. Due to the influence of factors such as diseases, they will appear in different ways, such as fast, slow, or incomplete. The wind and blood flow in different ways, which is also the inconceivable interconnectedness of the body. For example, it is said that tiny creatures existing in the blood are able to flow throughout the body in an instant. Therefore, for those who say 'the twelve pulses are arranged separately,' and those who engage in many mutual debates, I do not see any substantial meaning. The life pulse (藏文bla rtsa) is located between the veins and tendons on the inner side of the wrist, so it is difficult to examine.

---

ཐད་དུ་མངོན་ན་དེ་དང་། མི་གསལ་ན་ཡས་མན་ཕན་ཚུན་དུ་སོར་མོས་མནན་ལྷོད་གང་འོས་བྱས་ཏེ་གང་དུ་གསལ་བའི་གནས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །འཆི་བའི་ཚེ་རྩ་ཐམས་ཅད་ལུས་ཀྱི་མཐའ་ནས་སྙིང་གར་སྡུད་པར་འགྱུར་ཕྱིར་འཆི་ཁ་མའི་རྩ་ཆད་དམ་མ་ཆད་ནི་རྐང་པའི་བོལ་གོང་གི་འཕར་རྩར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ལག་རྩ་སོགས་འཕར་རྒྱུ་མ་ཆད་སྔོན་ནས་དེ་འཕར་རྒྱུན་ཆད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་མནན་ཚད་ནི་ཚོན་གྱིས་པགས་པ་ནོན་ཙམ་དང་། ཀན་གྱིས་ཤ་ནོན་པ་དང་། ཆག་གིས་རུས་པ་ནོན་པ་ཙམ་ཞེས་པགས་པ་ 10-9-7b དང་ཤ་དང་རུས་པས་ཚོར་ཙམ་བྱ་སྟེ། ཚོན་ལ་སྲན་མ་དྲུག་གི་ལྕིད་དང་། ཀན་ལ་བཅུ་གཉིས། ཆག་ལ་ཉེར་བཞིའི་ལྕིད་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་མནན་པར་བྱ་བར་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་རིམ་པས་མནན་ཇེ་ཆེར་བྱ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྩའི་དབྱིབས་ལ་ཕུག་དང་འདྲ་བར་རིམ་པས་ཤ་ཡི་གཏིང་དུ་ཟུག་པས་ན་སོར་མོ་དེ་དག་གི་ཐད་དུ་ཤ་ཡི་རྔམ་ཟབ་པ་དང་མི་ཟབ་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ་ཤ་ཅི་ཙམ་ཟབ་པ་དང་མཚུངས་པར་མནན་ཆེ་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྔ་པ་བལྟ་ཚུལ་ནི། སྨན་པའི་ལག་པའི་སོར་མོ་དག་གནས་སྐབས་སུ་མ་གྲང་བའི་རང་དྲོད་དང་མཐུན་པ་དང་། དུས་རྒྱུན་མེ་ལ་རེག་པ་དང་། ལས་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱིས་སོར་མོའི་ལྤགས་པ་འཐུག་ཀོབ་ཏུ་མ་སོང་བས་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པར་གྱུར་ན་རྩ་གསལ་པོར་རྟོགས་པ་དེ་ཡིས་ཐོག་མར་ཕོ་རྩ་གཡོན་དང་མོ་རྩ་གཡས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ནད་པ་ཕོ་ཡིན་ན་ཐོག་མར་གཡོན་དུ་བརྟག་པ་སོགས་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་སྙམ་ན། རྒྱ་ནག་རྩ་མདོ་ཀུན་མཁྱེན་ཆོས་འབྱུང་གིས་གསར་འགྱུར་ལས། ཉི་ཤར་ཚུན་གྱི་སྒོ་རུ་ནི། །བླ་རྩ་འཁྱམས་པོ་འདུས་པའི་ཕྱིར། །གསལ་མཐོང་རྟེན་འབྲེལ་སྒོ་ཡིན་པས། །དེ་ཡི་དུས་སུ་བརྟག་པ་གཅེས། །ཞེས་གསུང་པ་ལྟར། གོང་བཤད་མཁའ་ལ་ཉི་ཤར་ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་དེར་ལུས་ཀྱི་བླ་ཁམས་ཕན་ཚུན་དེ་སྙིང་རྩ་ཡོད་པ་དེར་འདུ་བས་དེ་དུས་རྩ་བརྟགས་ན་འཚོ་འཆི་སོགས་གསལ་བ་ཡིན་ཅིང་། དེར་ཡང་ཕོ་ལ་ལག་གཡོན་གྱི་ཚུན་སྙིང་རྩ་དང་། མོ་ལ་གཡས་སུ་སྙིང་རྩ་འོང་བའི་གནད་ཀྱིས་ཡིན་ཏེ། 10-9-8a བལྟ་དུས་དེ་འདྲ་ལ་གནས་དེར་བརྟག་དགོས་པའི་དོན་གྱིས་དེ་ལྟར་གསུངས་ཀྱི། གཞན་དུ་སྙིང་རྩ་ཡོད་ཕྱོགས་ཡིན་པ་ཙམ་ཞིག་རྒྱུ་མཚན་བྱས་པས་གོ་རྒྱུ་ཅིའང་མེད་དེ། སྙིང་རྩ་ཡོད་ཕྱོགས་དེ་ལྟར་ཡིན་ཀྱང་སྔ་ཕྱི་ནམ་བལྟས་ཀྱང་སྙིང་རྩ་ལ་ཁྱད་པར་མི་འོང་པས་བརྟག་བྱ་ལ་ཁྱད་མེད་ཅིང་རྟེན་འབྲེལ་ལ་ཉེ་ལྟ་བུའི་དགོས་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་མ་བཤད་པས་ཕོ་གཡོན་མོ་གཡས་ལ་ཐོག་མར་བརྟག་པའི་རྒྱུ་མཚན་མི་རྙེད་དོ། །ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་ཡིན་ན་དེ་ལྟར་བརྟག་པ་ནི། བླ་ཁམས་གནས་དེར་འདུ་བ་མ་གྱེས་པའི་རིང་ལ་བརྟག་པའི་དོན་ཡོད་པ་མན་ངག་གིས་ཤེས་པར་བྱ་བ

【現代漢語翻譯】 如果能直接顯現，就那樣；如果不清楚，就用手指在上下左右適當按壓放鬆，在清楚顯現的位置觀察。死亡時，所有脈搏都會從身體各處彙集到心臟，因此要判斷臨終時腳踝的脈搏是否停止，因為在手部等脈搏停止之前，腳踝的脈搏會先停止。第四，按壓的力度是：用『ཚོན་』（藏文，梵文天城體，梵文羅馬擬音，漢語字面意思：tsön，，，顏色）的力度按壓到面板，用『ཀན་』（藏文，梵文天城體，梵文羅馬擬音，漢語字面意思：kän，，，）的力度按壓到肌肉，用『ཆག་』（藏文，梵文天城體，梵文羅馬擬音，漢語字面意思：chag，，，）的力度按壓到骨頭，即面板、肌肉和骨頭能感覺到即可。據說，『ཚོན་』（藏文，梵文天城體，梵文羅馬擬音，漢語字面意思：tsön，，，顏色）的力度相當於六顆豆子的重量，『ཀན་』（藏文，梵文天城體，梵文羅馬擬音，漢語字面意思：kän，，，）的力度相當於十二顆豆子的重量，『ཆག་』（藏文，梵文天城體，梵文羅馬擬音，漢語字面意思：chag，，，）的力度相當於二十四顆豆子的重量。 為什麼要逐漸增加按壓力度呢？因為脈搏的形狀像洞穴一樣，逐漸深入肌肉，所以手指按壓的位置取決於肌肉的深淺程度，肌肉越深，按壓力度越大。第五，觀察方法是：醫生的手指要保持與自身體溫相近，不要過冷，並且平時不要接觸火，不要做粗重的工作，使手指面板保持柔軟光滑，這樣才能清楚地辨別脈搏。首先要檢查左手的寸脈（男脈）和右手的關脈（女脈）。 那麼，如果病人是男性，為什麼要先檢查左手呢？中國脈學經典《昆欽·曲炯》（Kunchen Choskyong）的新譯本中說：『太陽升起的方向，是生命之脈匯聚的地方。清晰可見，是緣起的門戶，因此要珍惜在這個時間診脈。』正如所說，在上述太陽升起的黎明時分，身體的生命精華會匯聚到心臟的脈搏處，因此此時診脈可以清楚地瞭解生死等情況。而且，對於男性來說，左手是通往心臟脈搏的地方，對於女性來說，右手是通往心臟脈搏的地方。 因此，必須在那個時間、那個位置進行診脈。如果僅僅因為心臟脈搏位於那個方向就作為理由，那就沒有任何意義了，因為無論何時檢查，心臟脈搏都不會改變，所以檢查結果也不會有差異，而且也沒有說明有其他像緣起一樣的必要性，因此無法找到首先檢查男性左手和女性右手的理由。如果在黎明時分進行檢查，那是因為在生命精華匯聚于那個位置而未分散時進行檢查是有意義的，這要通過口訣來理解。

【English Translation】 If it appears directly, then do so; if it is not clear, press and release with your fingers appropriately on the upper and lower sides, and observe at the place where it appears clearly. At the time of death, all the pulses will be collected from the periphery of the body to the heart, so to determine whether the pulse at the time of death has stopped, examine the pulse at the ankle, because the pulse there stops before the pulse in the hands and other parts. Fourth, the degree of pressure is: 'tsön' (Tibetan, Devanagari, Romanized Sanskrit, literal meaning: color) is the pressure to the point where the skin is pressed, 'kän' (Tibetan, Devanagari, Romanized Sanskrit, literal meaning: ) is the pressure to the point where the flesh is pressed, and 'chag' (Tibetan, Devanagari, Romanized Sanskrit, literal meaning: ) is the pressure to the point where the bone is pressed, that is, the skin, flesh, and bone can feel it. It is said that the weight of 'tsön' (Tibetan, Devanagari, Romanized Sanskrit, literal meaning: color) is equivalent to the weight of six beans, 'kän' (Tibetan, Devanagari, Romanized Sanskrit, literal meaning: ) is equivalent to twelve, and 'chag' (Tibetan, Devanagari, Romanized Sanskrit, literal meaning: ) is equivalent to twenty-four. Why gradually increase the pressure? Because the shape of the pulse is like a cave, gradually penetrating into the depths of the flesh, so the position of the finger pressure depends on the depth of the flesh, and the deeper the flesh, the greater the pressure. Fifth, the method of observation is: the doctor's fingers should be consistent with their own body temperature, not too cold, and usually do not touch the fire, do not do heavy work, so that the finger skin remains soft and smooth, so that the pulse can be clearly identified. First, check the left hand 'tsön' (Tibetan, Devanagari, Romanized Sanskrit, literal meaning: color) pulse (male pulse) and the right hand 'kän' (Tibetan, Devanagari, Romanized Sanskrit, literal meaning: ) pulse (female pulse). So, if the patient is male, why check the left hand first? The new translation of the Chinese pulse classic 'Kunchen Choskyong' says: 'The direction of the rising sun is the place where the life pulse gathers. Clearly visible, is the gateway of dependent origination, so cherish examining the pulse at this time.' As it is said, at the time of dawn when the sun rises in the sky, the life essence of the body will gather at the pulse of the heart, so examining the pulse at this time can clearly understand the situation of life and death. Moreover, for men, the left hand is the place leading to the heart pulse, and for women, the right hand is the place leading to the heart pulse. Therefore, it is necessary to examine the pulse at that time and in that position. If it is only used as a reason because the heart pulse is in that direction, then it is meaningless, because no matter when you check, the heart pulse will not change, so the examination results will not be different, and it has not been explained that there are other necessities like dependent origination, so the reason for first checking the left hand of men and the right hand of women cannot be found. If the examination is performed at dawn, it is meaningful to perform the examination while the life essence is gathered in that position and has not dispersed, which should be understood through oral instructions.

---

འི་ཆེད་དུ་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དང་པོ་ནད་པའི་ལག་གཡོན་སྨན་པའི་གཡས་པས་བརྟག་པའི་ཚེ། མཛུབ་མོ་ལ་ཚོན་ཞེས་བརྡ་བྱས་པ་དེ་ཡི་འོག་ཏུ་ཡ་ཟུར་སྙིང་དང་མ་ཟུར་རྒྱུ་མའི་རྩ་ཡོད་ལ། ཀན་ཏེ་གུང་མོའི་འོག་ཏུ་ཡ་ཟུར་མཚེར་པ་དང་། མ་ཟུར་ཕོ་བའི་རྩ། ཆག་སྟེ་སྲིན་ལག་གི་འོག་ཏུ་ཡ་ཟུར་མཁལ་མ་གཡོན་པ་དང་མ་ཟུར་བསམ་སེ་བརྟག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་ཏུ་ནད་པའི་ལག་གཡས་སྨན་པའི་གཡོན་པས་བལྟས་ལ། དེའི་ཚེ་ཚོན་འོག་གི་ཡས་མར་གློ་བ་དང་ལོང་ཀ །ཀན་འོག་ཏུ་མཆིན་པ་དང་མཁྲིས་པ། ཆག་གི་འོག་ཏུ་མཁལ་མ་གཡས་པ་དང་ལྒང་པ་བརྟག་པར་བྱའོ། །འདི་ནི་ནད་པ་ཕོ་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི། མོ་ལ་ནི་ཚོན་འོག་གི་རྩ་གཉིས་པོ་གཡས་གཡོན་གོང་ལས་གོ་ལྡོག་སྟེ། སྙིང་དང་རྒྱུ་མའི་རྩ་ལག་པ་གཡས་སུ་དང་། གློ་ 10-9-8b ལོང་གི་རྩ་ལག་གཡོན་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕོ་དང་མོ་ལ་གློ་སྙིང་ལ་གཡས་གཡོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་ཚུལ་ཁྱད་མེད་ཀྱང་། སྙིང་གི་རྩ་ཡི་མཇུག་མའི་རྩེ་མོ་དེ་ལྟར་ཕོ་ལ་གཡོན་དང་མོ་ལ་གཡས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་སྣོད་དེ་དག་གི་རླུང་ཁྲག་དེ་ལྟར་ལག་པ་གཡས་གཡོན་དུ་འབབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཚོན་འོག་གི་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་ལྟར་བསྣོལ་བ་མ་གཏོགས་གཞན་དོན་སྣོད་རྣམས་ནི་གནས་ཀྱི་སྐལ་བ་སྟེ་སོ་སོའི་ཡོད་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་གིས་འཕར་རྩའི་རླུང་ཁྲག་ཀྱང་ཕོ་དེ་ཡི་སྐབས་སུ་གོང་ན་བཤད་པ་ལྟར་ངེས་ཏེ་ཁྱད་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དྲུག་པ་ནད་མེད་ཐ་མལ་དུ་གནས་པ་ལུས་རྟེན་རང་ཉིད་ཀྱི་རྩ་རྒྱུད་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟར་ཕོ་ཡི་རྩ་ཞེས་པ་རྩ་རྒྱུད་སྦོམ་ལ་འཕར་ཚུལ་རགས་པར་འཕར་བས་རླུང་གི་རྩ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ལྟར་འོང་ལ། མོ་ཡི་རྩ་ནི་རྩ་རྒྱུད་ཕྲ་ལ་འཕར་བ་མྱུར་བས་མཁྲིས་པའི་རྩ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། ཕོ་མོ་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་བས་མ་ནིང་གི་རྩའམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་རྩ་ཞེས་པ་ནི། འཕར་བ་དལ་བུས་བྱེད་པའི་རྒྱུད་རིང་ཞིང་དར་དཀར་སྣལ་མ་ལྟར་འཇམ་ཤོད་དེ་བ་དང་ཧ་ཅང་གྲིམས་ཆ་མེད་པར་མཉེན་ཏེ་བད་ཀན་གྱི་རྩ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ནོ། །དེ་ལྟར་ནད་མེད་ཐ་མལ་པའི་རྟེན་གྱི་རྩ་ལའང་སྦོམ་ལ་ཤེད་ཆེ་བ་ཕྲ་ལ་མྱུར་བ། འཇམ་ལ་དལ་བའི་རྩ་རྒྱུད་གསུམ་ཡོད་པས་དེ་གང་རུང་ཞིག་མིན་པ་མེད་ཅིང་། ནད་མེད་པའི་ཚེ་དེ་གསུམ་གང་ཡིན་ཀྱང་འཕར་གྲངས་ནི་ཕྱི་ནང་གི་དབུགས་ལ་ལྔ་འཕར་བ་ལ་ནི་འདྲ་ཞིང་ཁྱད་མེད་དོ། ། 10-9-9a དེ་ལ་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་ཕོ་ཡིན་པ་ལ་ལག་རྩ་ཕྲ་ལ་མྱུར་བའི་མོ་རྩ་ཆགས་པ་སྟེ་བྱུང་ན་མི་དེ་ཚེ་རིང་ཞིང་། མོ་ལ་འཕར་རྩ་སྦོམ་པའི་ཕོ་རྩ་བྱུང་ན་བུད་མེད་དེ་ལ་བུ་མང་པོ་འབྱུང་བས་བུ་ཡི་དཔལ་ཆེའོ། །ཕོ་འམ་མོ་གཉིས་ཀ་གང་ལའང་བྱང་ཆུབ་སེམས་པའི་རྩ་བྱུང་ན། ཕོའམ་མོ

【現代漢語翻譯】 爲了這個目的，就這樣說了。首先，當醫生用右手診察病人左手時，在『寸』（藏文：ཚོན，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：寸）的指頭下，『陽』側有心（藏文：སྙིང་，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：心）和『陰』側有小腸（藏文：རྒྱུ་མ，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：腸）的脈搏。在『關』（藏文：ཀན，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：關）的指頭下，『陽』側有脾（藏文：མཚེར་པ，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：脾）和『陰』側有胃（藏文：ཕོ་བ，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：胃）的脈搏。在『尺』（藏文：ཆག，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：尺）的指頭下，『陽』側診察左腎（藏文：མཁལ་མ，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：腎），『陰』側診察三焦（藏文：བསམ་སེ，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：三焦）。 同樣地，用醫生的左手診察病人右手時，在『寸』下，『陽』側和『陰』側分別是肺（藏文：གློ་བ，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：肺）和大腸（藏文：ལོང་ཀ，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：大腸）。在『關』下是肝（藏文：མཆིན་པ，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：肝）和膽（藏文：མཁྲིས་པ，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：膽）。在『尺』下診察右腎（藏文：མཁལ་མ，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：腎）和膀胱（藏文：ལྒང་པ，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：膀胱）。 這指的是男性病人。對於女性，『寸』下的兩個脈搏左右顛倒，心和小腸的脈搏在右手上，肺和大腸的脈搏在左手上。為什麼呢？雖然男性和女性的肺和心在左右方向上沒有區別，但因為心的脈搏末端的頂端在男性身上顯示在左邊，在女性身上顯示在右邊，所以臟腑的氣血會那樣流向左右手。除了『寸』下的兩個脈搏那樣交叉之外，其他的臟腑都按照各自的位置，也就是各自所在的方向，脈搏的氣血也像上面所說的那樣確定，沒有區別，應該知道。 第六，對於沒有疾病、處於正常狀態的身體，自身的三種脈象是這樣的：男性的脈搏，脈象粗大，跳動粗獷，與『風』脈相似。女性的脈搏，脈象細微，跳動快速，與『膽』脈相似。不屬於男性或女性任何一方的『非男非女』的脈，或者叫『菩提心脈』，跳動緩慢，脈絡細長，像白色絲線一樣柔軟，既不鬆弛也不緊張，非常柔軟，與『痰』脈相似。因此，即使是沒有疾病的正常人的脈搏，也有粗大而強勁、細微而快速、柔軟而緩慢的三種脈象，沒有不屬於其中任何一種的。在沒有疾病的時候，這三種脈搏的跳動次數與呼吸的次數相同，內外沒有區別。 如果一個男性身體出現細微而快速的女性脈搏，這個人會長壽。如果一個女性出現粗大的男性脈搏，這個女人會生很多兒子，兒子的福氣會很大。無論男性還是女性，如果出現菩提心脈，無論男性還是女性

【English Translation】 For this purpose, it was said that way. First, when the doctor examines the patient's left hand with his right hand, under the 'cun' (藏文：ཚོན，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：寸) finger, on the 'yang' side there are the heart (藏文：སྙིང་，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：heart) and on the 'yin' side there are the small intestine (藏文：རྒྱུ་མ，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：intestine) pulses. Under the 'guan' (藏文：ཀན，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：guan) finger, on the 'yang' side there is the spleen (藏文：མཚེར་པ，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：spleen) and on the 'yin' side there is the stomach (藏文：ཕོ་བ，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：stomach) pulse. Under the 'chi' (藏文：ཆག，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：chi) finger, the left kidney (藏文：མཁལ་མ，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：kidney) is examined on the 'yang' side, and the triple burner (藏文：བསམ་སེ，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：triple burner) is examined on the 'yin' side. Similarly, when the doctor examines the patient's right hand with his left hand, under the 'cun', the lung (藏文：གློ་བ，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：lung) and large intestine (藏文：ལོང་ཀ，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：large intestine) are on the 'yang' and 'yin' sides respectively. Under the 'guan' are the liver (藏文：མཆིན་པ，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：liver) and gallbladder (藏文：མཁྲིས་པ，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：gallbladder). Under the 'chi', the right kidney (藏文：མཁལ་མ，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：kidney) and bladder (藏文：ལྒང་པ，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：bladder) are examined. This refers to male patients. For women, the two pulses under the 'cun' are reversed left and right, with the heart and small intestine pulses on the right hand, and the lung and large intestine pulses on the left hand. Why? Although there is no difference in the left and right direction of the lungs and heart in men and women, because the tip of the end of the heart pulse is shown on the left in men and on the right in women, the qi and blood of the viscera flow to the left and right hands in that way. Except for the two pulses under the 'cun' crossing in that way, the qi and blood of the pulses of the other viscera are also determined as mentioned above in the case of men, without any difference, according to their respective positions, that is, the direction in which they are located, and should be known. Sixth, for a body that is free from disease and in a normal state, the three types of pulse systems are as follows: the male pulse, which is thick and throbs coarsely, is similar to the 'wind' pulse. The female pulse is thin and throbs quickly, similar to the 'bile' pulse. The 'neither male nor female' pulse, or the 'bodhicitta pulse', which does not belong to either male or female, throbs slowly, is long and smooth like white silk thread, and is soft without being too loose or too tense, similar to the 'phlegm' pulse. Therefore, even in the pulse of a normal person without disease, there are three types of pulse systems: thick and strong, thin and fast, and soft and slow, and there is no one that does not belong to any of them. When there is no disease, the number of beats of any of these three pulses is the same as the number of breaths, both internally and externally, without any difference. If a male body has a thin and fast female pulse, that person will live a long life. If a woman has a thick male pulse, that woman will have many sons, and the glory of her sons will be great. Whether male or female, if a bodhicitta pulse appears, whether male or female

---

་དེ་ཚེ་རིང་ནད་དཀོན། རང་ལས་མཐོ་བ་ཡས་ཀྱི་མི་རྣམས་ཀྱི་བྱམས་ཤིང་། རང་ལས་དམའ་བ་མས་ཀྱི་མི་རྣམས་ཀྱིས་སྡང་བ་དང་། རང་གི་དྲུང་ན་གནས་པ་གསུམ་སྟེ་ཁུ་ཞང་ཚ་གསུམ་ལྟ་བུ་དགྲར་སྡང་ལ་མཐའ་ཕུག་མི་རབས་ཀྱང་ཆད་པ་འབྱུང་ངོ་། །ཕོ་རྩ་ནང་འཕྲད་དེ་ཕོ་ལ་ཕོ་རྩ་བྱུང་ན་མི་དེ་ལ་ཕལ་ཆེར་བུ་མང་པོ་འབྱུང་ལ། མོ་རྩ་ནང་འཕྲད་ཞེས་བུད་མེད་ཞིག་ལ་མོ་རྩ་ཆགས་ན་བུད་མེད་དེ་ལ་བུ་ཚ་བྱུང་བ་ན་བུ་མོ་ཕལ་ཆེར་མང་ངོ་། །ཕལ་ཆེར་གྱི་སྒྲས་གྲོགས་ཀྱི་དབང་གིས་གཞན་དག་ཀྱང་འབྱུང་སྲིད་པར་སྟོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་རྩ་ཕོའམ་མོ་གང་ཕྲད་པ་ཞེས་པ་ནི་བཟའ་མི་གཉིས་ལས་ཕོའམ་མོ་གང་དང་འཕྲད་པ་ན་རྩ་དེའི་དབང་གིས་ཅིག་ཤོས་ཕོ་རྩའམ་མོ་རྩ་ཡིན་པ་དེའི་སྐལ་བར་རྩ་དང་མཐུན་པར་བུའམ་བུ་མོ་གཅིག་འབྱུང་ལ། དེ་ཕན་ཆད་ནས་བུ་ཚ་གང་ཡང་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་རྩར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཁྱོ་ཤུག་གཉིས་ཀ་ཕོ་རྩ་ཡིན་ན་བུ་ཁོ་ན་མང་བ་དང་། མོ་རྩ་ཡིན་ན་བུ་མོ་ཁོ་ན་མང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་རྩ་ཡིན་ན་བུ་ཚ་གཅིག་ཀྱང་མི་འབྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བདུན་པ་དུས་བཞི་ཁམས་ལྔའི་འབྱུང་བ་ 10-9-9b བརྩི་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དང་པོ་ཕྱི་ནམ་ཟླའི་དུས་བཞི་དང་། ནང་དོན་ལྔའི་ཁམས་དང་། བར་དོན་ལྔའི་རྩ་སྟེ་དེ་གསུམ་འབྱུང་བ་ལྔའི་རང་བཞིན་དུ་སྦྱར་ལ་མ་བུ་དགྲ་གྲོགས་བཞིའི་སྐོར་འགོ་བརྩི་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དུས་ནི་འདི་ལྟར་དཔྱིད་དང་དབྱར་དང་སྟོན་དང་དགུན་བཞི་དང་དེ་དག་སོ་སོའི་དུས་མཚམས་བཞི་བསྡོམས་པ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་དུས་ལྔ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་དཔྱིད་ཀྱི་ཟླ་བ་གསུམ་ནི་ས་མི་འགྱུར་བའི་རྟགས་སུ་ཤིང་རྩི་ཁ་འབུས་ལ། གནམ་མི་འགྱུར་བའི་རྟགས་སུ་སྐར་མ་རྟ་པ་དང་དབོ་དང་ནག་པས་ནམ་ཚོད་འཛིན་པ་སྟེ། ཟླ་བ་འདི་དག་གི་ཉ་སྐར་སྐར་མ་འདི་དག་གིས་བྱས་ནས་སྐར་མ་དེ་དང་དེ་ཤར་བ་ན་མཚན་གྱི་ཐོག་མ་ཟུག་ལ་ནུབ་པ་དང་ནམ་ལངས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་དཔྱིད་ར་ཧོར་ཟླ་དང་པོར་རྟ་ཆེན་གྱིས་ནམ་ཚོད་འཛིན་པ་སོགས་རིམ་པར་རོ། །བར་མི་འགྱུར་བའི་རྟགས་སུ་བྱིའུ་ཅོ་ག་རྣམས་མཁའ་ལ་འཕུར་རྩལ་སྦྱོང་ཞིང་རང་སྐད་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་དུས་ཡིན་ལ་དེ་ལྟར་དཔྱིད་ཀྱི་ཟླ་བ་གསུམ་ལ་ཞག་དགུ་བཅུ་ཡོད་པ་ལས་རགས་རྩིས་སུ་དཔྱིད་ར་ཧོར་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་གཅིག་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཞག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཤིང་ཁམས་མཆིན་པའི་རྩ་རྒྱུ་བའི་དུས་ཏེ། ཤིང་ཁམས་ཀྱི་རྩ་འདི་དར་བའི་རང་དུས་ཡིན་ནོ། །འདིའི་འཕར་ལུགས་ཇི་འདྲ་བ་འོང་སྙམ་ན་ཤིང་གི་རྩའི་འཕར་ཚུལ་ནི་དཔེར་ན་སྲོག་ཆགས་ཅོ་གའི་སྐད་ལྟར་རྩ་རྒྱུད་ཕྲ་ལ་གྲིམ་པར་འཕར་བ་ཞིག་འོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཞག་དོན་གཉིས་པོ

【現代漢語翻譯】 那時會少病長壽，被地位高的人喜愛，被地位低的人憎恨，與自己親近的三種人，如叔叔、舅舅、侄子，會成為仇敵，甚至斷子絕孫。如果男脈相遇，即在男子身上出現女脈，那麼這個人很可能會有很多兒子。如果女脈相遇，即在女子身上出現女脈，那麼這個女子所生的子女中，女兒會比較多。'大概'這個詞暗示著，由於環境的影響，也可能會有其他情況發生。'菩提心脈與男或女脈相遇'是指夫妻二人中，無論哪一方的脈與菩提心脈相遇，由於這種脈的影響，另一方是男脈或女脈，那麼就會按照那條脈的屬性，生一個兒子或女兒。此後就不會再生育子女了，因為其中一條脈已經轉變成了菩提心脈。按照以上所說，如果夫妻雙方都是男脈，那麼兒子就會很多；如果都是女脈，那麼女兒就會很多；如果是菩提心脈，那麼一個子女也不會有。第七，如何計算四時五行的生剋關係？ 首先是外在的四季，內在的五行，以及中間的五臟之脈。這三者都應與五行的屬性相結合，並按照母、子、仇、友四種關係來推算。四季分為春、夏、秋、冬，以及每個季節的交替時期，總共五個階段。春天，大地不會改變，樹木開始發芽；天空不會改變，星宿如馬星（藏文：རྟ་པ་，梵文天城體：Aśvinī，梵文羅馬擬音：Aśvinī，字面意思：馬）、昴星（藏文：དབོ་，梵文天城體：Kṛttikā，梵文羅馬擬音：Kṛttikā，字面意思：昴宿星）和參宿（藏文：ནག་པ་，梵文天城體：Mrigashīrsha，梵文羅馬擬音：Mrigashīrsha，字面意思：頭）決定時間。這些月份的星宿決定了夜晚的開始和結束，以及黎明的到來。例如，春天在第一個月（藏曆）由大馬星決定時間。中間的跡像是鳥兒在空中練習飛行，發出鳴叫。春季三個月共有九十天，粗略計算，從第一個月的第一天開始，到第七十二天為止，是木氣（五行之一）和肝脈執行的時期。這是木氣旺盛的時期。如果想知道此時的脈象如何，木脈的跳動就像小鳥的叫聲一樣，脈搏細而緊。

【English Translation】 At that time, one will be less sick and live longer, be loved by those of higher status, hated by those of lower status, and the three people close to oneself, such as uncles, aunts, and nephews, will become enemies, even leading to the extinction of descendants. If male pulse meets, that is, if a female pulse appears in a man, then that person will likely have many sons. If female pulse meets, that is, if a female pulse forms in a woman, then that woman will likely have many daughters among her offspring. The word 'mostly' implies that due to the influence of circumstances, other situations may also occur. 'Bodhi mind pulse meets male or female pulse' means that in a couple, whichever one's pulse meets the Bodhi mind pulse, due to the influence of that pulse, the other one being a male or female pulse, then according to the attribute of that pulse, one son or daughter will be born. After that, no more children will be born, because one of the pulses has transformed into the Bodhi mind pulse. According to what has been said above, if both husband and wife have male pulses, then there will be many sons; if they have female pulses, then there will be many daughters; if they have Bodhi mind pulses, then not even one child will be born. Seventh, how to calculate the arising of the four seasons and five elements? First, there are the external four seasons, the internal five elements, and the intermediate five organ pulses. These three should be combined with the attributes of the five elements, and calculated according to the four relationships of mother, child, enemy, and friend. The seasons are divided into spring, summer, autumn, and winter, and the transition periods of each season, totaling five stages. In spring, the earth does not change, and trees begin to sprout; the sky does not change, and constellations such as Ashvini (藏文：རྟ་པ་，梵文天城體：Aśvinī，梵文羅馬擬音：Aśvinī，漢語字面意思：馬), Krittika (藏文：དབོ་，梵文天城體：Kṛttikā，梵文羅馬擬音：Kṛttikā，漢語字面意思：昴宿星), and Mrigashirsha (藏文：ནག་པ་，梵文天城體：Mrigashīrsha，梵文羅馬擬音：Mrigashīrsha，漢語字面意思：頭) determine the time. The stars of these months determine the beginning and end of the night, and the arrival of dawn. For example, in the first month (Tibetan calendar) of spring, the Great Horse Star determines the time. The intermediate sign is that birds practice flying in the sky and make calls. The three months of spring have a total of ninety days. Roughly calculated, from the first day of the first month of spring, until the seventy-second day, is the period when the wood element (one of the five elements) and the liver pulse circulate. This is the time when the wood element is flourishing. If you want to know what the pulse will be like at this time, the beating of the wood pulse is like the call of a small bird, the pulse is thin and tight.

---

་དེའི་ལྷག་མ་ཞག་བཅོ་བརྒྱད་པོ་ལ་ནི་ས་ཁམས་མཚེར་བའི་རྩ་རྒྱུ་བའི་ 10-9-10a དུས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དབྱར་ཟླ་གསུམ་ནི་ས་ལ་མེ་ཏོག་སོགས་ཀྱི་འདབ་མ་རྒྱས་ཤིང་ཆར་འབབ་པ་དང་། གནམ་ལ་སྐར་མ་ས་ག་དང་། སྣྲོན་དང་། ཆུ་སྟོད་ཀྱིས་ནམ་ཚོད་འཛིན་པ་དང་། བར་དུ་བྱ་ཡི་རྒྱལ་པོ་ཁུ་བྱུག་གིས་རང་སྐད་འབྱིན་པའི་དུས་སུ་ཞག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་མེ་ཁམས་སྙིང་གི་རྩ་རྒྱུ་བ་སྟེ་ཕྱི་ནང་མཚུངས་པར་གྱུར་པ་མེའི་ཁམས་དར་བའི་དུས་ཡིན་པས་དེའི་ཚེ་ན་སྙིང་རྩ་དེ་བྱ་ཁུ་བྱུག་གི་སྐད་བསྒྲགས་པ་ལྟར་རྩ་རྒྱུད་སྦོམ་ལ་རིང་བར་འཕར་བ་ཞིག་འབྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའི་ཞག་ལྷག་མ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ནི་ས་ཁམས་མཚེར་རྩ་དར་ཞིང་རྒྱུ་བའི་དུས་ཡིན་ནོ། །སྟོན་ཟླ་གསུམ་ནི་ས་ལ་རྩི་ཐོག་སྨིན་པའི་དུས་ཡིན་ལ། སྐར་མ་གྲོ་ཞུན་དང་ཁྲུམས་སྟོད་དང་དབྱུག་པས་རིམ་པར་ཟླ་བར་འབྲིང་ཐ་མ་ལ་ནམ་ཚོད་འཛིན་ནོ། །བར་དུ་བྱིའུ་འུར་བ་སྟེ་རྒྱ་ནག་སོགས་སུ་བྱིའུ་མཇུག་སྒྲོ་ཟླུམ་པ་ཞིག་གིས་གཤོག་སྒྲ་འབྱིན་པ་དེ་ཡིན་ཞེས་སྔ་འགྲེལ་རྣམས་སུ་བཤད། འོན་ཀྱང་ཆག་པ་ལ་སྟོན་དུས་གཤོག་པ་སྐྱེས་ནས་ནམ་མཁར་ཚར་ཚར་གྱི་སྒྲ་འབྱིན་པ་ལ་འུར་བ་ཞེས་སྒྲ་འབྱིན་པའི་དོན་དུ་བཤད་པ་གང་ལྟར་ཀྱང་དུས་མི་འགྱུར་བའི་གཟེར་དུ་རུང་བས་འདྲའོ། །དེར་ཞག་དོན་གཉིས་སུ་ལྕགས་ཁམས་གློ་བའི་རྩ་རྒྱུ་བ་ནི། དཔེར་ན་བྱིད་པོ་སྟེ་ཆག་པའི་སྐད་ལྟར་འཕར་སྣ་ཐུང་ལ་རྩ་རྒྱུད་རྩུབ་པོ་ལྟར་འཕར་བ་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ལྷག་མ་ཞག་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ནི་ས་ཁམས་མཚེར་པའི་རྩ་རྒྱུའོ། །དགུན་ཟླ་གསུམ་ནི་ས་ 10-9-10b མི་འགྱུར་བའི་རྟགས་སུ་ས་ཆུ་འཁྱགས་པའི་སྒྲང་ལ་བབས་པ་དང་། གནམ་ལ་དགུན་ཟླ་ར་བ་སོགས་རིམ་པར་སྨིན་དྲུག་མགོ་རྒྱལ་གསུམ་གྱིས་ནམ་ཚོད་འཛིན་ལ་བར་གྱི་རྟགས་སྲོག་ཆགས་ཤ་བ་ནག་པོས་ངུ་སྐད་འདོན་པའི་དུས་སུ་ཞག་དོན་གཉིས་ལ་ཆུ་ཁམས་མཁལ་མའི་རྩ་རྒྱུ་སྟེ། དེར་ཡང་དཔེར་ན་ཆུ་བྱ་མཐིང་རིལ་གྱི་སྐད་ནི་འཇམ་ལ་དལ་བ་ལྟར་རྩ་རྒྱུད་འཇམ་ལ་འཕར་ཚུལ་དལ་བར་འཕར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཞག་ལྷག་མ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ས་ཁམས་མཚེར་རྩ་རྒྱུའོ། །དེ་ཡང་དཔྱིད་ལ་སོགས་པའི་དུས་སུ་མིང་འདོགས་ལུགས་དང་། ལོ་མགོ་འཛིན་ཚུལ་ལ་མདོ་རྒྱུད་དང་ནག་རྩིས་སོགས་ཀྱི་ལུགས་མི་འདྲ་བ་མང་ཡང་གསོ་དཔྱད་ཀྱི་ལུགས་འདིར་ནི་ཉི་མ་གང་ལྡོག་པའི་ཟླ་བ་དེ་དབྱར་འབྲིང་དང་དགུན་འབྲིང་པོར་བརྩི་བ་ལ། འཆུགས་པ་མེད་པར་བྱས་པས་ན་མཆུ་ཟླ་དཔྱིད་ར་ཧོར་ཟླ་དང་པོ་ནས་ལོ་མགོ་འཛིན་པ་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དཔྱིད་ལ་སོགས་པའི་ཞག་དོན་གཉིས་པོའི་ལྷག་མ་དུས་མཚམས་བཅོ་བརྒྱད་པ་ཕྲག་བཞི་བསྡོམས་པས་ཞག་དོན་གཉིས་པོ་ལ་ས་ཁམས་མཚེར་རྩ་དར་ཞིང་རྒྱུ་དུས་དེར། ས་ཁམས

【現代漢語翻譯】 在剩餘的十八天里，要知道是土界滋潤的脈象執行之時。 夏季的三個月里，地上鮮花盛開，雨水降臨；天上星辰如薩迦星（藏文：ས་ག་，梵文天城體：विशाखा，梵文羅馬擬音：viśākhā，漢語字面意思：氐宿）、斯農星（藏文：སྣྲོན，梵文天城體：ज्येष्ठा，梵文羅馬擬音：jyeṣṭhā，漢語字面意思：心宿）和曲妥星（藏文：ཆུ་སྟོད，梵文天城體：पूर्वाषाढा，梵文羅馬擬音：pūrvāṣāḍhā，漢語字面意思：斗宿）掌管時令；中間有鳥中之王布穀鳥發出鳴叫之時，七十二天里火界心的脈象執行，內外一致，是火界興盛之時。此時，心的脈象會像布穀鳥的叫聲一樣，脈搏粗而長。要知道，這是火界興盛之時。 在剩餘的十八天里，是土界滋潤的脈象興盛執行之時。 秋季的三個月里，地上莊稼成熟；星辰如卓勛星（藏文：གྲོ་ཞུན，梵文天城體：श्रवण，梵文羅馬擬音：śravaṇa，漢語字面意思：室宿）、赤妥星（藏文：ཁྲུམས་སྟོད，梵文天城體：शतभिष，梵文羅馬擬音：śatabhiṣaj，漢語字面意思：壁宿）和玉巴星（藏文：དབྱུག་པ，梵文天城體：रेवती，梵文羅馬擬音：revatī，漢語字面意思：奎宿）依次在月初、月中、月末掌管時令。中間有鳥兒嗡嗡作響，即在中國等地，有一種尾羽圓潤的鳥發出翅膀的聲音。早期的註釋中是這樣解釋的。然而，也有人說，秋天有一種鳥長出翅膀，在天空中發出『嚓嚓』的聲音，被稱為『嗡嗡』，意為發出聲音。無論如何，這與時令不變的釘子相似，因此是相似的。 在這七十二天里，金界肺的脈象執行，例如像鳥雀（藏文：བྱིད་པོ）的叫聲一樣，脈搏短促，脈象粗糙。 在剩餘的十八天里，是土界滋潤的脈象執行。 冬季的三個月里，地上水土結冰，作為不變的標誌；天上冬月的拉瓦星（藏文：ར་བ，梵文天城體：मेष，梵文羅馬擬音：meṣa，漢語字面意思：白羊座）等依次由敏珠星（藏文：སྨིན་དྲུག，梵文天城體：कृत्तिका，梵文羅馬擬音：kṛttikā，漢語字面意思：昴宿星團）、果嘉星（藏文：མགོ，梵文天城體：मृगशीर्ष，梵文羅馬擬音：mṛgaśīrṣa，漢語字面意思：獵戶座）和嘉星（藏文：རྒྱལ，梵文天城體：आर्द्रा，梵文羅馬擬音：ārdrā，漢語字面意思：參宿）掌管時令，中間有黑鹿發出鳴叫之時，七十二天里水界腎的脈象執行。在那裡，例如像藍色的水鳥的叫聲一樣，柔和而緩慢，脈象柔和，脈搏緩慢。 在剩餘的十八天里，是土界滋潤的脈象執行。 此外，在春季等時節，命名方式和年初的確定方式，在顯宗、密宗、黑算等中有許多不同的說法，但在醫學上，以太陽返回的月份作為仲夏和仲冬來計算，沒有錯誤。因此，初月（藏文：མཆུ་ཟླ，漢語字面意思：雙魚座月）是春季的開始，霍爾月（藏文：ཧོར་ཟླ，漢語字面意思：蒙古月）的第一個月是年初。 這樣，在春季等七十二天的剩餘時間裡，四個十八天的時段加起來，在七十二天里，土界滋潤的脈象興盛執行之時，土界...

【English Translation】 In the remaining eighteen days, know that it is the time when the earth element's moistening pulse circulates. In the three months of summer, flowers bloom on the ground, and rain falls; in the sky, stars such as Saga (藏文：ས་ག་，梵文天城體：विशाखा，梵文羅馬擬音：viśākhā，Chinese literal meaning: Di asterism), Sön (藏文：སྣྲོན，梵文天城體：ज्येष्ठा，梵文羅馬擬音：jyeṣṭhā，Chinese literal meaning: Heart asterism), and Chutö (藏文：ཆུ་སྟོད，梵文天城體：पूर्वाषाढा，梵文羅馬擬音：pūrvāṣāḍhā，Chinese literal meaning: Dipper asterism) govern the seasons; in between, when the king of birds, the cuckoo, makes its call, the fire element's pulse of the heart circulates for seventy-two days, and the inner and outer become the same, it is the time when the fire element flourishes. At this time, the heart pulse will beat thick and long like the call of the cuckoo. Know that this is the time when the fire element flourishes. In the remaining eighteen days, it is the time when the earth element's moistening pulse flourishes and circulates. In the three months of autumn, crops ripen on the ground; stars such as Droxün (藏文：གྲོ་ཞུན，梵文天城體：श्रवण，梵文羅馬擬音：śravaṇa，Chinese literal meaning: Room asterism), Trumtö (藏文：ཁྲུམས་སྟོད，梵文天城體：शतभिष，梵文羅馬擬音：śatabhiṣaj，Chinese literal meaning: Wall asterism), and Yukpa (藏文：དབྱུག་པ，梵文天城體：रेवती，梵文羅馬擬音：revatī，Chinese literal meaning: Kui asterism) successively govern the seasons in the early, middle, and late months. In between, there is the buzzing of birds, that is, in China and other places, a bird with round tail feathers makes the sound of wings. This is how it is explained in the early commentaries. However, some say that in autumn, a bird grows wings and makes a 'tsa tsa' sound in the sky, which is called 'buzzing', meaning making a sound. In any case, this is similar to a nail that does not change with the seasons, so it is similar. In these seventy-two days, the metal element's pulse of the lung circulates, for example, like the call of a sparrow (藏文：བྱིད་པོ), the pulse is short and beats like a rough pulse. In the remaining eighteen days, it is the circulation of the earth element's moistening pulse. In the three months of winter, the earth and water freeze, as an unchanging sign; in the sky, the winter months of Rawa (藏文：ར་བ，梵文天城體：मेष，梵文羅馬擬音：meṣa，Chinese literal meaning: Aries) and others are successively governed by Mindruk (藏文：སྨིན་དྲུག，梵文天城體：कृत्तिका，梵文羅馬擬音：kṛttikā，Chinese literal meaning: Pleiades), Go (藏文：མགོ，梵文天城體：मृगशीर्ष，梵文羅馬擬音：mṛgaśīrṣa，Chinese literal meaning: Orion), and Gya (藏文：རྒྱལ，梵文天城體：आर्द्रा，梵文羅馬擬音：ārdrā，Chinese literal meaning: Antares); in between, when the black deer makes a crying sound, the water element's pulse of the kidney circulates for seventy-two days. There, for example, like the call of a blue water bird, which is soft and slow, the pulse is soft and the beat is slow. In the remaining eighteen days, it is the circulation of the earth element's moistening pulse. Furthermore, in the seasons such as spring, there are many different ways of naming and determining the beginning of the year in exoteric, esoteric, and black calculation systems, but in medicine, the month in which the sun returns is considered as midsummer and midwinter, without error. Therefore, Chumön (藏文：མཆུ་ཟླ，Chinese literal meaning: Pisces month) is the beginning of spring, and the first month of Hor (藏文：ཧོར་ཟླ，Chinese literal meaning: Mongolian month) is the beginning of the year. Thus, in the remaining time of seventy-two days in spring and other seasons, the four eighteen-day periods are added together, and in the seventy-two days, when the earth element's moistening pulse flourishes and circulates, the earth element...

---

་མཚེར་པའི་རྩ་རང་གི་འབྱུང་བའི་ཁམས་ཀྱི་འཕར་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་སྙམས་ན་དཔེར་ན་བྱིའུ་ནས་ཟན་ཏེ་མཆིལ་པའི་སྐད་ལྟར་འཕར་ཚུལ་ཐུང་ལ་རྩ་རྒྱུད་འཇམ་པར་འཕར་བ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའང་ཉིན་ཞག་དང་ཚེས་ཞག་ཁྱིམ་ཞག་གསུམ་རིང་ཐུང་མི་མཉམ་པའི་དབང་གིས་ཚེས་ཀྱི་ཆད་ལྷག་དང་ཟླ་བཤོལ་འབྱུང་བས་ན་ཞིབ་པར་ནི་གསེར་ 10-9-11a རྩིས་ཀྱི་རི་མོ་ལས་ཤར་བ་དེ་ལྟར། དཔྱིད་ལ་སོགས་པའི་དུས་བཞིའི་དང་པོའི་དབུགས་ཐོབ་ཤར་བའི་ཉིན་དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་མཆིན་རྩ་ལ་སོགས་པ་རང་རང་གི་རྒྱུ་དུས་དང་། དཔྱིད་ལ་སོགས་པའི་ས་རྒྱལ་འཆར་བའི་དུས་དེར་ས་ཁམས་མཚེར་རྩ་རྒྱུ་བའི་དུས་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་པ་ནི་ཞིབ་རྩིས་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་ལེགས་སོ། །དེ་ལྟར་དུས་བཞི་ལ་འབྱུང་བའི་ཁམས་ལྔར་ཕྱེས་ནས་ནི་ད་ནི་འབྱུང་བ་དེ་དག་གི་དར་གུད་ཤེས་པའི་སླད་དུ་མ་བུ་དགྲ་གྲོགས་ཀྱི་སྐོར་མགོ་བརྩི་བར་བྱ་སྟེ། ཤིང་མེ་ས་ལྕགས་ཆུ་ལྔ་ནི་ཡར་དེད་མ་ལ་མར་དེད་བུ་སྟེ། ཆུ་མ་ལྕགས་དང་། ཤིང་བུ་མེ་ལ་སོགས་པ་རིམ་བཞིན་དུ་བསྐོར་ཏེ་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་། མེ་ཆུ་ས་ཤིང་ལྕགས་ལྔ་ནི་ཡར་དེད་གྲོགས་ཏེ། ལྕགས་གྲོགས་ཤིང་ནས་མེ་གྲོགས་ལྕགས་ཀྱི་བར་དུ་བསྐོར་བས་ཤེས་ཤིང་། མར་དེད་དགྲ་སྟེ་མེ་དགྲ་ཆུ་ནས་ལྕགས་དགྲ་མེ་ཡི་བར་དུ་བསྐོར་ཏེ་དེ་ལྟར་མ་བུ་དགྲ་གྲོགས་ཀྱི་འབྱུང་བ་གང་དང་གང་འཕྲད་ཚུལ་བརྟགས་ལ་སྐྱོན་ཡོན་ཅི་འབྱུང་བརྩི་བར་བྱའོ། །དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ལོ་གཅིག་གི་དུས་ཚོད་ལྔ་པོ་གང་ཡིན་པའི་དུས་དེའི་རང་རྩ་དང་། དེའི་མ་བུ་དགྲ་གྲོགས་ཀྱི་རྩ་རྣམས་སུ་ཡོད་པ་ལས། དུས་ནམ་ཡིན་ཀྱང་མ་རྩ་དང་རང་རྩ་ནི་དར་ན་རབ་ཏུ་བཟང་སྟེ་དེ་དག་རང་ས་ཡིན་པར་བརྩི་དགོས་སོ། །གྲོགས་རྩ་དར་ན་ནི་གྲོགས་འབྱུང་བས་བཟང་ལ་བུ་རྩ་དར་ན་ནི་དབང་ཐང་ཆེའོ། །དགྲ་རྩ་དར་ན་ནི་མི་བཟང་སྟེ་རང་ལ་དགྲ་འོང་བའམ། ཡང་ན་གསོ་དཀའ་བའི་ནད་ 10-9-11b འབྱུང་བའམ། ཡང་ན་འཆི་བའི་ཉེན་ཡོད་དོ་ཞེས་སྤྱིར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་དར་བ་དང་གུད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅི་འདྲ་བ་ཡིན་སྙམ་ན། མ་བུ་དགྲ་གྲོགས་ཀྱི་སྐབས་འདིར་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་རྩ་འཕར་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་དར་གུད་ཤེས་དགོས་ཀྱི་དྲག་ཞན་ཙམ་མིན་ནོ། །དེ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྤྱིར་བཏང་རྩ་ཐམས་ཅད་འཕར་ལུགས་ལྔ་ལས་མི་འདའ་སྟེ། ཅོ་གའི་སྐད་ལྟར་ཕྲ་ལ་གྲིམས་པར་འཕར་བ་སོགས་གོང་བཤད་ལྔ་པོ་དེའོ། །དེ་ལ་རྩ་གང་ཡིན་ཀྱང་ཕྲ་ལ་གྲིམས་པར་འཕར་ན་ཤིང་ཁམས་ཀྱི་འཕར་ཚུལ་ཡིན་པ་སོགས་འབྱུང་ལྔའི་འཕར་ཚུལ་ཤེས་པར་བྱས་ནས། དུས་གང་ཡིན་གྱི་རྩ་དེ་རང་རྩར་བཟུང་ནས་དེའི་མ་བུ་དགྲ་གྲོགས་ཀྱི་རྩ་ལྔར་བསྡུས་ཏེ། མཛུབ་མོ་རེ་རེའི་འོག་གི་རྩ་རེ་རེའི་འཕར་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུ་བྱེད་དཔྱད་དགོས་ཀྱི་དོན་སྣོད་སོགས་སོ་སོར་

【現代漢語翻譯】 如果想知道土脈（藏文：མཚེར་པའི་རྩ་，字面意思：潮濕的脈）的根本五行之脈搏跳動方式是怎樣的，例如像小鳥吃食物時發出的『嘰』聲一樣，跳動短促且脈象柔和，就應該知道是這樣的。 由於日夜、日期和時辰的長短不一，會導致日期的盈虧和閏月的出現，所以詳細情況要像黃金計算圖一樣。 從春天等四季開始的第一個氣息出現的日子開始，肝脈等各自執行的時間，以及春天等大地生長的季節，是土元素潮濕脈執行的時間，認識到這一點是詳細的計算，非常好。 像這樣將四季分為五行之後，現在爲了瞭解這些五行的盛衰，開始計算母、子、敵、友的關係：木、火、土、金、水五行，向上追溯是母，向下追溯是子。水是金的母，木是火的子等等，依次循環瞭解。火、水、土、木、金五行，向上追溯是友，從金友木到火友金之間循環瞭解。向下追溯是敵，從火敵水到金敵火之間循環，像這樣分析母子敵友的五行相遇情況，來計算會產生什麼好壞。 如果想知道這是怎麼樣的，就看一年中的五個時段屬於哪個時段，那個時段的本脈，以及它的母、子、敵、友的脈分別在哪裡。無論何時，母脈和本脈旺盛都是最好的，因為它們被認為是自己的位置。友脈旺盛，是因為有朋友相助而好；子脈旺盛，是因為權力大。敵脈旺盛則不好，因為會有敵人出現，或者會得難以治療的疾病，或者有死亡的危險，這是一般的說法。那麼，什麼是旺盛和衰敗的特徵呢？ 在母、子、敵、友的情況下，所有情況都要從脈搏跳動方式的差異來了解盛衰，而不僅僅是強弱。這是怎麼樣的呢？一般來說，所有脈搏的跳動方式不會超過五種，就像麻雀叫聲一樣細而緊的跳動等等，就是上面說的五種。無論是什麼脈，如果跳動細而緊，就是木元素的跳動方式等等，要了解五行的跳動方式，然後將當時時段的脈作為本脈，將它的母、子、敵、友的脈歸納為五種，需要觀察每個手指下的脈搏跳動方式如何，而不是單獨觀察臟腑等。

【English Translation】 If you want to know what the pulse of the root element of the 'humid pulse' (Tibetan: མཚེར་པའི་རྩ་, literal meaning: moist pulse) is like, for example, like the 'chirp' sound made by a bird eating food, the pulse is short and the pulse is soft, then you should know it is like this. Because the length of days and nights, dates, and hours are different, it can lead to the gain and loss of dates and the occurrence of leap months, so the details should be like the gold calculation chart. Starting from the day when the first breath of the four seasons such as spring appears, the time when the liver pulse and other pulses run, and the season when the earth grows in spring, etc., is the time when the earth element humid pulse runs. Recognizing this is a detailed calculation, which is very good. After dividing the four seasons into five elements in this way, now, in order to understand the rise and fall of these five elements, we will start to calculate the relationship between mother, child, enemy, and friend: the five elements of wood, fire, earth, metal, and water, tracing upwards is the mother, and tracing downwards is the child. Water is the mother of metal, wood is the child of fire, and so on, and learn in sequence. The five elements of fire, water, earth, wood, and metal, tracing upwards are friends, and learn by cycling from metal friend wood to fire friend metal. Tracing downwards is the enemy, cycling from fire enemy water to metal enemy fire, analyze the encounter of mother, child, enemy, and friend in this way to calculate what good or bad will occur. If you want to know what this is like, look at which of the five time periods of the year it belongs to, the original pulse of that time period, and where the pulses of its mother, child, enemy, and friend are. No matter when, it is best for the mother pulse and the original pulse to be strong, because they are considered to be their own positions. If the friend pulse is strong, it is good because there are friends to help; if the child pulse is strong, it is because the power is great. If the enemy pulse is strong, it is not good, because enemies will appear, or you will get a difficult-to-treat disease, or there is a risk of death, which is a general statement. So, what are the characteristics of prosperity and decline? In the case of mother, child, enemy, and friend, in all cases, the rise and fall must be understood from the difference in the way the pulse beats, not just the strength. What is this like? Generally speaking, the way all pulses beat does not exceed five types, such as the thin and tight beat like a sparrow's call, etc., which are the five types mentioned above. No matter what kind of pulse it is, if it beats thinly and tightly, it is the beating method of the wood element, etc. After knowing the beating method of the five elements, take the pulse of the current time period as the original pulse, and summarize the pulses of its mother, child, enemy, and friend into five types, and it is necessary to observe how the pulse beats under each finger, instead of observing the viscera separately.

---

དཔྱད་མི་དགོས་སོ། །དེ་ལ་དཔྱིད་ཀྱི་དུས་སུ་མཆིན་རྩ་དེ་ཅོ་གའི་སྐད་ལྟར་ཕྲ་གྲིམས་སུ་འཕར་བ་དང་། དེར་མ་ཟད་རྩ་རྒྱུད་སྤྱིའང་ཕྲ་གྲིམས་ཀྱི་ཞད་ཅིག་ཡོད་པར་འཕར་བ་ནི་རང་བཞིན་ཕྱི་ནང་གི་འབྱུང་བ་མཚུངས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ལས་དེ་ལྟར་འོང་བ་ནི་དུས་ཀྱི་རྩའོ། །དེས་ན་ཐ་མལ་གྱི་རྩ་རྒྱུད་གསུམ་གང་ཡིན་ཀྱང་རང་རང་གི་འཕར་ཚུལ་གཞིར་བཞག་པའི་སྟེང་དུ་དུས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་འཕར་ཚུལ་གྱི་འགྱུར་བ་ཕྲ་མོ་ཡོད་པ་དེ་རྟོགས་དགོས་ཤིང་། དེ་ཡང་ངོ་མཚར་རྩ་བདུན་ནད་མེད་མི་ལ་བལྟ་ཞེས་གསུངས་པས། ནད་མེད་པའི་རྩ་ལ་དུས་རྩའི་འཕར་ཚུལ་ལས་བླང་དོར་དཔྱད་དུ་ཡོད་ཀྱི་ནད་ཡོད་ན་ནད་ཀྱི་ཁམས་ 10-9-12a ལས་འཕར་ཚུལ་བསྒྱུར་ནས་འོང་བས་ངེས་པ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྩ་གང་ཡིན་ཀྱང་འཕར་ལུགས་ལྔ་རེ་ཡོད་པའི་རང་གི་འཕར་ཚུལ་ལྟར་འཕར་ན་དར་བ་ཆུང་ངུ་། གྲོགས་ལྟར་འཕར་ན་དར་བ་འབྲིང་། མ་ལྟར་འཕར་ན་དར་བ་ཆེན་པོ་སྟེ་དེ་གསུམ་གང་ཡང་བཟང་སྟེ། དཔེར་ན་མཆིན་རྩ་དེ་ཅོ་གའི་སྐད་ལྟར་ཕྲ་ལ་གྲིམས་པར་འཕར་ན་རང་གི་འཕར་ལུགས་དང་། ས་ཁམས་ཀྱི་འཕར་ལུགས་ནས་ཟན་གྱི་སྐད་ལྟར་ཐུང་ལ་འཇམ་པར་འཕར་ན་གྲོགས་ལྟར་འཕར་བ་དང་། མ་རྩ་ཆུ་ཁམས་མཁལ་རྩའི་འཕར་ལུགས་མཐིང་རིལ་སྐད་ལྟར་འཇམ་ལ་དལ་བར་འཕར་བ་སྟེ་དེ་གསུམ་གང་ལྟར་འཕར་ཀྱང་ཤིང་ཁམས་མཆིན་རྩ་དེ་དར་བ་ཡིན་ལ། བུ་ཁམས་མེ་རྩའི་འཕར་ལུགས་ཁུ་བྱུག་སྐད་ལྟར་སྦོམ་ལ་རིང་བར་འཕར་ན་གུད་པ་དང་། དགྲ་ཁམས་ལྕགས་རྩའི་འཕར་ལུགས་བྱིད་པོའི་སྐད་ལྟར་ཐུང་ལ་རྩུབ་པར་འཕར་ན་ཤིན་ཏུ་གུད་པ་སྟེ། མདོར་ན་མ་གྲོགས་རང་གསུམ་གྱི་འཕར་ཚུལ་ནི་དར། བུ་དགྲ་ནི་གུད་པའོ། །འོན་ཀྱང་གྲོགས་རྩའི་སྐབས་སུ་གྲོགས་རྩ་ནི་རབ་དང་། མ་འབྲིང་དུ་བྱེད་པ་དང་། བུ་རྩའི་སྐབས་སུ་བུ་རྩའང་ལེགས་པ་ལྟ་བུ་དམིགས་བསལ་ལོ། །དེས་ན་དོན་ལྔའི་རྩ་ལྔ་པོ་རེ་རེ་ལའང་འཕར་ཚུལ་ལྔ་རེ་ཡོད་པས་མུ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔར་ཕྱེས་ནས་དུས་གང་ཡིན་པ་དེའི་རང་མ་བུ་གྲོགས་དགྲའི་རྩ་དར་གུད་ཤེས་པར་བྱ་བ་འདི་ཁོ་ན་དགྲ་གྲོགས་ཀྱི་རྩ་བརྟག་ཚུལ་ཡིན་པས་འོག་གི་སྐབས་རྣམས་སུ་དེ་ལྟར་ངེས་པར་བྱའོ། ། 10-9-12b བརྒྱད་པ་ངོ་མཚར་བའི་རྩ་བདུན་ནི། ཁྱིམ་ཕྱྭ་ནས་བུ་རྩ་བརྟག་པའི་བར་བདུན་པོ་དེའོ། །དེ་རྣམས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། དང་པོ་ཁྱིམ་ཕྱྭ་བལྟ་ན། རྩ་གང་ཡིན་ཀྱང་ཤ་ཡི་གཏིང་དུ་མར་བྱིང་ཞིང་འདི་ཞེས་ངེས་པ་མི་སྐྱེ་བས་མི་གསལ་བ་འཐིབ་པོ་ཞིག་ཏུ་བྱུང་ན་གྲིབ་དང་མི་གཙང་བའི་རྩ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱིང་བ་མིན་ནའང་རང་བཞིན་གྱི་མི་གསལ་བ་ནི་རྨུགས་ཤིང་འཐིབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་མྱ་ངན་འོང་བའི་རྩ་ཡིན་ནོ། །དེའང་ད་ལྟ་ཕ་མ་ཤི་བ་སོགས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལ་གནས་བཞིན་པ་ལ་རྩ་བལྟ་ན་ར

【現代漢語翻譯】 無需詳察。在春季，肝脈搏動如杜鵑鳥鳴般細微而有規律，不僅如此，所有脈搏的整體也呈現出一種細微而有規律的態勢，這是因為內外環境的元素相協調一致所致，此乃時令之脈象。因此，無論通常的三種脈象如何，都必須在各自脈搏跳動方式的基礎上，瞭解時令元素脈搏跳動方式的細微變化。正如所說『奇妙七脈當於無病之人身上觀察』，因此，對於無病之人的脈象，可以根據時令脈象的跳動方式進行取捨判斷，若有疾病，則脈象的跳動方式會因疾病的元素而改變，因此無法確定。 無論何種脈象，若按照其自身脈搏跳動的方式跳動，則為小盛；若如朋友般跳動，則為中盛；若如母親般跳動，則為大盛，這三種情況都很好。例如，肝脈如杜鵑鳥鳴般細微而有規律地跳動，這是其自身的跳動方式；如土元素的脈搏跳動方式，像酥油般短而柔和地跳動，這是如朋友般跳動；如母親元素水元素的腎脈，像藍寶石般柔和而緩慢地跳動，無論以這三種方式中的哪一種跳動，都表示木元素肝脈的旺盛。若如子元素火元素的脈搏跳動方式，像布穀鳥般粗而長地跳動，則表示衰退；若如敵人元素金元素的脈搏跳動方式，像鷂鷹般短而粗糙地跳動，則表示非常衰退。簡而言之，母親、朋友、自身三種跳動方式表示旺盛，兒子、敵人則表示衰退。然而，在朋友脈的情況下，朋友脈最好，母親脈次之；在兒子脈的情況下，兒子脈也好，這些都是特例。因此，對於五臟的五種脈象，每一種都有五種跳動方式，分為二十五種，必須瞭解在任何時令下，其自身、母親、兒子、朋友、敵人的脈象是旺盛還是衰退，這才是判斷敵友脈象的方法，在接下來的章節中務必如此理解。 第八，奇妙七脈是指從家運到子脈的七種脈象。下面詳細解釋這些脈象。首先，觀察家運脈，無論何種脈象，如果沉入肉的深處，無法確定具體是哪一種脈象，呈現出一種不清晰的渾濁狀態，這就是不祥和不潔凈的脈象。即使沒有沉入深處，但本質上不清晰，呈現出一種模糊和渾濁的狀態，這就是預示著悲傷到來的脈象。如果現在正處於父母去世等悲傷之中，此時觀察脈象，也會出現這種情況。

【English Translation】 No need for detailed examination. In the spring season, the liver pulse beats finely and rhythmically like the call of a cuckoo, and not only that, the overall pulse also shows a subtle and rhythmic state, which is because the internal and external elements are coordinated and consistent, this is the pulse of the season. Therefore, no matter what the usual three pulses are, it is necessary to understand the subtle changes in the pulse of the seasonal element based on the way each pulse beats. As it is said, 'The seven wonderful pulses should be observed in a healthy person,' therefore, for the pulse of a healthy person, one can make choices and judgments based on the way the seasonal pulse beats, if there is a disease, the way the pulse beats will be changed by the element of the disease, so it cannot be determined. No matter what kind of pulse it is, if it beats according to its own pulse beating method, it is slightly prosperous; if it beats like a friend, it is moderately prosperous; if it beats like a mother, it is very prosperous, these three situations are all good. For example, the liver pulse beats finely and rhythmically like the call of a cuckoo, which is its own beating method; like the pulse beating method of the earth element, beating short and soft like ghee, this is beating like a friend; like the mother element water element kidney pulse, beating soft and slow like a sapphire, no matter which of these three ways it beats, it indicates the prosperity of the wood element liver pulse. If it beats like the pulse beating method of the son element fire element, beating thick and long like a cuckoo, it indicates decline; if it beats like the pulse beating method of the enemy element metal element, beating short and rough like a hawk, it indicates very decline. In short, the beating methods of mother, friend, and self indicate prosperity, while son and enemy indicate decline. However, in the case of the friend pulse, the friend pulse is the best, and the mother pulse is the second best; in the case of the son pulse, the son pulse is also good, these are special cases. Therefore, for the five pulses of the five organs, each has five beating methods, divided into twenty-five types, it is necessary to understand whether the pulses of self, mother, son, friend, and enemy are prosperous or declining in any season, this is the method of judging enemy and friend pulses, and it must be understood in this way in the following chapters. Eighth, the seven wonderful pulses refer to the seven pulses from family fortune to son pulse. The following is a detailed explanation of these pulses. First, observe the family fortune pulse, no matter what kind of pulse it is, if it sinks deep into the flesh, it is impossible to determine which pulse it is specifically, presenting an unclear and turbid state, this is an ominous and unclean pulse. Even if it does not sink deep, but is essentially unclear, presenting a vague and turbid state, this is a pulse that foretells the arrival of sorrow. If one is currently in sorrow such as the death of parents, observing the pulse at this time will also show this situation.

---

ྨུགས་འཐིབ་ཅན་དེ་ལྟ་བུ་འོང་ལ། དེ་སྔ་མྱ་ངན་མེད་ཅིང་ནད་མེད་པ་ལ་དེ་ལྟར་བྱུང་ན་གདོད་མྱ་ངན་འོང་ཞེས་ཁ་དམར་གདགས་པར་བྱའོ། །འདི་བཞིན་རྩ་ངན་དྲུག་པོ་ཀུན་ལ་འགྲེ་པར་བྱའོ། །ཆུ་ལྟར་འབྲུ་བཅིང་རེས་བརྒྱལ་བ་ལྟར་སྡོད་ན་བྲེད་སྔངས་འོང་བའི་རྩ་སྟེ་མི་གློ་བུར་སྐྲག་དངངས་དྲག་པོ་བྱུང་བ་ལ་དེ་འཕྲལ་རྩ་བལྟས་ཚེ་རྩ་ལྷོག་ལྷོག་ཚུབ་ཚུབ་བྱས་ནས་རྒྱུ་བ་ཇེ་ཞན་འཕར་རྒྱུ་མེད་པ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བ་འོང་ངོ་། །རྩ་སྐྱེར་ཚེར་འདྲ་བ་སོར་མོའི་ཞབས་ནས་ཡར་རྣོ་ཀ་རེ་བ་བྱུང་ན་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་བ་མེད་པའི་རྩའོ། །ཆུ་ཚན་ཁོལ་བ་ལ་མཐའ་དབུས་ངེས་མེད་འབར་འབུར་བྱེད་ཅིང་མྱུར་དུ་གཡོ་བ་ལྟར་རྩ་རྒྱུད་འབར་འབུར་ངེས་མེད་དང་། འདར་སིལ་སིལ་ཁོལ་བ་ལྟར་བྱེད་པ་ནི་མི་ཁ་དྲག་པོ་འོང་བའི་རྩའོ། །མེ་ལྕེ་ཆད་པ་རེས་ཆེ་རེས་ཆུང་ལྷབ་ལྷབ་བྱེད་པ་ལྟར་རྩ་ངེས་མེད་ལྷབ་ལྷབ་བྱེད་ཅིང་ཆེ་ཆུང་ངེས་མེད་འཕར་ན་ནོར་ལ་གོད་ཁ་འོང་བའི་རྩ་དེ་ལྟར་ 10-9-13a མི་འདོད་པ་འབྱུང་བའི་རྩ་ངན་དྲུག་པོ་དེ་དག་གང་ཡང་དུས་གང་ཡིན་གྱི་རང་རྩ་དར་བའི་དུས་སུ། རང་གི་རྩ་ལ་གང་བྱུང་ན་རྩ་བལྟ་ཡུལ་དེ་ཁོ་རང་ལ་འོང་སྟེ། དཔེར་ན་དཔྱིད་ཤིང་གི་ཞག་དོན་གཉིས་པོའི་རང་ལ་མཆིན་རྩའི་ནང་དུ་བྱིང་འཐིབ་བྱུང་ན་ཁོ་རང་ལ་མི་གཙང་བའི་ངོ་ཡོད་པ་ལྟ་བུའི་འགྲེའོ། །དེ་བཞིན་དཔྱིད་དུས་མ་རྩ་ཆུ་ཁམས་མཁལ་རྩའི་ནང་དུ་བྱུང་ན་མ་དང་ཞང་པོ་ལ་མི་གཙང་བ་སོགས་ཀྱི་རྩ་གང་བྱུང་བ་དེའི་སྐྱོན་འབྱུང་ལ། བུ་རྩ་ལ་བྱུང་ན་བུ་དང་ཚ་བོ་ལ་འབྱུང་། གྲོགས་རྩ་ལ་བྱུང་ན་ནོར་ལ་འབྱུང་སྟེ། གཡང་ལྷ་མི་གཙང་བས་མནོལ་བ་སོགས་དང་། ནོར་ཉམས་པས་སྐྲག་སྔངས་དང་། དགྲ་དང་གཅན་གཟན་འབྱུང་བ་སོགས་གང་འོས་སུ་ལུང་སྟོན་པར་བྱའོ། །དུས་ཀྱི་དགྲ་རྩའི་ནང་དུ་རྩ་ངན་དེ་གང་བྱུང་བ་བཞིན་དེ་དུས་ཉེས་པ་དེ་དག་དགྲ་ལ་འབྱུང་བས་བཟང་སྟེ། དམག་དཔོན་དང་མཐུ་མཁན་གྱི་རྩ་ལ་དེ་ལྟར་བྱུང་ན་དེ་དུས་དགྲ་ཐུལ་བ་སོགས་སོ། །གཉིས་པ་མགྲོན་ཕྱྭ་ནི། བྱེས་སུ་སོང་བ་དེའི་གང་བརྩེ་ཞིང་ཡིད་ལ་གཅག་པའི་གཞི་པ་ཞིག་ལ་བརྟག་གོ། དེ་ལ་ལ་ཉེའི་རྩ་དང་། དགྲ་གྲོགས་ཀྱི་རྩ་གཉིས་ལས། དང་པོ་མཆིན་རྩ་དང་། གློ་རྩ་དང་། སྙིང་རྩ་དང་། མཚེར་རྩ་དང་། མཁལ་རྩ་ལྔ་པོ་འདི་ལ་ནང་གསེས་གང་མཐོ་ཞིང་གང་ཤེད་ཆེ་བ་ཡིན་དཔྱད་པ་ནི། དེ་ལྔའི་ནང་ན་མཆིན་རྩ་དྲག་ན་ད་ལྟ་གོང་དུ་སོང་བའི་གཞི་དེར་ཡོད་པ་དང་། གློ་རྩ་དྲག་ན་ཚུར་ལམ་དུ་ཞུགས་ཚར་བ་སོགས་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། ། 10-9-13b ལ་ཉེ་བརྟག་པ་འདི་ལ་ནི་རྩ་དེ་དག་གི་དྲག་ཞན་ཙམ་ལྟ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་འཕར་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་གཞན་དཔྱད་མི་དགོས་སོ། །ཡང་ན་དགྲ་གྲོགས་བརྩི་བར་བྱ་སྟེ། དུས་དེའི་མ་དང་རང

【現代漢語翻譯】 如果出現煙霧瀰漫般的情況，以前沒有痛苦和疾病的人如果發生這種情況，就應該預先發出會有痛苦的警告。同樣，這六種惡脈都要一一對應。如果像水一樣流動，像穀物一樣被捆綁，像輪流昏倒一樣，那就是產生恐懼的脈象，如果一個人突然感到強烈的恐懼，立即檢查脈搏，脈搏會變得鬆弛、粗糙，流動減弱，幾乎感覺不到跳動。如果脈象像帶刺的荊棘，從手指底部向上變得尖銳，那就是無法擺脫痛苦的脈象。如果像沸騰的溫泉，邊緣和中心不定地冒泡，迅速移動，脈搏像不定地冒泡，像顫抖一樣沸騰，那就是會發生激烈爭吵的脈象。如果像忽大忽小、搖曳不定的火焰，脈搏不定地搖曳，大小不定地跳動，那就是會發生財產損失的脈象。 以上這些令人不快的六種惡脈，無論在何時，只要在自身脈象旺盛的時候，在自己的脈象中出現任何一種情況，都會應驗在檢查脈搏的對象身上。例如，春天在樹木的兩個生長點上，如果在肝脈中出現沉沒和渾濁，就像他自己有不潔之物一樣。同樣，如果在春季的母脈，即水元素的腎脈中出現問題，那麼母親和舅舅就會出現不潔之物等問題。如果在子脈中出現問題，那麼兒子和孫子就會出現問題。如果在朋友脈中出現問題，那麼財產就會出現問題，例如，家神被不潔之物玷污，或者因財產損失而感到恐懼，或者出現敵人和野獸等，應根據情況進行預言。如果在時令的敵脈中出現這些惡脈，那麼這些災禍就會降臨到敵人身上，這是好事。如果發生在將軍和巫師的脈象中，那麼那時就能戰勝敵人。 第二，關於客人的命運：要對離家在外的人最關心和牽掛的人進行占卜。其中分為親近之人的脈象和敵友的脈象兩種。首先，檢查肝脈、肺脈、心脈、脾脈和腎脈這五種脈象中哪一種最高，哪一種最強。如果這五種脈象中肝脈最強，那麼就說明現在前往遠方的人還在那裡。如果肺脈最強，那麼就說明他已經踏上了回程。以此類推，按照順序進行推斷。 這種占卜親近之人的方法，只需要觀察這些脈象的強弱，不需要分析跳動方式的其他差異。或者也可以區分敵友，當時的母親和自己。

【English Translation】 If a smoky, hazy condition arises, and this happens to someone who was previously without suffering or illness, then a warning should be issued in advance that suffering will occur. Similarly, all six of these evil pulses should be correlated. If it flows like water, is bound like grain, and acts like fainting in turns, it is a pulse that generates fear. If a person suddenly experiences intense fear, and the pulse is checked immediately, the pulse will be loose, rough, the flow will weaken, and it will seem as if there is no pulsation. If the pulse is like a thorny bramble, becoming sharp from the base of the fingers upwards, it is a pulse from which there is no escape from suffering. If it is like a boiling hot spring, bubbling不定地 at the edges and center, moving rapidly, and the pulse is like bubbling不定地 and trembling, it is a pulse that will bring about fierce arguments. If it is like a flickering flame, sometimes large and sometimes small, the pulse beats不定地, sometimes large and sometimes small, it is a pulse that will bring about property loss. Any of these six unpleasant evil pulses, whenever they occur in one's own pulse during the time when one's own pulse is flourishing, will befall the person whose pulse is being examined. For example, in spring, if sinking and turbidity occur in the liver pulse at the two growing points of the tree, it is as if he himself has impure things. Similarly, if problems occur in the mother pulse of spring, i.e., the water element kidney pulse, then problems such as impurity will occur for the mother and uncle. If problems occur in the child pulse, then they will occur for the son and grandson. If problems occur in the friend pulse, then they will occur for property, such as the family deity being defiled by impurity, or fear due to property loss, or the appearance of enemies and wild animals, etc., and predictions should be made accordingly. If these evil pulses occur in the enemy pulse of the time, then it is good because those misfortunes will befall the enemy. If this happens in the pulse of a general or a sorcerer, then at that time the enemy will be subdued, etc. Second, regarding the fortune of guests: divination should be performed for the person whom the one who has gone away from home cares about and misses the most. Among these, there are two types of pulses: the pulse of close relatives and the pulse of enemies and friends. First, examine which of the five pulses—the liver pulse, the lung pulse, the heart pulse, the spleen pulse, and the kidney pulse—is the highest and strongest. If the liver pulse is the strongest among these five, then it indicates that the person who has gone far away is still there. If the lung pulse is the strongest, then it indicates that he has already embarked on the return journey. Infer in this way, following the order. This method of divining for close relatives only requires observing the strength and weakness of these pulses, and there is no need to analyze other differences in the way they beat. Alternatively, one can distinguish between enemies and friends, the mother and oneself at that time.

---

་རྩ་དར་ན་གཞི་ལ་གནས་པ་དང་། བུ་རྩ་དར་ན་ཚུར་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་དང་དགྲ་རྩ་དར་ན་ད་ལྟ་སླེབ་པ་ཡིན་ནོ། །མགྲོན་པོ་དེས་དོན་གཉེར་བ་འགྲུབ་བམ་མི་འགྲུབ་བརྟག་པ་ལ། ལ་ཉེ་ནི་སྙིང་མཆིན་མཁལ་རྩ་གསུམ་གང་དྲག་པར་འཕར་བ་ལ་དཔགས་ཏེ་དགྲ་འོང་བ་སོགས་རིམ་པས་སྦྱར་རོ། །དགྲ་གྲོགས་ཀྱི་རྩ་ལས་དགྲ་རྩ་དར་བ་དང་། རང་རྩ་སོགས་ལ་སོ་སོའི་དགྲ་རྩ་བྱུང་བ་ལྟ་བུ་དགྲ་རྩ་བྱུང་ན་དོན་མི་འགྲུབ་ལ། གྲོགས་རྩ་དར་བ་དང་། རང་མ་བུ་རྩ་ལ་སོ་སོའི་གྲོགས་རྩ་བྱུང་བ་སྟེ་དེ་དག་རང་གི་གྲོགས་རྩ་ལྟར་འཕར་ན་དེའི་ཚོད་ཀྱིས་དོན་འགྲུབ་པ་སྟེ། ཞིབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་དཔྱད་ན་གྲོགས་ཆེ་ཆུང་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་མའང་མཐོང་ངོ་། །གསུམ་པ་དགྲ་ཕྱྭ་ནི། དགྲ་དང་རྩོད་པ་པོ་དེ་དང་། དམག་ཆེན་སོགས་ལ་དམག་དཔོན་ལྟ་བུར་བརྟག་པས་དེ་དག་གི་གློ་རྩ་རང་ས་དང་། མཚེར་རྩ་དགྲ་སར་བྱས་ཏེ་དེ་གཉིས་གང་དྲག་ལས་ཁ་དམར་གདགས་པ་ནི་ལ་ཉེའི་རྩའོ། །དགྲ་གྲོགས་ཀྱི་དབང་དུ་ན། དཔྱིད་དུས་ལ་མཚོན་ན། དུས་དེའི་དགྲ་རྩ་གློ་པའི་རྩ་དེ་ཁུ་བྱུག་གི་སྐད་ལྟར་སྦོམ་ལ་རིང་བར་འཕར་ན་དགྲའི་རྩ་ལ་དགྲ་རྩ་བྱུང་བས་དགྲ་ཐུབ་བོ། །རང་རྩ་མཆིན་པའི་རྩ་ལྕགས་ཁམས་བྱིད་པོའི་སྐད་ལྟར་ཐུང་རྩུབ་ཏུ་འཕར་ན་རང་ལ་དགྲ་རྩ་བྱུང་བས་ཕར་རྒོལ་ན་དགྲ་ཐུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རང་ལ་དགྲ་རྩ་བྱུང་བ་ 10-9-14a དེ་དང་འདྲ་ན་ཚུར་རྒོལ་བའི་ཚེ་རང་ལ་དགྲ་ཡིས་ཚུགས་ལ་དུས་ཀྱི་མ་རྩ་དང་རང་རྩ་དར་ན་ཚུར་རྒོལ་བྱུང་ཡང་རང་ལ་དགྲས་ཚུགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བཞི་པ་གྲོགས་ཕྱྭ་ལ། ནོར་གྱི་བདག་པོ་དེའི་རྩ་ལ་བལྟས་པ་ཡིས་མཆིན་རྩ་ནོར་གྱི་བང་མཛོད་དུ་དཔྱད་ནས་དེ་དྲག་ན་ནོར་འཕེལ་གོད་མི་འོང་། ཞེས་བྱ་སྟེ་འདི་ནི་དུས་ལ་མི་ལྟོས་པར་དུས་རྒྱུན་ལ་ཉེའི་རྩའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྙིང་རྩ་མཚེར་རྩ་ཡང་དྲག་ན་ནོར་ལ་བཟང་སྟེ། ཞན་ན་གོད་ཁ་འོང་བས། དུས་རྒྱུན་མཆིན་རྩ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་དྲག་ན་དེ་དུས་ནོར་ཕྱྭ་ལ་བཟང་ངོ་། །དགྲ་གྲོགས་ལྟར་ན་དུས་དེའི་གྲོགས་ཀྱི་རྩ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་བལྟས་ཚེ་འཕར་ཚུལ་ལྔའི་ནང་གི་གྲོགས་རྩ་བྱུང་ན་གྲོགས་རབ་ཅིག་འབྱུང་བ་སོགས་ལྔ་ཀ་ཚང་བ་འདིར་བསྟན་པ་བཞིན། སྐབས་གཞན་དུ་ཅི་རིགས་གསུངས་པ་ལའང་མུ་ལྔ་པོ་དཔྱད་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྔ་པ་གདོན་ཕྱྭ་ལ། ཤིང་རྩ་མཆིན་པ་མེ་རྩ་སྙིང་ལ་སོགས་པ་དོན་ལྔའི་རྩ་དེ་དག་ཏུ། རྩ་རྒྱུད་གཞན་དང་མི་འདྲ་བ་ལྷག་པར་བྲེལ་བའམ་དལ་བ་སྡོད་འཐེན་སོགས་མི་སྙོམས་པ་ཞིག་བྱུང་ན། གཉན་དང་རྒྱལ་པོའམ། རྒྱལ་པོ་དང་དཀོར་བདག །ཀླུ་དཀྱུས་མ་དང་། ཀླུ་མ་རུངས་བ་ཀླུ་སྲིན་སོགས་ཀྱི་གདོན་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་པ་ནི་དུས་ལ་མི་ལྟོས་པའི་དོན་ལྔའི་རྩའོ། །གཞན་ཡང་ཤིང་ཁམས་ཀྱི་རྩའི་འཕར་ལུག

【現代漢語翻譯】 如果根脈興盛，則安住于根本；如果子脈興盛，則步入歸途；如果敵脈興盛，則當下便至。客人占卜所求之事能否成就，則觀察心、肝、腎三脈中哪一脈搏動強勁，以此推斷敵人是否來臨等情況，依次類推。從敵友之脈來看，如果敵脈興盛，或者在自身脈象中出現對方的敵脈，比如出現敵脈，則事情不成；如果友脈興盛，或者在自身母脈、子脈中出現對方的友脈，這些都如同自身的友脈一樣搏動，那麼根據其強弱程度，事情就能成就。如果仔細分析，還能看出朋友勢力大小等諸多差別。第三是敵兆：對於敵人和爭端者，以及大型戰爭中的將領等進行占卜時，將他們的肺脈視為自身，脾脈視為敵方，觀察二者哪個強勁，以此判斷勝負，這是拉涅的脈法。從敵友角度來說，以春季為例，如果此時敵脈，即肺脈，像布穀鳥的叫聲一樣粗長地搏動，則表示敵人的脈象中出現了敵脈，因此能夠戰勝敵人。如果自身脈象，即肝脈，像鐵匠敲打鐵器的聲音一樣短促粗糙地搏動，則表示自身出現了敵脈，如果主動進攻，則無法戰勝敵人。自身出現敵脈 10-9-14a 如果出現類似情況，在反擊時，自己會被敵人壓制。如果時運和自身脈象強盛，即使反擊，也不會被敵人壓制。第四是友兆：觀察財物主人的脈象，將肝脈視為財物的倉庫，如果肝脈強勁，則財物增多，不會遭受損失。這不取決於時節，而是日常的拉涅脈法。同樣，心脈和脾脈強勁也對財物有利，如果虛弱，則會遭受損失。因此，平時肝脈等三脈強勁，則此時對財運有利。如果像敵友一樣，只觀察當時屬於友方的脈象，如果在五種脈象搏動方式中出現友脈，則會出現極好的朋友等情況，正如這裡所說的五種情況都具備。在其他情況下，也需要根據具體情況分析這五種要素。第五是鬼神之兆：在木脈（肝）、火脈（心）等五臟的脈象中，如果出現與其他脈象不同的，特別急促或緩慢，或者出現停頓、牽拉等不平衡的情況，則可以判斷為是岡年（gnyan，土地神）和國王，或者國王和施主，或者普通龍族，或者兇惡龍族、龍妖等的鬼神作祟。這是不取決於時節的五臟脈法。此外，木屬性脈象的搏動方式

【English Translation】 If the root pulse flourishes, it abides in the foundation; if the branch pulse flourishes, it enters the return path; if the enemy pulse flourishes, it arrives immediately. When a guest seeks to determine whether their desired outcome will be achieved, they observe which of the heart, liver, and kidney pulses beats strongest, and infer from this whether an enemy is coming, and so on, in sequence. From the perspective of enemy and friend pulses, if the enemy pulse is flourishing, or if an enemy pulse appears in one's own pulse, such as the appearance of an enemy pulse, then the matter will not be accomplished. If the friend pulse is flourishing, or if a friend pulse appears in one's own mother or child pulse, and these beat like one's own friend pulse, then according to the strength of that pulse, the matter will be accomplished. If analyzed carefully, one can also see many differences, such as the size of the friend's power. Third is the enemy omen: When divining for an enemy or disputant, or for a general in a large war, their lung pulse is taken as oneself, and the spleen pulse as the enemy, and whichever of the two is stronger determines the victory or defeat. This is the pulse method of La Nye. From the perspective of enemy and friend, taking spring as an example, if the enemy pulse at that time, which is the lung pulse, beats thick and long like the call of a cuckoo, it indicates that an enemy pulse has appeared in the enemy's pulse, and therefore the enemy can be defeated. If one's own pulse, which is the liver pulse, beats short and rough like the sound of a blacksmith striking metal, it indicates that an enemy pulse has appeared in oneself, and if one attacks, one will not be able to defeat the enemy. If an enemy pulse appears in oneself 10-9-14a If a similar situation occurs, when counterattacking, one will be suppressed by the enemy. If the timing and one's own pulse are strong, even if one counterattacks, one will not be suppressed by the enemy. Fourth is the friend omen: By observing the pulse of the owner of wealth, the liver pulse is regarded as the storehouse of wealth, and if it is strong, wealth will increase and no losses will occur. This does not depend on the season, but is the daily La Nye pulse method. Similarly, a strong heart pulse and spleen pulse are also good for wealth, while a weak pulse indicates losses. Therefore, if the liver pulse and the other two pulses are strong, then at that time it is good for wealth. If, like with enemies and friends, one only observes the pulse that belongs to the friend at that time, and if a friend pulse appears among the five types of pulse beating, then an excellent friend will appear, and so on, as described here, all five conditions are met. In other cases, it is also necessary to analyze these five elements according to the specific situation. Fifth is the spirit omen: In the pulses of the five elements, such as the wood pulse (liver) and the fire pulse (heart), if there is something different from other pulses, such as being particularly hurried or slow, or having unevenness such as pauses or pulls, then it can be judged that it is the haunting of gnyan (earth spirits) and kings, or kings and patrons, or ordinary nagas, or fierce nagas, naga demons, etc. This is the pulse method of the five elements that does not depend on the season. In addition, the beating pattern of the wood element pulse

---

ས་ཕྲ་གྲིམ་དེ་རྩ་རྒྱུད་ཀུན་ལ་ཤས་ཆེ་ན་ཤིང་གི་རྩ་ལ་གཉན་དང་རྒྱལ་པོའི་གནོད་པ་སོགས་སུ་ཡང་དོན་གྱིས་གོ་རུང་ངོ་། ། 10-9-14b ཡང་དགྲ་གྲོགས་ལྟར་ན། མ་རྩའི་ནང་དུ་མི་སྙོམས་པ་བྱུང་ན་ཕ་མའི་རིང་ནས་ཆགས་པའམ། ཕ་མ་ཤི་ཟིན་ན་དེ་དག་གི་ཡིད་ཆགས་ཞེན་ཡོད་པར་ཡང་བཤད་འདུག བུ་རྩ་ལ་བྱུང་ན་བུ་རྩའི་ཞང་པོའི་རྒྱུད་ནས་བྱུང་བའི་འདྲེ་ནས་གྲོགས་ཀྱི་རྒྱུད་ནས་འགོས་པའི་འདྲེ་ཡི་བར་དུ་སྦྱར་རོ། །ཡང་དུས་ཀྱི་མ་ཁམས་ཀྱི་རྩའི་མཚན་ཉིད་རྩ་རྒྱུད་ཀུན་ལ་ཤས་ཆེར་བྱུང་བ་ལའང་ཁ་དམར་འདི་སྦྱོར་རུང་པར་མངོན་ནམ་སྙམ་པ་རང་གི་རྣམ་རྟོག་གོ། དྲུག་པ་མེ་ཆུ་གོ་ལྡོག་གི་རྩ་ཞེས་པ་དཔེས་མཚོན་ནས་མིང་དུ་བཏགས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སྣོད་ཀྱི་ནང་གི་ཆུ་དེ་དྲག་ཏུ་ཁོལ་བར་མཐོང་ཚེ་དེའི་འོག་ན་མེ་འབར་བ་དངོས་སུ་མ་མཐོང་ཡང་དེའི་ཚ་བ་ལ་དཔགས་ནས་དེའི་འོག་ན་མེ་ཡོད་པར་ཤེས་པ་དང་། སྣོད་ནང་གི་ཆུ་ཁོལ་བ་མ་མཐོང་ཡང་། འོག་ན་མེ་དྲག་ཏུ་འབར་བ་དངོས་སུ་མཐོང་ན་ཆུ་དེ་ལའང་དྲོད་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པ་བཞིན་དུ། ཕ་ན་ན་བུ་ལ་རྩ་བལྟ་བ་སོགས་ནི་མེ་ཆུ་ལ་གོ་ལྡོག་བལྟས་པས་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་ཚུལ་ཤེས་པ་དེ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བུ་ཡི་མཆིན་རྩ་ཕ་ཡི་ས་དང་། དུས་ཀྱི་མ་རྩ་དེ་ཕ་ཡི་ས་ཡིན་ལ། ཕའི་སྙིང་རྩ་དང་བུ་རྩ་གཉིས་བུ་ཡི་ས་དང་། མ་དང་བུ་མོའང་ཕ་བུ་བཞིན་ནོ། །ཁྱོ་སྟེ་སྐྱེས་པའི་མཁལ་རྩ་ཆུང་མའི་ས་དང་། དུས་ཀྱི་དགྲ་རྩ་འང་ཆུང་མའི་སར་བརྩི། ཆུང་མའི་མཆིན་རྩ་དང་དུས་ཀྱི་གྲོགས་རྩ་སྐྱེས་པའི་ས་ཡིན་པས་ལ་ཉེའི་རྩ་དེ་དག་ཚང་ཞིང་སྐྱོན་མེད་པ་དང་། དགྲ་གྲོགས་ཀྱི་རྩ་ལྟར་ན་སོ་སོའི་ས་མལ་གྱི་རྩ་དེ་འཕར་ཚུལ་ལྔ་ལྟར་གྱིས་དར་ན་མི་འཆི་ 10-9-15a ལ་གཞན་མ་ཚང་ཞིང་རྒུད་ན་འཆི་ཞེས་སོ། །བདུན་པ་མངལ་དུ་བུ་ཆགས་སྦྲུམ་མའི་རྩ་ནི་འབུར་ལ་འདྲིལ་བར་འཕར་བ་ཞིག་ཏུ་འོང་ངོ་། །དེའང་བུད་མེད་དེའི་མཁལ་རྩ་གཡས་གཡོན་གཉིས་ལས་གཡས་པ་དྲག་ན་མངལ་གནས་དེ་བུ་ཕོ་ཡིན་ལ། གཡོན་པ་དྲག་ན་བུ་མོར་སྐྱེའོ། །བུད་མེད་དེའི་དུས་ཀྱི་རྩ་གང་ཡིན་པའི་བུ་ཡི་རྩ་ལ་འཕར་ཚུལ་ལྔའི་ནང་གི་མ་རྩ་བུ་རྩའི་འཕར་ཚུལ་བྱུང་ན་མངལ་གནས་དེ་ལ་ལེགས་དེ་མ་རྩ་བྱུང་ན་བཙས་སླ། བུ་རྩ་བྱུང་ན་བུ་ཚ་གསོ་སླ། དགྲ་རྩ་བྱུང་ན་གསོ་དཀའ། རང་གྲོགས་ནི་འབྲིང་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེས་ངོ་མཚར་རྩ་བདུན་སོང་ནས། ད་ནི་ས་བཅད་དགུ་པ་ནད་དང་ནད་མེད་འཕར་བའི་གྲངས་ཀྱིས་ཤེས་པ་བསྟན་ལ།ནད་མེད་ཐ་མལ་དུས་རྒྱུན་གྱི་རྩ་ནི། སྨན་པ་དར་མ་ཁམས་སྙོམས་པ་ཡི། དབུགས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་འབྱིན་པ་ལ་གཉིས་དང་། ནང་དུ་རྔུབ་པའི་ཚེ་གཉིས་དང་། དེའི་བར་དུ་གཅིག་སྟེ་མདོར་ན་སྐྱེས་བུ་ནད་མེད་པའི་དབུགས་འབྱིན་རྔུབ་ཟུང་གཅིག་གི་ཡུན་ལ་

【現代漢語翻譯】 如果『薩帕格里姆』（ས་ཕྲ་གྲིམ་，一種脈象）在所有脈象中占主導地位，那麼它也可能意味著樹根受到傷害或國王的侵害。 此外，如果像對待敵人和朋友一樣：如果在根本原因中出現不平衡，這可能源於父母；如果父母已經去世，這可能與他們未實現的願望有關。如果在孩子的脈象中出現，則可能與孩子祖先的鬼魂有關，或者與通過朋友傳播的鬼魂有關。此外，如果時間元素的根本特徵在所有脈象中占主導地位，那麼也可以使用『紅口』（ཁ་དམར་，一種治療方法），這只是我個人的想法。第六種是『水火顛倒脈』（མེ་ཆུ་གོ་ལྡོག་གི་རྩ་），這是一個比喻性的名稱。例如，如果看到容器中的水劇烈沸騰，即使沒有親眼看到下面的火，也可以根據熱量推斷出下面有火。或者，如果沒有看到容器中的水沸騰，但親眼看到下面有火在燃燒，那麼就可以認為水也有溫度。同樣，在父親生病時觀察孩子的脈象，就像通過觀察水火的顛倒來了解另一方的狀態一樣。孩子的肝脈是父親的『土』（ས་，五行之一），時間元素的根本脈象也是父親的『土』。父親的心脈和孩子的脈象都是孩子的『土』。母親和女兒的情況也與父子相似。丈夫的腎脈是妻子的『土』，時間元素的敵脈也被認為是妻子的『土』。妻子的肝脈和時間元素的朋友脈是丈夫的『土』，因此親近的脈象應該完整無缺。如果像對待敵人和朋友一樣觀察脈象，那麼各自位置的脈象按照五種方式發展，就不會死亡； 如果其他脈象不完整且衰退，就會死亡。第七種是懷孕期間的脈象，孕婦的脈象會凸起並纏繞。此外，如果該婦女左右腎脈中右側較強，那麼懷的就是男孩；如果左側較強，那麼懷的就是女孩。如果該婦女的時間脈象與孩子的脈象相同，並且出現五種脈象中的母脈和子脈，那麼懷孕的情況就很好；如果出現母脈，就容易分娩；如果出現子脈，就容易養育孩子；如果出現敵脈，就難以養育；如果出現友脈，則被認為是中等。以上是七種奇妙的脈象。現在，第九部分將展示如何通過脈搏的跳動次數來了解疾病和健康。健康時的正常脈象是：醫生身體健康且平衡，呼氣時跳動兩次，吸氣時跳動兩次，兩次呼吸之間停頓一次，總的來說，健康的人在一次呼吸週期內跳動五次。

【English Translation】 If the 'Sapa Grim' (ས་ཕྲ་གྲིམ་, a type of pulse) is dominant in all pulses, it may also imply harm to the root of a tree or infringement by a king. Furthermore, if like treating enemies and friends: if an imbalance occurs in the root cause, it may originate from the parents; if the parents have passed away, it may relate to their unfulfilled wishes. If it occurs in the child's pulse, it may be related to the child's ancestral ghosts or to ghosts transmitted through friends. Additionally, if the fundamental characteristic of the time element is dominant in all pulses, then the 'Red Mouth' (ཁ་དམར་, a type of treatment) can also be applied, which is just my personal thought. The sixth type is the 'Inverted Fire-Water Pulse' (མེ་ཆུ་གོ་ལྡོག་གི་རྩ་), which is a metaphorical name. For example, if you see water boiling vigorously in a container, even if you don't directly see the fire underneath, you can infer that there is fire underneath based on the heat. Or, if you don't see the water boiling in the container, but you directly see the fire burning vigorously underneath, then you can assume that the water also has warmth. Similarly, observing a child's pulse when the father is sick is like understanding the state of the other by observing the inversion of fire and water. The child's liver pulse is the father's 'Earth' (ས་, one of the five elements), and the fundamental pulse of the time element is also the father's 'Earth'. The father's heart pulse and the child's pulse are both the child's 'Earth'. The situation of mother and daughter is also similar to that of father and son. The husband's kidney pulse is the wife's 'Earth', and the enemy pulse of the time element is also considered the wife's 'Earth'. The wife's liver pulse and the friend pulse of the time element are the husband's 'Earth', so the close pulses should be complete and without defects. If you observe the pulse like treating enemies and friends, then if the pulse in each position develops according to the five ways, you will not die; if other pulses are incomplete and decline, you will die. The seventh type is the pulse during pregnancy, where the pregnant woman's pulse will bulge and coil. Furthermore, if the right side of the woman's left and right kidney pulses is stronger, then she is pregnant with a boy; if the left side is stronger, then she will give birth to a girl. If the woman's time pulse is the same as the child's pulse, and the mother pulse and child pulse of the five pulses appear, then the pregnancy is good; if the mother pulse appears, it is easy to give birth; if the child pulse appears, it is easy to raise the child; if the enemy pulse appears, it is difficult to raise the child; if the friend pulse appears, it is considered moderate. The above are the seven wonderful pulses. Now, the ninth section will show how to understand illness and health by the number of pulse beats. The normal pulse when healthy is: when the doctor is healthy and balanced, the pulse beats twice when exhaling, twice when inhaling, and pauses once in between, so in general, a healthy person's pulse beats five times in one breathing cycle.

---

ལན་ལྔ་ལས་མི་མང་མི་ཉུང་བར་འཕར་པ་ན་ནད་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་འཕར་ཚུལ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་དབུགས་ནི་རིང་ཐུང་ཇི་ལྟར་འདྲེན་ཀྱང་ཆོག་མོད། རང་བབ་ཏུ་བཞག་པའི་དབུགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། རྩ་ལ་གོམས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རེག་པ་ཙམ་གྱིས་དུས་རྒྱུན་ལས་འཕར་ཚུལ་འཕེལ་འགྲིབ་སོགས་ཤེས་ནུས་སོ། །ཕྱི་ནང་གི་དབུགས་ལ་ལན་ལྔར་འཕར་བ་དེ་ཡང་ལན་རེ་ཟུང་ཙམ་འོལ་སྤྱིར་བརྟག་པ་ལ་ལྟར་ 10-9-15b སྣང་འབྱུང་སྲིད་བས་འཕར་བ་དེ་ལན་གྲངས་བརྒྱ་ཡི་བར་དུ་གཅིག་པ་ལྟར་བྱུང་ཞིང་། རེས་ཆེ་རེས་ཆུང་རྩ་སྟོད་སྨད་ལ་དྲག་དལ་དང་བྱིང་རྒྱས་དང་སྡོད་འཐེན་དང་ཐང་བ་སྟེ་གྲིམ་པ་དང་ལྷོད་པ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མེད་པར་འཕར་ན་ནད་མེད་པའི་རྩ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལས་ལྡོག་པ་ནད་ཅན་གྱི་རྩ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞེ་ན། ཕྱི་ནང་གི་དབུགས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་གཅིག་གི་ཡུན་ལ་དྲུག་འཕར་ན་ཚ་བ་ཙམ་པོ་པ་དང་། བདུན་འཕར་ན་ཚ་བ་འབྲིང་པོ་དང་། བརྒྱད་འཕར་ན་ཚ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ། དགུ་འཕར་ན་ཚ་བ་མི་བཟད་པ། བཅུ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཚ་བ་ལ་འདས་པ་ལྟ་བུ་རིམ་པས་ཚ་བ་ཇེ་ཆེར་འཕར་གྲངས་ཀྱིས་ཤེས་པ་དང་། ཡང་ལྔ་ལས་ཉུང་བར་འཕར་ཏེ་བཞི་ལས་འཕར་མ་ནུས་ན་གྲང་བ་ཙམ་དང་།གསུམ་འཕར་ན་གྲང་བ་འབྲིང་དང་། གཉིས་འཕར་ན་གྲང་བ་ཆེན་པོ། གཅིག་ལས་འཕར་མ་ནུས་ན་དམུ་ཆུའི་འཆི་རྩ་ལྟ་བུ་སོགས་གྲང་བ་གཏིང་འཁར་ཏེ་འཆི་བའི་རྩ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ནད་མེད་པའི་རྩ་སྐྱོན་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་སྤྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་ནད་མེད་པའི་མི་འགའ་ཞིག་གི་རྩ་རྒྱུད་ཀྱང་། མུ་ཏིག་ཐ་ན་སོགས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་བཞིན་དུ་སྟོད་སྨད་དུ་ཆེ་ཆུང་སོགས་མི་སྙོམས་པ་ཅན་དང་། ཚོན་ལ་སོགས་པའི་ཐད་གང་རུང་ནས་ལམ་བཞིན་མི་གནས་པར་ལག་པའི་རྒྱབ་ཕྱོགས་སུ་གོང་བརྒལ་བ་དང་། དོན་སྣོད་ཀྱི་རྩ་གང་ཡང་རུང་བ་མ་ཚང་བ་དང་། འཕར་མཚམས་བཅད་དེ་མི་འཕར་བར་སྡོད་པ་དང་། སྡོད་ལ་ཁད་དུ་འཐེན་པ་དང་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་རྩ་གཉིས་སུ་གྱེས་ 10-9-16a པ་ལྕམ་དྲལ་དང་གཞན་ཡང་དྲག་དལ་མི་སྙོམས་པ་སོགས་སྣ་ཚོགས་ངེས་མེད་དུ་ཡོད་སྲིད་པའི་ཕྱིར། ནད་དུ་གྱུར་པ་ལ་རྩ་བལྟ་བའི་གང་དུ་ནད་མེད་ཐ་མལ་གྱི་དུས་ནའང་རྒྱུན་རྩ་ཅི་འདྲ་ཡིན་པ་གཏན་ལ་དབབ་དགོས་ཏེ་གཞི་རྩའམ་རྒྱུན་རྩ་མ་རྟོགས་ན་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པའི་དུས་རྩ་བལྟས་ནས་འཚོ་འཆི་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དམར་གདགས་པ་དོན་ཐོག་ཏུ་མི་ཁེལ་བའི་ལོག་བར་འགྲོ་བ་སྲིད་དེ། དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཕོ་རྩ་སྦོམ་ལ་རགས་པ་དང་། མོ་རྩ་ཕྲ་ལ་མྱུར་བ་དང་། བུ་རྩ་དེ་སྦྲུམ་མའི་རྩ་འབུར་ལ་འདྲིལ་བས་དེ་རེག་པ་ཙམ་གྱིས་སྨན་པ་ལས་དང་པོ་པ་དག་གིས་ཚ་བར་འཁྲུལ་པ་ཡོད་ལ། མི་ནོར་བའི་ཐབས་ནི་སྦོམ་པ་དང་། མྱུར་བ་དང་། འདྲིལ་ཀྱང་རུང་སྟེ་ཕྱི་ནང་གི་དབུགས་ལ་ལན་ལྔ་འཕར་

【現代漢語翻譯】 如果脈搏頻率超過或低於每五次呼吸一次，那就是健康狀態下的脈搏頻率。至於呼吸，無論長短都可以，但這是基於自然狀態下的呼吸。熟悉脈搏的人只需觸控一下，就能知道脈搏頻率相對於正常情況的增減變化。內外呼吸每五次跳動一次，這僅僅是對大概情況的檢查，可能會出現假象，因此要觀察脈搏跳動一百次，看是否一致。如果脈搏沒有忽大忽小，在身體上下沒有強弱之分，沒有沉浮，沒有停頓和拉伸，沒有繃緊和鬆弛等區別，那就是健康的脈搏。與此相反的就是病態的脈搏。 什麼是病態的脈搏呢？在一次內外呼吸的時間裡，如果跳動六次，就是輕微發熱；跳動七次，就是中度發熱；跳動八次，就是高熱；跳動九次，就是難以忍受的高熱；跳動十次或更多，就像發熱過度一樣，通過跳動次數可以知道發熱程度。反之，如果跳動頻率低於五次，甚至低於四次，就是輕微寒癥；跳動三次，就是中度寒癥；跳動兩次，就是重度寒癥；如果低於一次，就像腹水的死亡脈搏一樣，寒癥深入，是死亡的徵兆。因此，以上所說的健康脈搏沒有問題，但這只是一般情況。然而，有些健康人的脈搏也像珍珠項鍊一樣，上下大小不均勻；或者像顏料一樣，從某個地方偏離正常路徑，向上超過手背；或者任何一個臟腑的脈搏不完整；或者脈搏停止跳動；或者幾乎要停止跳動；或者脈搏分裂成兩條，像姐妹一樣；或者強弱不均等等，存在各種不確定的情況。因此，在診斷疾病時，必須確定患者在健康時的正常脈搏是什麼樣的，如果不瞭解基本的或正常的脈搏，那麼在疾病發作時，根據脈搏來判斷生死等情況，可能會出現不符合實際的錯誤。這是怎麼回事呢？男性的脈搏粗大，女性的脈搏細而快，兒童的脈搏，特別是孕婦的脈搏，凸起而捲曲，初學醫生很容易誤認為是發熱。避免錯誤的方法是，無論脈搏粗大、快速或捲曲，內外呼吸都跳動五次。

【English Translation】 If the pulse rate increases or decreases more or less than five times per breath, it is the pulse rate in a healthy state. As for breathing, it can be of any length, but it is based on the breath in its natural state. Those who are familiar with the pulse can know the increase or decrease of the pulse rate relative to the usual state by simply touching it. The pulse beating five times for each breath, both internal and external, is only a general check, and illusions may occur. Therefore, observe the pulse beating a hundred times to see if it is consistent. If the pulse is not sometimes large and sometimes small, there is no strong or weak distinction in the upper and lower body, no floating or sinking, no stopping and stretching, no tension and relaxation, then it is considered a healthy pulse. The opposite is a diseased pulse. What is a diseased pulse? If it beats six times in the duration of one internal and external breath, it is a slight fever; if it beats seven times, it is a moderate fever; if it beats eight times, it is a high fever; if it beats nine times, it is an unbearable high fever; if it beats ten times or more, it is like an excessive fever, and the degree of fever can be known by the number of beats. Conversely, if the pulse rate is less than five times, even less than four times, it is a slight cold; if it beats three times, it is a moderate cold; if it beats twice, it is a severe cold; if it beats less than once, it is like the death pulse of ascites, the cold penetrates deeply, and it is a sign of death. Therefore, the above-mentioned healthy pulse has no problems, but this is only a general situation. However, the pulse of some healthy people is also like a pearl necklace, uneven in size up and down; or like paint, deviating from the normal path from somewhere, exceeding upwards to the back of the hand; or the pulse of any of the viscera is incomplete; or the pulse stops beating; or it almost stops beating; or the pulse splits into two, like sisters; or the strength is uneven, etc., there are various uncertain situations. Therefore, when diagnosing a disease, it is necessary to determine what the patient's normal pulse was like when healthy. If the basic or normal pulse is not understood, then when the disease occurs, judging life and death based on the pulse may lead to errors that do not conform to reality. How is this so? The pulse of a male is thick and rough, the pulse of a female is thin and fast, and the pulse of a child, especially the pulse of a pregnant woman, is bulging and curled, which is easily mistaken for fever by novice doctors. The way to avoid mistakes is that whether the pulse is thick, fast, or curled, it beats five times for each internal and external breath.

---

ན་ཚ་བ་མིན་ལ། དེ་ལས་མང་དུ་འཕར་ན་ཚ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་རྩ་རྒྱུད་འཇམ་ལ་སྣ་རིང་བས་གྲང་བར་འཁྲུལ་པ་ཡོད་མོད། དེ་ཡང་ལེགས་པར་བརྟགས་ན་འཕར་གྲངས་ཀྱིས་མི་ནོར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་སྣོད་ཀྱི་རྩ་གང་རུང་མ་ཚང་བ་དང་། འཕར་འཕྲོ་གཅོད་ཅིང་སྡོད་པ་རྣམས་འཆི་རྩར་འཁྲུལ་པ་ཡོད་ཀྱང་། ལེགས་པར་བརྟགས་ནས་གཞི་རྩ་ཡིན་པའམ་ནད་སྡོད་སོགས་དང་ཤན་ཕྱེས་ལ་འཆི་བའི་རྟགས་དང་མ་འདོམས་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་འཆི་བར་མི་ངེས་པའི་ཤན་ཕྱེད་དགོས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་སྔར་ནད་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་རྩ་རྒྱུས་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཐོག་མ་སྟེ་ཁ་དམར་མ་གདགས་གོང་དུ་ཁྱོད་ཀྱི་རྒྱུན་རྩ་ལ་འདི་འདྲའི་སྐྱོན་སྔར་ཡོད་དམ་མེད་ལྷ་རྗེ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་ཟེར་ཚུལ་ 10-9-16b སོགས་དྲི་བར་གཅེས་སོ། །བཅུ་པ་ནད་ངོས་བཟུང་བ་ལ། སྤྱི་བྱེ་བྲག་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་སྤྱི་རྩ་དྲུག་གིས་ཚ་གྲང་གི་ནད་ཀྱི་ཤན་དབྱེ་བ་ནི། དྲག་ཅེས་འཕར་ཤེད་ཆེ་བ། རྒྱས་ཞེས་པ་ཤ་ཁར་ཡར་དོན་པ། འདྲིལ་ཞེས་པ་ལྕགས་ཀྱི་ཐུར་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཤ་ནང་ནས་རྩ་ཀྲིལ་ཀྲིལ་མངོན་པ། མགྱོགས་ཞེས་འཕར་བའི་བྱ་བ་མྱུར་དུ་བྱེད་པ། གྲིམས་ཞེས་གཞུ་རྒྱུད་ལྟར་ཐེང་ངེ་ཐེང་ངེར་གནས་པ། མཁྲང་ཞེས་མར་མནན་ན་སྟོང་སོབ་མི་བྱེད་པར་སྲ་ཐིང་ངེ་བ་སྟེ་དྲུག་པོ་འདི་ནི་གང་ཡིན་ཀྱང་ཚ་བའི་རྩ་ཡིན་ལ། དེའང་རྩ་དྲག་རྒྱས་བྱུང་ན་དཔངས་ཀྱི་ཚ་བ་དང་། འདྲིལ་མགྱོགས་བྱུང་ན་གྲངས་ཀྱི་ཚ་བ་དང་། གྲིམས་མཁྲང་བྱུང་ན་སྙུགས་ཀྱི་ཚ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྩའི་ཚུལ་ལས་བརྡའ་དེ་སྐད་བྱས་ཀྱི་དོན་ལ་དཔངས་ཞེས་ཁ་ཡི་ཚ་བ་དང་། གྲངས་ཞེས་བར་གྱི་ཚ་བ་དང་། སྙུགས་ཞེས་གཏིང་གི་ཚ་བའི་བརྡ་ཡིན་པར་བཤད། དེ་ལྟར་བརྡའ་བཏགས་ཀྱང་ཚ་བའི་ངོ་བོ་ནི་དཔངས་དང་གྲངས་ཀྱི་ཚ་བ་ནི་འཁྲུགས་དང་རིམས་ཀྱི་ཚ་བ་གསར་པ་དང་། སྙུགས་ཀྱི་ཚ་བ་ནི་རྙིང་པའི་ཚ་བ་ཡིན་ནོ། །གྲང་བའི་རྩ་ནི་གོང་གི་དྲུག་པོ་དང་རིམ་པར་ལྡོག་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། དྲག་པའི་ཟློག་ཕྱོགས་འཕར་ཤེད་ཞན་པ་དང་། རྒྱས་པའི་ཟློག་ཕྱོགས་ཤ་གཏིང་དུ་མར་བྱིང་བ་དང་། འདྲིལ་བའི་ཟློག་ཕྱོགས་གུད་པ་སྟེ་ཤ་ནང་ནས་ཁྱུག་གེ་མི་མངོན་པར་ཉམས་དམའ་བ་དང་། མགྱོགས་པའི་ཟློག་ཕྱོགས་འཕར་བའི་བྱ་བ་བུལ་བ་དང་། གྲིམས་པའི་ལྡོག་ཕྱོགས་རྒྱུད་ལྷད་དེ་བར་གྱུར་པ་ 10-9-17a དང་། མཁྲང་བའི་ལྡོག་ཕྱོགས་མནན་ན་སྟོང་སོབ་བེ་བ་དང་དྲུག་གོ། དེ་དྲུག་ལ་དཔངས་ཀྱི་གྲང་བ་སོགས་བརྡ་སྦྱར་ཚུལ་གོང་དང་འདྲ་ལ། འོན་ཀྱང་འདིར་སྙུགས་ཀྱི་གྲང་བ་ནི་གསར་ལ་གྲངས་དང་དཔངས་ཀྱི་གྲང་བ་ནི་རྙིང་པར་འདོད་དེ། ཚ་བ་ནི་ཕྱི་ཤ་ལྤགས་སམ་ཁ་ཡི་ཚ་བ་དང་བར་རུས་རྐང་གི་ཚ་བ་གཉིས་གསར་པ་དང་། ནང་དོན་སྣོད་ལ་ཞུགས་ནས་རྙིང་པ་ཡིན་ཞིང

【現代漢語翻譯】 如果脈象不是疾病，那麼超過這個範圍就表示是疾病。同樣，雖然經驗不足的醫生可能會誤認為菩提心脈（byang chub sems rtsa）細長而寒冷，但如果仔細檢查脈搏數，就不會出錯。同樣，任何臟腑的脈搏不完整，或者脈搏跳動時斷時續，都可能被誤認為是死脈。但是，仔細檢查並區分其是基本脈還是疾病停留等情況，不要將其與死亡的徵兆混淆，否則僅憑這些並不能確定死亡。因此，對於以前沒有疾病時沒有的脈象，在沒有明確診斷之前，務必詢問醫生，瞭解你的常規脈象以前是否存在此類問題。 第十，疾病的診斷。分為總的和別的兩種。首先，通過六種總脈來區分寒熱病：'強'表示脈搏力量大；'盛'表示脈搏向上涌起；'緊'表示脈搏像鐵釬一樣，從肉里顯現出脈搏的形狀；'快'表示脈搏跳動迅速；'弦'表示脈搏像弓弦一樣繃緊；'硬'表示按壓時不會空虛，而是堅硬。這六種脈象都表示熱病。其中，脈搏強盛表示上部的熱，脈搏緊快表示中間的熱，脈搏弦硬表示下部的熱。這是根據脈象的特徵來命名的，實際上，上部表示口部的熱，中間表示身體中間的熱，下部表示深部的熱。雖然如此命名，但熱的本質是，上部和中間的熱是紊亂和新生的熱病，下部的熱是舊病。寒病的脈象與上述六種脈象相反：強的反面是脈搏力量弱；盛的反面是脈搏下沉到肉里；緊的反面是脈搏消失，在肉里不明顯；快的反面是脈搏跳動緩慢；弦的反面是脈搏鬆弛；硬的反面是按壓時空虛。這六種脈象。這六種脈象也像上面一樣，可以分別稱為上部的寒、中間的寒等。但是，這裡的下部寒被認為是新病，而中間和上部的寒被認為是舊病。熱病是外在的面板或口部的熱，以及中間的骨骼的熱是新病，進入內在的臟腑后就變成舊病。

【English Translation】 If the pulse is not a disease, then exceeding this range indicates a disease. Similarly, although inexperienced doctors may mistakenly perceive the Bodhicitta pulse (byang chub sems rtsa) as thin and cold, if the pulse rate is carefully examined, there will be no mistake. Likewise, any incomplete pulse of the internal organs, or intermittent pulse beats, may be mistaken for a death pulse. However, carefully examine and distinguish whether it is a basic pulse or a disease, and do not confuse it with signs of death, otherwise it cannot be determined as death based on these alone. Therefore, for pulses that did not exist when there was no previous illness, before a clear diagnosis is made, be sure to ask the doctor whether your regular pulse had such problems before. Tenth, the diagnosis of diseases. It is divided into general and specific types. First, the six general pulses are used to distinguish between hot and cold diseases: 'Strong' means the pulse has great strength; 'Full' means the pulse rises upwards; 'Tense' means the pulse is like an iron skewer, with the shape of the pulse appearing from the flesh; 'Fast' means the pulse beats quickly; 'Wiry' means the pulse is taut like a bowstring; 'Hard' means that it does not feel empty when pressed, but is firm. These six pulses all indicate a hot disease. Among them, a strong and full pulse indicates heat in the upper part, a tense and fast pulse indicates heat in the middle part, and a wiry and hard pulse indicates heat in the lower part. This is named according to the characteristics of the pulse. In reality, the upper part indicates heat in the mouth, the middle part indicates heat in the middle of the body, and the lower part indicates heat in the deep part. Although named in this way, the essence of heat is that the heat in the upper and middle parts is chaotic and newly generated, while the heat in the lower part is an old disease. The pulse of a cold disease is the opposite of the above six pulses: the opposite of strong is a weak pulse; the opposite of full is a pulse that sinks into the flesh; the opposite of tense is a pulse that disappears and is not obvious in the flesh; the opposite of fast is a slow pulse; the opposite of wiry is a relaxed pulse; the opposite of hard is a pulse that feels empty when pressed. These six pulses. These six pulses can also be called upper cold, middle cold, etc., as above. However, here, lower cold is considered a new disease, while middle and upper cold are considered old diseases. Hot diseases are new diseases when they are external, in the skin or mouth, or in the bones in the middle part, and become old diseases after entering the internal organs.

---

་། གྲང་བ་ནི་ནང་དོན་སྣོད་ལ་དང་པོར་ཞུགས་ནས། རྙིང་པའི་ཚེ་ཕྱི་ཤ་པགས་ལ་འཇུག་པའི་དབང་གིས་ཡིན་ལ་དེ་དག་གི་རྩ་ཡང་འདིར་བརྡ་སྦྱར་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་ནད་ཡིན་ནོ་ཅོག་ཀུན་ངོ་བོ་ཚ་བའམ་གྲང་བ་གང་རུང་ལས་འོས་མེད་པས་དེ་དག་གིས་སྤྱི་རྩ་བཤད་ལ། གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་ནད་སོ་སོའི་རྩ་བརྟག་པའང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། རྩ་རྒྱུད་སོ་སོས་ནད་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ངོས་བཟུང་བ་དང་། ཚོན་ཀན་ཆག་གསུམ་གྱི་འོག་གི་རྒྱུ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་སྟོད་སྨད་དོན་སྣོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གར་བབ་བརྟག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བརྟག་པ་དང་། ནད་དེ་གང་དུ་བབ་པའི་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བརྟག་པ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་རྩ་རྒྱུད་སོ་སོར་བརྟག་པ་ནི། རླུང་གི་རྩ་ནི་རྐྱལ་ཞེས་པ་དཔེར་ན་ལྦུ་བ་སོགས་ཆུ་ཡི་ཁ་ན་འཕྱོ་བ་ལྟར་རླུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་རྩ་དེ་ཤ་ཡི་ཁར་འཕྱོ་ཞིང་མནན་ན་མར་ནུབ་པ་ལྟར་བྱེད་པའོ། །སྟོང་ཞེས་མནན་ན་རྩ་ནང་སྟོང་པར་གྱུར་པ་དང་། སྐབས་སྐབས་སུ་མི་འཕར་བར་སྡོད་པར་བྱེད་པའོ། །མཁྲིས་པའི་རྩ་ནི་རྩ་རྒྱུད་ 10-9-17b མི་སྦོམ་པར་ཕྲ་ལ་གྲིམས་པ་སྟེ་གཞུ་རྒྱུད་ལྟར་བྲེང་ངེར་འཕར་བའོ། །བད་ཀན་སྐྱ་བོ་སྟེ་བད་ཀན་རྐྱང་པ་ནད་གཞན་མ་འདྲེས་པ། གྲང་བ་ཅན་དེ་ཡི་རྩ་ནི་གཏིང་དུ་བྱིང་ལ་རྒུད་པ་སྟེ་ཉམས་དམའ་བ་གོང་བཤད་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་བྱིང་བ་དང་དྲག་པ་ལ་སོགས་པའི་འཕར་ཚུལ་རྣམས་གོང་འོག་གང་དུ་བྱུང་ཡང་དོ ན་གཅིག་ཏུ་འཆད་དགོས་ཀྱི་སྐབས་སོ་སོའི་ཐད་དུ་གོ་བ་རེ་ལེན་རྒྱུ་མེད་པས་འཕར་རྩའི་མཚན་ཉིད་བཤད་ཟིན་རྣམས་ལས་སླར་མ་བཤད་པ་ཀུན་ཀྱང་གོང་ལྟར་ཤེས་དགོས་སོ། །ངེས་པ་མེད་པར་སྣ་ཚོགས་སུ་འཆད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་བདེའོ། །རླུང་ཚད་གཉིས་ལྡན་པའི་རྩ་ནི་རླུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་སྟོང་ལ་ཚད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྒྱུག་པ་སྟེ་མགྱོགས་པར་གཡོ་བའོ། །བད་མཁྲིས་གཉིས་ལྡན་གྱི་རྩ་ནི་བད་ཀན་གྱི་ནུས་པས་རེག་མ་ཐག་ཏུ་མི་མངོན་པར་ཁ་ན་བྱིང་ཞད་ཅིག་ཡོད་ཀྱང་། མཁྲིས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མར་མནན་ན་གཏིང་ན་གྲིམས་ཞད་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། །བད་རླུང་ལྡན་པའི་རྩ་ནི་རླུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་སྟོང་ལ་བདེ་ཀན་གྱིས་འཕར་བ་དལ་བུར་བྱེད་དོ། །རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་ཁྲག་དང་བཅས་པ་འདུས་པ་ལ་མིང་དུ་བད་ཀན་སྨུག་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་རྩ་ནི་རྩ་རྒྱུད་སྦོམ་ལ་ནང་གང་བ་ལྟར་ཁེངས་ཤིང་སྨུག་པོ་ཁྲག་མཁྲིས་ལ་གནས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མཆིན་རྩ་གཙོར་གྱུར་ཀན་འོག་གི་རྩ་གཉིས་པོ་དམའ་བ་ལ་ཞར་ཞེས་བྱ་སྟེ། མིག་ཉམས་པ་ལ་ཞར་ཞེས་གྲགས་པ་ལྟར་རྩ་རྒྱུད་ཀུན་ལས་གཅིག་ལྷག་པར་དོང་དུ་ལྷུང་བ་ལྟར་དམའ་བ་ལ་ཞར་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཆུ་སེར་ནད་ཅན་གྱི་རྩ་ནི་འདར་འདར་དུ་བྱེད་ 10-9-18a ཅིང་རྒྱུ་བ་དཀའ་བ་སྟེ་འ

【現代漢語翻譯】 寒證首先侵入內臟，然後因其力量而侵入外表的面板。這些疾病的根本原因也如這裡所解釋的那樣。所有這些疾病，要麼是熱性，要麼是寒性，別無選擇。因此，這些是對疾病總體的根本原因的解釋。第二，具體到每種疾病的脈象檢查也有兩種方式：通過不同的脈象來識別疾病的型別；以及通過寸、關、尺三個部位下方的十二條脈絡來檢查身體上下、臟腑的具體位置。因此，這包括檢查疾病的具體型別，以及檢查疾病所位於的具體位置。第一，檢查不同的脈象：風脈的特點是『漂』，就像水面上的氣泡一樣，由於風的力量，脈搏漂浮在面板表面，按壓時會下沉。『空』意味著按壓時脈搏內部是空的，有時會停止跳動。膽脈的特點是脈象不粗，細而緊，像弓弦一樣繃緊地跳動。寒性白脈，即單純的寒性，沒有與其他疾病混合的脈象，其特點是沉而弱，如前所述。無論這些沉浮等脈象出現在上方還是下方，都應理解為相同的含義，不應在每個具體情況下都理解為不同的含義。因此，所有已經解釋過的脈象特徵，以及未解釋的，都應如前理解。沒有必要以各種不同的方式來解釋，那樣會非常不方便。風熱雙重脈的特點是，由於風的力量而空虛，由於熱的力量而流動，即跳動迅速。膽寒雙重脈的特點是，剛接觸時不易察覺，但表面上有一種沉沒感。然而，由於膽的力量，按壓時會感覺到深處有一種緊繃感。風寒雙重脈的特點是，由於風的力量而空虛，由於寒的力量而跳動緩慢。風、膽、寒、血聚集在一起被稱為『黑寒』，其脈象粗大，內部充滿，由於黑寒位於血液和膽中，主要與肝脈有關。寸、關、尺下方的兩條脈較低，被稱為『瞎』，就像眼睛失明被稱為『瞎』一樣，意味著脈象比其他脈象更低，就像掉入洞中一樣。水腫病患者的脈象顫抖，難以觸控，即... 寒證首先侵入內臟，然後因其力量而侵入外表的面板。這些疾病的根本原因也如這裡所解釋的那樣。所有這些疾病，要麼是熱性，要麼是寒性，別無選擇。因此，這些是對疾病總體的根本原因的解釋。第二，具體到每種疾病的脈象檢查也有兩種方式：通過不同的脈象來識別疾病的型別；以及通過寸、關、尺三個部位下方的十二條脈絡來檢查身體上下、臟腑的具體位置。因此，這包括檢查疾病的具體型別，以及檢查疾病所位於的具體位置。第一，檢查不同的脈象：風脈的特點是「漂」，就像水面上的氣泡一樣，由於風的力量，脈搏漂浮在面板表面，按壓時會下沉。「空」意味著按壓時脈搏內部是空的，有時會停止跳動。膽脈的特點是脈象不粗，細而緊，像弓弦一樣繃緊地跳動。寒性白脈，即單純的寒性，沒有與其他疾病混合的脈象，其特點是沉而弱，如前所述。無論這些沉浮等脈象出現在上方還是下方，都應理解為相同的含義，不應在每個具體情況下都理解為不同的含義。因此，所有已經解釋過的脈象特徵，以及未解釋的，都應如前理解。沒有必要以各種不同的方式來解釋，那樣會非常不方便。風熱雙重脈的特點是，由於風的力量而空虛，由於熱的力量而流動，即跳動迅速。膽寒雙重脈的特點是，剛接觸時不易察覺，但表面上有一種沉沒感。然而，由於膽的力量，按壓時會感覺到深處有一種緊繃感。風寒雙重脈的特點是，由於風的力量而空虛，由於寒的力量而跳動緩慢。風、膽、寒、血聚集在一起被稱為「黑寒」，其脈象粗大，內部充滿，由於黑寒位於血液和膽中，主要與肝脈有關。寸、關、尺下方的兩條脈較低，被稱為「瞎」，就像眼睛失明被稱為「瞎」一樣，意味著脈象比其他脈象更低，就像掉入洞中一樣。水腫病患者的脈象顫抖，難以觸控，即...

【English Translation】 Cold first enters the internal organs, and then due to its power, it enters the outer skin. The root causes of these diseases are also as explained here. All these diseases are either hot or cold, there is no other option. Therefore, these are explanations of the overall root causes of diseases. Secondly, there are also two ways to examine the pulse specifically for each disease: identifying the type of disease through different pulse characteristics; and examining the specific locations of the upper and lower body, and the internal organs through the twelve pulses below the three positions of cun, guan, and chi. Therefore, this includes examining the specific type of disease, and examining the specific location where the disease is located. First, examining the different pulse characteristics: the characteristic of the wind pulse is 'floating', like a bubble on the surface of water, due to the power of the wind, the pulse floats on the surface of the skin, and sinks when pressed. 'Empty' means that the inside of the pulse is empty when pressed, and sometimes it stops beating. The characteristic of the bile pulse is that the pulse is not thick, but thin and tight, beating tensely like a bowstring. The cold white pulse, that is, pure cold, without being mixed with other diseases, is characterized by being deep and weak, as mentioned earlier. Regardless of whether these floating and sinking pulse characteristics appear above or below, they should be understood as having the same meaning, and should not be understood as different meanings in each specific case. Therefore, all the pulse characteristics that have already been explained, and those that have not been explained, should be understood as before. There is no need to explain in various different ways, which would be very inconvenient. The characteristic of the dual wind-heat pulse is that it is empty due to the power of the wind, and flowing due to the power of the heat, that is, beating rapidly. The characteristic of the dual bile-cold pulse is that it is not easy to detect at first touch, but there is a sinking feeling on the surface. However, due to the power of the bile, a tight feeling can be felt deep down when pressed. The characteristic of the dual wind-cold pulse is that it is empty due to the power of the wind, and beating slowly due to the power of the cold. The gathering of wind, bile, cold, and blood is called 'black cold', and its pulse is thick, full inside, and mainly related to the liver pulse due to the power of the black cold located in the blood and bile. The two pulses below cun, guan, and chi are lower, and are called 'blind', just as blindness of the eyes is called 'blind', meaning that the pulse is lower than other pulses, like falling into a hole. The pulse of a patient with edema trembles and is difficult to touch, that is... Cold first enters the internal organs, and then due to its power, it enters the outer skin. The root causes of these diseases are also as explained here. All these diseases are either hot or cold, there is no other option. Therefore, these are explanations of the overall root causes of diseases. Secondly, there are also two ways to examine the pulse specifically for each disease: identifying the type of disease through different pulse characteristics; and examining the specific locations of the upper and lower body, and the internal organs through the twelve pulses below the three positions of cun, guan, and chi. Therefore, this includes examining the specific type of disease, and examining the specific location where the disease is located. First, examining the different pulse characteristics: the characteristic of the wind pulse is 'floating', like a bubble on the surface of water, due to the power of the wind, the pulse floats on the surface of the skin, and sinks when pressed. 'Empty' means that the inside of the pulse is empty when pressed, and sometimes it stops beating. The characteristic of the bile pulse is that the pulse is not thick, but thin and tight, beating tensely like a bowstring. The cold white pulse, that is, pure cold, without being mixed with other diseases, is characterized by being deep and weak, as mentioned earlier. Regardless of whether these floating and sinking pulse characteristics appear above or below, they should be understood as having the same meaning, and should not be understood as different meanings in each specific case. Therefore, all the pulse characteristics that have already been explained, and those that have not been explained, should be understood as before. There is no need to explain in various different ways, which would be very inconvenient. The characteristic of the dual wind-heat pulse is that it is empty due to the power of the wind, and flowing due to the power of the heat, that is, beating rapidly. The characteristic of the dual bile-cold pulse is that it is not easy to detect at first touch, but there is a sinking feeling on the surface. However, due to the power of the bile, a tight feeling can be felt deep down when pressed. The characteristic of the dual wind-cold pulse is that it is empty due to the power of the wind, and beating slowly due to the power of the cold. The gathering of wind, bile, cold, and blood is called 'black cold', and its pulse is thick, full inside, and mainly related to the liver pulse due to the power of the black cold located in the blood and bile. The two pulses below cun, guan, and chi are lower, and are called 'blind', just as blindness of the eyes is called 'blind', meaning that the pulse is lower than other pulses, like falling into a hole. The pulse of a patient with edema trembles and is difficult to touch, that is...

---

ཕར་དཀའ་དཀའ་ལྟར་གྱུར་པའོ། །སྲིན་གྱི་རྩ་ནི་འཁྱིག་ཅེས་པ་ཚུར་སོར་མོའི་ངོས་སུ་དཀྲི་བའམ་འཁྱུད་པ་ལྟར་བྱེད་པ་སྟེ། སོར་མོའི་ངོས་ཁུད་དུ་ལེན་པ་ལྟར་སྡོམ་སྡོམ་བྱེད་པ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་འཕར་བ་དང་། ཞེང་དུ་ལེབ་ལེབ་མོ་ལྟ་བུར་འཕར་བར་བྱེད་པའོ། །མཛེ་ཡི་རྩ་ནི་ནད་དོན་སྣོད་གང་དུ་ཞུགས་པའི་རྩ་དེ་ཞན་ཅིང་། ཆུ་སེར་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རྩ་རྒྱུད་ཀུན་འདར་ལ། གདོན་ཤས་ཆེ་བས་ན་གློ་བུར་དུ་ལྷོག་ལྷོག་འཕར་བའམ་འཕྲིག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཟས་སྤྱོད་ཀྱིས་འཁྲུགས་ནས་ཚད་པ་འཕེལ་བ་འཁྲུགས་ཚད་ཀྱི་རྩ་ནི་སྦོམ་རྒྱས་འབུར་འདྲིལ་བཞི་ལྡན་དུ་འོང་སྟེ་ཁྲག་ལ་བརྟེན་པའི་ཚད་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་བརྡབ་འགྲམ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཚད་པ་བྱུང་བའི་རྩ་ནི་ཕྲ་མཁྲང་གྲིམས་པར་འཕར་བའོ། །རིམས་ཚད་རྩ་ནི་ཕྲ་ལ་མགྱོགས་པར་འཕར་བའི། །གཉེན་གྱི་རྩ་ནི་འཁྱིག་ཅེས་པ་སྲིན་ལ་བཤད་པ་བཞིན་དང་། ལྕམ་དྲལ་ནི་རྩ་གཉིས་གཤིབ་ཏུ་འཕར་བ་སྟེ་གཉེན་གང་ལ་ཞུགས་པའི་དོན་སྣོད་ཀྱི་རྩ་དེར་འབྱུང་ངོ་། །གཟེར་ཐུང་ནི་ཚད་པ་གཟེར་ཐུང་ལྟ་བུ་ནད་ཟུག་ཆེན་པོ་བློ་བུར་འཕར་བའི་རྩ་ནི་ཐུང་ཐུང་སྦུད་སྦུད། དར་ལྕེ་རླུང་བསྐྱོད་བཞིན་དུ་འཕར་བའོ། །སྦྱར་དུག་གི་རྩ་ནི་རྩ་རྒྱུད་འབར་འབུར་མང་བས་རེ་བ་ལྟར་རྩུབ་པ་དང་། སྦུན་པ་ནི་ཐུང་ཐུང་དུ་འཕར་བའི་དོན་ཏེ། འཁྲུགས་ཚད་ཀྱི་ལེའུ་ལས་སྦུན་པ་རིང་དུ་སོང་ཞེས་རིང་བའི་ཟློག་ཕྱོགས་སུ་གསལ་བ་བཞིན། རྩ་སྦུན་པ་ཞེས་གང་བྱུང་ལ་དེ་ལྟར་གོ་དགོས་ 10-9-18b ཀྱི་གནད་མ་གོ་བར་རང་བཟོ་སྣ་ཚོགས་བཤད་པ་མཐོང་སྟེ་སྙིང་པོ་ཅིའང་མེད་དོ། །འཆོལ་བ་ཞེས་རེས་དྲག་རེས་ཞན་ལྟ་བུ་སོགས་ངེས་མེད་འཆོལ་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་འོང་བ་དང་། མཐའ་གཅིག་ཏུ་ནད་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་རྩ་ལས་མངོན་མི་བཏུབ་པའོ། །ཤ་དུག་རྩ་ནི་ཕྲ་མགྱོགས་བྱིང་བ་གསུམ་ལྡན་དང་། ཁྱད་པར་དུག་དེ་ཞུགས་པའི་ཕོ་བའི་རྩ་ལྟ་བུ་ཞར་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཚ་བ་ཤུགས་མ་རྫོགས་པར་མ་སྨིན་པའི་ཚ་བ་ནི་ཕྲལ་མགྱོགས་པ་རླུང་ལྟར་གཡོ་བའོ། །སྨིན་ནས་རྒྱས་ཚད་ཀྱི་རྩ་ནི་དྲག་ལ་གྲིམས་པར་འཕར་བའོ། །ཚད་གཞུག་རླུང་གིས་གཡོས་པ་སྟོང་ཚད་རྩ་ནི་སྟོང་ལ་རྒྱུག་པའོ། །གྲང་བའི་འོག་ཏུ་ཚ་བ་གབ་པའི་རྩ་ནི་རྩ་དཔངས་དམའ་ལ་གཏིང་ནས་གྲིམས་ཞད་བྱུང་བའོ། །ཚད་པ་ཡུན་རིང་ལོན་པའི་རྙིང་པ་ཕྲ་ལ་གྲིམས་པར་འཕར་བའོ། །ཆུ་སེར་དང་བཅས་ཏེ་ལུས་ལ་རྙོགས་པའི་ཚད་པའི་རྩ་ནི་ཕྲ་ཞིང་ཤ་ཡི་གཏིང་ནས་མྱུར་དུ་འཕར་བ་སྟེ་རྒྱུག་པའོ། །རྨ་ལ་ཚད་པ་ཞུགས་པའི་རྩ་ནི་སྦོམ་མཁྲང་མགྱོགས་པར་འཕར་བའོ། །ཁོང་པའི་ནང་དུ་མདེའུ་སོགས་ལུས་པ་ཟུག་རྔུའི་རྩ་ནི། དོན་སྣོད་སོགས་གང་གི་ཕྱོགས་སུ་མདེའུ་སོགས་ཟུག་རྔུ་ལུས་པ་དེའི་རྩ་ཞར་ཞ

【現代漢語翻譯】 就像被緊緊纏繞一樣。惡魔的脈搏就像『纏繞』一樣，在手指的側面纏繞或環繞，就像抓住手指的側面一樣，緊緊地跳動，並且橫向扁平地跳動。麻風病的脈搏是，無論疾病進入哪個臟器，那個脈搏都很虛弱。由於依賴血清，所有脈絡都在顫抖。由於惡靈的影響很大，它會突然劇烈地跳動或抽搐。因飲食不當而引起的，熱病加劇的紊亂性熱病的脈搏，會呈現粗大、膨脹、隆起和聚集四種狀態，因為依賴血液的熱病非常嚴重。因身體撞擊或瘀傷引起的熱病的脈搏，會細微、堅硬、繃緊地跳動。傳染性熱病的脈搏細微而快速地跳動。親屬的脈搏就像描述惡魔的『纏繞』一樣。親戚是兩條脈搏並排跳動，即無論親屬進入哪個臟器，都會在該臟器的脈搏中顯現。短釘是像熱病短釘一樣的疾病，突然劇烈跳動的脈搏是短短的、膨脹的，像風吹動旗幟一樣跳動。毒藥的脈搏是，由於脈絡中有很多隆起，所以像期望的那樣粗糙。『斯本巴』的意思是短短地跳動。正如在紊亂性熱病的章節中明確指出的那樣，『斯本巴』已經持續了很長時間，與長相反。脈搏『斯本巴』這個詞，無論在哪裡出現，都必須這樣理解。如果不理解10-9-18b的關鍵點，就會看到各種各樣的自製解釋，沒有任何意義。『混亂』是指有時劇烈，有時虛弱等，出現各種不確定的混亂，無法僅從脈搏中判斷出這是哪種疾病。肉毒的脈搏具有細微、快速和沉沒三種特徵。特別是，毒藥進入的胃部的脈搏會出現收縮。尚未完全成熟的熱病是快速的，像風一樣移動。成熟並擴散的熱病的脈搏是劇烈而繃緊地跳動。因熱病潛伏，風在其中攪動，空虛性熱病的脈搏是空虛而流動的。寒冷之下隱藏熱病的脈搏是，脈搏位置低，從深處感到繃緊。長期存在的熱病是細微而繃緊地跳動。伴隨血清在身體中蔓延的熱病的脈搏是細微的，在肉的深處迅速跳動，即流動。傷口感染熱病的脈搏是粗大、堅硬和快速地跳動。體內有箭等異物的刺痛的脈搏是，無論箭等異物刺入哪個臟器，那個臟器的脈搏都會收縮。 The pulse is like being tightly wrapped. The demon's pulse is like 'entanglement', wrapping or encircling on the side of the finger, like grabbing the side of the finger, beating tightly, and beating laterally flat. The pulse of leprosy is that whichever organ the disease enters, that pulse is weak. Because it depends on serum, all the pulse lines are trembling. Because the influence of evil spirits is great, it suddenly beats or twitches violently. The pulse of disturbed fever, which is caused by improper diet and aggravated by fever, will show four states: coarse, swollen, bulging, and aggregated, because the fever dependent on blood is very severe. The pulse of fever caused by body impact or bruising beats subtly, stiffly, and tensely. The pulse of infectious fever beats subtly and rapidly. The pulse of relatives is like the 'entanglement' described for demons. Relatives are two pulses beating side by side, that is, whichever organ the relative enters, it will appear in the pulse of that organ. Short nail is a disease like fever short nail, the pulse that beats suddenly and violently is short, swollen, beating like a flag blowing in the wind. The pulse of poison is rough as expected because there are many bulges in the pulse lines. 'Sbun pa' means beating shortly. As clearly stated in the chapter on disturbed fever, 'Sbun pa' has lasted for a long time, which is the opposite of long. The word pulse 'Sbun pa', wherever it appears, must be understood in this way. If you do not understand the key point of 10-9-18b, you will see all kinds of homemade explanations, which are meaningless. 'Confusion' means that sometimes it is violent, sometimes it is weak, etc., and various uncertain confusions appear, and it is impossible to judge from the pulse alone what kind of disease it is. The pulse of meat poison has three characteristics: subtle, rapid, and sinking. In particular, the pulse of the stomach where the poison enters will appear to contract. The fever that has not fully matured is rapid and moves like the wind. The pulse of mature and spreading fever beats violently and tensely. Because fever is latent and the wind stirs in it, the pulse of emptiness fever is empty and flowing. The pulse of fever hidden under cold is that the pulse position is low and a tense feeling is felt from deep inside. Long-term fever beats subtly and tensely. The pulse of fever that spreads in the body with serum is subtle and beats rapidly in the depths of the flesh, that is, flowing. The pulse of a wound infected with fever beats coarsely, stiffly, and rapidly. The pulse of stinging pain when there are foreign objects such as arrows in the body is that whichever organ the arrow or other foreign object pierces, the pulse of that organ will contract.

【English Translation】 It's like being tightly wrapped. The demon's pulse is like 'entanglement', wrapping or encircling on the side of the finger, like grabbing the side of the finger, beating tightly, and beating laterally flat. The pulse of leprosy is that whichever organ the disease enters, that pulse is weak. Because it depends on serum, all the pulse lines are trembling. Because the influence of evil spirits is great, it suddenly beats or twitches violently. The pulse of disturbed fever, which is caused by improper diet and aggravated by fever, will show four states: coarse, swollen, bulging, and aggregated, because the fever dependent on blood is very severe. The pulse of fever caused by body impact or bruising beats subtly, stiffly, and tensely. The pulse of infectious fever beats subtly and rapidly. The pulse of relatives is like the 'entanglement' described for demons. Relatives are two pulses beating side by side, that is, whichever organ the relative enters, it will appear in the pulse of that organ. Short nail is a disease like fever short nail, the pulse that beats suddenly and violently is short, swollen, beating like a flag blowing in the wind. The pulse of poison is rough as expected because there are many bulges in the pulse lines. 'Sbun pa' means beating shortly. As clearly stated in the chapter on disturbed fever, 'Sbun pa' has lasted for a long time, which is the opposite of long. The word pulse 'Sbun pa', wherever it appears, must be understood in this way. If you do not understand the key point of 10-9-18b, you will see all kinds of homemade explanations, which are meaningless. 'Confusion' means that sometimes it is violent, sometimes it is weak, etc., and various uncertain confusions appear, and it is impossible to judge from the pulse alone what kind of disease it is. The pulse of meat poison has three characteristics: subtle, rapid, and sinking. In particular, the pulse of the stomach where the poison enters will appear to contract. The fever that has not fully matured is rapid and moves like the wind. The pulse of mature and spreading fever beats violently and tensely. Because fever is latent and the wind stirs in it, the pulse of emptiness fever is empty and flowing. The pulse of fever hidden under cold is that the pulse position is low and a tense feeling is felt from deep inside. Long-term fever beats subtly and tensely. The pulse of fever that spreads in the body with serum is subtle and beats rapidly in the depths of the flesh, that is, flowing. The pulse of a wound infected with fever beats coarsely, stiffly, and rapidly. The pulse of stinging pain when there are foreign objects such as arrows in the body is that whichever organ the arrow or other foreign object pierces, the pulse of that organ will contract.

---

ིང་ལྕམ་དྲལ་དུ་བྱེད་དོ། །མགོ་ཆག་པ་ལ་བཏག་ན་ཤ་རུས་ཀླད་པ་གསུམ་གང་ལ་སྐྱོན་ཡོད་ན་ཚོན་ཀན་ཆག་གི་རྩ་རིམ་བཞིན་དྲག་ཅིང་སོགས་གསུངས་ཏེ། ཤ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་ན་ཚོན་རྩ་དྲག་པ་འོང་། རུས་ལ་སྐྱོན་ཡོད་ན་ཀན་འོག་གི་རྩ་གྲིམས་པ་འབྱུང་ངོ་། །ཀླད་པ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་ན་ཆག་འོག་གི་རྩ་ 10-9-19a མགྱོགས་པར་འབྱུང་ངོ་། །རྣག་གི་རྩ་ནི་འདར་བ་འབྱུང་སྟེ་རྣག་སྤྱིའི་རྩ་ཆུ་སེར་དང་མཚུངས་པར་འདར་བའོ། །རམ་ཞེས་འདམ་ག་ཅན་གྱི་ཚིག་ཕྲད་སྦྱར་ནས། ཡང་ན་ཚ་བ་ལ་ཞེས་རྣག་ཚད་ཡིན་ན་སྦུན་པ་སྟེ་འཕར་ཐག་ཐུང་བ་འབྱུང་ཞེས་སོ། །འདི་ལ་རེག་བྱ་ཚ་བ་སོགས་སུ་འཆད་པ་ནི་གནད་ཅུང་ཟད་མ་གོ་བའོ། །གྲང་བའི་རྩ་ལ་མ་ཞུ་གསར་པ་ཡི་རྩ་ནི་སྦོམ་ལ་མཁྲང་བ་འབྱུང་ངོ་། །མ་ཞུ་རྙིང་པའི་རྩ་ནི་ཤེད་ཆུང་ལ་རྩ་རྒྱུད་ཕྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དམུ་ཆུ་དང་འོར་དང་སྐྱ་རྦབ་གསུམ་གྱི་རྩ་ནི། ཕྲ་ཞིང་བྱིང་ལ་གཏིང་ན་དམ་པ་སྟེ་ཤེད་ཡོད་པའོ། །སྐྱུག་པ་མང་དུ་བྱས་ན་རྩ་སྟོད་ཞན་ལ་འཁྲུ་ཟིན་པའི་རྗེས་སུ་རྩ་སྨད་ཞན་པ་འབྱུང་ངོ་། །འོན་ཀྱང་རྩ་ལ་ཕན་ཚུན་ནོར་སོ་འབྱུང་བའི་འཕྲང་དྲུག་ཡོད་དེ། གང་ཞེ་ན་ཁྲག་གི་རྩ་དང་རླུང་གི་རྩ་ནི། རྐྱལ་པར་བྱེད་པས་ནོར་ར་རེ་ཞེས་གསུངས་པས། ཁྲག་གསར་པའི་རྩ་དང་མུན་རྩ་གང་ཡིན་ཀྱང་སྟེང་དུ་རྐྱལ་བ་ཞིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མི་ནོར་བའི་གནད་ནི། གཏིང་མཁྲང་ན་ཁྲག་ཡིན་ལ་སྟོང་ན་རླུང་ཡིན་པས་ཤན་ཕྱེད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒྱས་ཚད་དང་སྟོང་ཚད་ཀྱི་རྩ་ཡང་རྒྱུག་པར་བྱེད་པའི་ཆ་ནས་འདྲ་བས་ནོར་བ་འབྱུང་ལ། དེ་ཡང་གཏིང་ན་ཤེད་ཆེ་ཆུང་གིས་མི་ནོར་པར་བྱ་དགོས་སོ། །བད་ཀན་དང་ཁྲག་གི་ནད་རྒས་པ་གཉིས་ཀྱང་རྩ་གཏིང་དུ་བྱིང་པའི་སྒོ་ནས་འདྲ་བས་ནོར་ཉེན་ཆེ་ཡང་། གཏིང་ན་གྲིམས་ལྷོད་མི་འདྲ་བས་ཤན་ཕྱེད་དགོས་སོ། །གཉིས་པ་ནད་དེ་དག་ལུས་ཀྱི་སྟོད་སྨད་ 10-9-19b དོན་སྣོད་གར་བབ་པའི་གནས་བྱེ་བྲག་ངོས་བཟུང་བ་ནི། ཚོན་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་སྤྱིར་ལུས་ཀྱི་སྟོད་དང་དོན་སྣོད་ལས་གློ་སྙིང་ལ་ནད་ཡོད་མེད་བརྟག །དེ་བཞིན་ཀན་ལ་སོགས་པས་བརྟགས་ཏེ་གཞུང་བཞིན་གོ་སླའོ། །གདགས་ཡར་ཟུར་དང་། སྲིབ་མར་ཟུར་གྱི་རྩ་ཡིས་དོན་ལྔ་དང་སྣོད་དྲུག་སོ་སོར་གོང་བཞིན་བརྟག་གོ། །དེ་ཡང་རྩ་འདི་དག་ལ་གདགས་དང་སྲིབས་ཀྱི་རྩ་ཞེས་གདགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། སོར་མོའི་ཡར་ཟུར་ན་གནས་པ་དོན་ལྔ་དང་། དབུགས་ཕྱིར་རྒྱུ་བའི་ཚེ་འཕར་བའི་རྩ་ལ་གདགས་ཀྱི་རྩ་ཞེས་བྱ་ལ། མར་ཟུར་ན་གནས་པ་སྣོད་དྲུག་གི་རྩ་དང་དབུགས་ནང་དུ་རྔུབ་པའི་ཚེ་འཕར་བའི་རྩ་ནི་སྲིབས་ཀྱི་རྩ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་དོན་རྣམས་ཁྲག་རྒྱུ་བ་ཤས་ཆེ་བས་དེའི་རྩ་ཡང་ཐབས་ཀྱི་རྩ་སྟེ་སྣོད་ཀྱི་རྩ་ལས་ཅུང་དྲག་པས་ཚ་བ་དང་ར

【現代漢語翻譯】 如同兄妹一般對待。如果頭部受傷，需要檢查肌肉、骨骼和腦部，看哪一部分受損。根據損傷的程度，按照『ཚོན་ཀན་ཆག་』（Tshon Kan Chak，三根主要脈搏）的順序進行診斷。例如，如果肌肉受損，『ཚོན་』（Tshon，寸脈）會顯示出異常。如果骨骼受損，『ཀན་འོག་』（Kan-'og，關下脈）會變得緊張。如果腦部受損，『ཆག་འོག་』（Chak-'og，尺下脈）會加速跳動。 膿液的脈搏會顫動，一般膿液的脈搏與水腫相似，都會顫動。使用『རམ་』（Ram，或者）這個具有不確定性的詞綴，或者說，如果是膿液發熱，脈搏會變得短促。如果將此處的『རེག་བྱ་』（Reg-bya，觸診）解釋為發熱等，就有點不理解要點了。寒癥和新消化不良的脈搏會粗大而堅硬。舊消化不良的脈搏則微弱且脈絡細小。腹水、疝氣和水腫這三種情況的脈搏是：細微、沉沒且深處緊繃，即有力量。 如果嘔吐過多，上部的脈搏會虛弱；嘔吐結束后，下部的脈搏會虛弱。然而，脈搏之間有六種容易混淆的情況。哪六種呢？血液的脈搏和氣脈，因為它們會漂浮，所以說『ནོར་ར་རེ་』（Nor ra re，容易混淆）。無論是新血的脈搏還是昏厥的脈搏，都會有漂浮的現象。爲了避免混淆，關鍵在於：深處堅硬的是血液，空虛的是氣，要區分清楚。同樣，擴張和空虛的脈搏在流動方面也很相似，容易混淆。也要通過深處的力度大小來區分。 黏液和老年血液疾病，這兩種情況的脈搏都會沉沒在深處，容易混淆。但深處的緊張程度不同，需要區分。第二，要確定疾病在身體的上部、下部以及哪個臟腑。 通過『ཚོན་རྩ་』（Tshon rtsa，寸脈）和『ཀན་རྩ་』（Kan rtsa，關脈）這兩根脈搏，可以大致判斷身體的上部以及肺和心臟是否有疾病。同樣，通過『ཀན་』（Kan，關脈）等脈搏進行診斷，按照經典進行，很容易理解。通過橈動脈的內外側脈搏，可以分別診斷五臟六腑。那麼，為什麼這些脈搏被稱為『གདགས་』（Gdag，陽）脈和『སྲིབས་』（Sribs，陰）脈呢？因為位於橈動脈內側的是五臟的脈搏，呼氣時跳動的脈搏被稱為『གདགས་ཀྱི་རྩ་』（Gdag-kyi-rtsa，陽脈）。位於橈動脈外側的是六腑的脈搏，吸氣時跳動的脈搏被稱為『སྲིབས་ཀྱི་རྩ་』（Sribs-kyi-rtsa，陰脈）。原因是，臟腑的血液流動較多，因此臟腑的脈搏也比六腑的脈搏更有力，更熱。

【English Translation】 Treat them like siblings. If the head is injured, it is necessary to examine the muscles, bones, and brain to see which part is damaged. Depending on the extent of the damage, diagnose in the order of 'ཚོན་ཀན་ཆག་' (Tshon Kan Chak, the three main pulses). For example, if the muscle is damaged, 'ཚོན་' (Tshon, the cun pulse) will show abnormalities. If the bone is damaged, 'ཀན་འོག་' (Kan-'og, the guan below pulse) will become tense. If the brain is damaged, 'ཆག་འོག་' (Chak-'og, the chi below pulse) will beat faster. The pulse of pus will tremble. Generally, the pulse of pus is similar to edema, both trembling. Use the suffix 'རམ་' (Ram, or) which has uncertainty, or if it is pus fever, the pulse will become short. If 'རེག་བྱ་' (Reg-bya, palpation) here is interpreted as fever, etc., it is a bit of a misunderstanding of the point. The pulse of cold and new indigestion will be thick and hard. The pulse of old indigestion is weak and the pulse is thin. The pulses of ascites, hernia, and edema are: subtle, sunken, and tight in the depths, that is, powerful. If there is too much vomiting, the upper pulse will be weak; after vomiting, the lower pulse will be weak. However, there are six situations in which pulses are easily confused. What are the six? The pulse of blood and the pulse of wind, because they float, so it is said 'ནོར་ར་རེ་' (Nor ra re, easy to confuse). Whether it is the pulse of new blood or the pulse of fainting, there will be a floating phenomenon. To avoid confusion, the key is: what is hard in the depths is blood, and what is empty is wind, so you must distinguish clearly. Similarly, the pulses of expansion and emptiness are also similar in terms of flow, so they are easy to confuse. It is also necessary to distinguish by the strength of the depth. Phlegm and old blood diseases, the pulses of these two conditions will sink deep, which is easy to confuse. However, the degree of tension in the depths is different and needs to be distinguished. Second, it is necessary to determine which part of the body, upper, lower, and which organs the disease is in. Through the 'ཚོན་རྩ་' (Tshon rtsa, cun pulse) and 'ཀན་རྩ་' (Kan rtsa, guan pulse), it is possible to roughly determine whether the upper part of the body and the lungs and heart have diseases. Similarly, diagnose through 'ཀན་' (Kan, guan pulse) and so on, according to the classics, it is easy to understand. Through the pulses on the inner and outer sides of the radial artery, the five viscera and six bowels can be diagnosed separately as above. So, why are these pulses called 'གདགས་' (Gdag, yang) pulse and 'སྲིབས་' (Sribs, yin) pulse? Because the pulse located on the inner side of the radial artery is the pulse of the five viscera, and the pulse that beats during exhalation is called 'གདགས་ཀྱི་རྩ་' (Gdag-kyi-rtsa, yang pulse). The pulse located on the outer side of the radial artery is the pulse of the six bowels, and the pulse that beats during inhalation is called 'སྲིབས་ཀྱི་རྩ་' (Sribs-kyi-rtsa, yin pulse). The reason is that the viscera have more blood flow, so the pulse of the viscera is also more powerful and hotter than the pulse of the six bowels.

---

ྗེས་སུ་མཐུན་ལ། སྣོད་ནི་རླུང་རྒྱུ་བ་ཤས་ཆེ་བས་དེའི་རྩ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྩ་སྟེ་དོན་གྱི་རྩ་རྣམས་ལས་ཅུང་ཞན་ལ་སྟོང་བས་གྲང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་དོན་སྣོད་ནང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གདགས་སྲིབ་ཏུ་བཞག་ལ། དབུགས་ཕྱིར་འབྱིན་པའི་ཚེ་རྩ་རྒྱུ་བ་གཉིས་པོ་དེ་ནང་དུ་རྔུབ་པ་ལས་དྲག་པས་འབྱིན་རྔུབ་ཀྱི་དུས་ཀྱི་འཕར་རྩ་ལ་ནང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་དྲག་ཞན་ཅུང་ཟད་རེ་འབྱུང་བས་གདགས་སྲིབ་ཏུ་བརྗོད་དེ་ཞིབ་མོའི་བློས་བརྟགས་ན་དེ་ལྟར་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་བརྟེན་ནས་རླུང་ཁྲག་གི་རྒྱུ་བ་འཕར་རྩ་ཡོད་པ་ལས་ནད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པའི་ཚུལ་ལ་ངེས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་ལུས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆ་ཅི་རིགས་པ་མངོན་ 10-9-20a དུ་གྱུར་པ་འདི་ལས་གཞན་རྗེས་སུ་དཔག་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་སྣོད་ཕལ་ཆེར་ལ་རོལ་ཏེ་གཅིག་ལ་ཚ་བ་དང་གཅིག་ལ་གྲང་བ་ལྟ་བུ་དུས་གཅིག་མི་འབྱུང་ཞིང་ཞེས་སྙིང་དང་རྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སོགས་འབྱུང་བའི་ཁམས་གཅིག་ཅིང་ཟུང་དུ་བཞག་པ་དེ་ལ་ཚ་གྲང་གི་ནད་མི་མཐུན་པ་དུས་གཅིག་འབྱུང་དཀའ་ལ། ཕལ་ཆེར་གྱི་སྒྲས་འབྱུང་མི་སྲིད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བྱུང་ན་ཡང་དོན་སྙིང་ལ་ཚ་བ་ཡོད་ཚེ་སྣོད་རྒྱུ་མ་ལ་གྲང་བ་ཡོད་པ་རེས་འགའ་འབྱུང་སྲིད་ཀྱི། སྣོད་རྒྱུ་མར་ཚ་བ་ཡོད་བཞིན་དུ་དོན་སྙིང་ལ་གྲང་བ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་ལ། ལུས་སྟོད་སྨད་ཀྱི་ཚ་གྲང་འབྱུང་ཚུལ་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྟོད་ཚ་སྨད་གྲང་འབྱུང་སྲིད་ལ་སྨད་ཚ་སྟོད་གྲང་དུས་གཅིག་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ནད་དང་དེ་གང་དུ་གནས་པ་ཡི་བྱེ་བྲག་དེ་དག་ཕྲ་ཞིང་ཞིབ་པ་དག་གི་མཐར་ཐུག་པར་མ་འདྲེས་པར་སོ་སོར་ཕྱེད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་དགོས་སོ། །བཅུ་གཅིག་པ་འཆི་རྩ་ནི། རྩ་རྒྱུད་འགྱུར་བ་དང་། མ་ཚང་པ་དང་། སྡོད་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་རྩ་རྒྱུད་སྔར་ལས་འགྱུར་བ་ནི། དར་ལྕེ་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པ་དང་འདྲ་བར་ལྷབ་ལྷབ་འཕར་ཞིང་རེས་དལ་རེས་བྲེལ་ངེས་མེད་བྱེད་ཅིང་སྡོད་པ་རླུང་གི་འཆི་རྩ་དང་། འདབ་ཆགས་ཁྲ་ནི། ཕན་ཚུན་མི་འགྲོ་བར་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་དུ་སྡོད་པའི་མཇུག་རྩེ་ཕྲིག་ཕྲིག་གཡོ་བ་ལྟར་མགྱོགས་པར་གྲངས་རྩིས་མ་ཟིན་པ་ལྟ་བུར་འཕར་བ་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀྱི་འཆི་རྩ་དང་། ཁང་རྒན་ཐིགས་པ་ཟག་པ་ལྟར་ཤེད་ཆུང་བ་རེ་རེ་འཕར་ནས་སྡོད་ 10-9-20b པས་གཅིག་རྗེས་གཅིག་གིས་མི་སླེབ་པ་བད་ཀན་གྱི་འཆི་རྩ་དང་། འབབ་ཆུའི་ནང་དུ་དངོས་པོ་རྩྭ་ཤིང་སོགས་གཞུག་པ་མི་སྡོད་པར་འགུལ་ཞིང་བཟུང་ན་འཕར་མི་ནུས་པ་ལྟར་རྩ་གཡོ་ཞིང་འཕར་བ་མནན་ན་འགུལ་མི་ནུས་པ་ནི་རླུང་མཁྲིས་ཀྱི་འཆི་རྩའོ། །འདི་ལ་ཆུ་བྱའི་མཇུག་མ་ལ་དཔེ་བྱེད་པ་སོགས་འཆད་ལུགས་སྣ་ཚོགས་མཐོང་ངོ་། །ཆུ་ཁར་ཤ་སོགས་བསྐྱུར་བའི་ཚེ་ཉ་རྣམས་གཟན

【現代漢語翻譯】 隨後，與體質相符。臟器（Snyod）的特性是風的成分較多，因此其脈搏也屬於智慧之脈，比實質臟器的脈搏稍弱且空虛，與寒性相符，因此在臟器內部相互比較，置於陰陽（Gdag Srib）之中。當呼氣時，脈搏的兩種執行比吸氣時更強，因此在呼氣和吸氣時的脈搏，相互比較，會有稍微的強弱變化，因此稱為陰陽，如果用精細的智慧來觀察，就會顯現出來。依靠這個，從風血的執行和脈搏的存在，必定會產生了解疾病特徵的方式，因為身體的相互依存關係顯現出來，除此之外，還可以進行推測。 臟器大多相互作用，例如一個熱而另一個冷的情況不會同時發生，例如心和腸等，屬於同一元素的組合，很難同時發生冷熱不同的疾病。'大多'這個詞並不表示不可能發生。如果發生，當心是熱的時候，腸可能是冷的，這種情況偶爾會發生。但是，當腸是熱的時候，心不可能同時是冷的。身體上部和下部的冷熱發生方式也應如此理解，即上部熱而下部冷可能發生，但下部熱而上部冷不會同時發生。因此，必須將疾病及其所在位置的細微差別完全理解，區分開來，不要混淆。 第十一條，死脈：脈象的變化、不完整和停止三種。第一種，脈象從先前發生變化，像被風吹動的旗幟一樣飄動，跳動不定，時快時慢，這是風的死脈。像老鷹一樣：互不相讓地停留在天空中央，尾端微微顫動，快速得無法計數，這是膽的疾病的死脈。像老舊房屋滴水一樣，微弱地一下一下跳動，停頓著，一下跟不上一下，這是痰的死脈。像漂浮在水流中的草木等物體一樣，不停留地移動，按壓時無法感覺到跳動，脈搏浮動，按壓時無法感覺到跳動，這是風膽的死脈。對此，有用水鳥的尾巴來比喻等各種說法。當肉等被扔到水邊時，魚會爭搶。

【English Translation】 Subsequently, it is in accordance with the constitution. The characteristic of the viscera (Snyod) is that the wind element is more dominant, therefore its pulse is also the pulse of wisdom, slightly weaker and more empty than the pulses of the substantial organs, and in accordance with coldness. Therefore, comparing the viscera internally, they are placed in Yin and Yang (Gdag Srib). When exhaling, the two movements of the pulse are stronger than when inhaling, therefore in the pulse during exhalation and inhalation, comparing internally, there will be slight changes in strength and weakness, therefore it is called Yin and Yang. If observed with subtle wisdom, it will become apparent. Relying on this, from the movement of wind and blood and the existence of the pulse, a way of understanding the characteristics of diseases will definitely arise, because the interdependence of the body becomes apparent, and other than this, inferences can be made. The viscera mostly interact, for example, one being hot and the other being cold does not happen simultaneously, such as the heart and intestines, etc., belonging to the same element combination, it is difficult for incompatible hot and cold diseases to occur simultaneously. The word 'mostly' does not mean that it is impossible. If it happens, when the heart is hot, the intestines may be cold, this situation may occasionally occur. However, when the intestines are hot, the heart cannot be cold at the same time. The way hot and cold occur in the upper and lower parts of the body should also be understood in this way, that is, the upper part being hot and the lower part being cold may occur, but the lower part being hot and the upper part being cold will not occur simultaneously. Therefore, the subtle differences between diseases and where they are located must be fully understood, distinguished, and not confused. Eleventh, death pulse: There are three types: changes in the pulse, incompleteness, and stopping. The first type, the pulse changes from before, fluttering like a flag moved by the wind, beating erratically, sometimes slow and sometimes fast, this is the death pulse of wind. Like a hawk: staying in the middle of the sky without yielding to each other, the tip of the tail fluttering slightly, beating so fast that it cannot be counted, this is the death pulse of bile diseases. Like water dripping from an old house, beating weakly one by one, pausing, one beat not catching up with the next, this is the death pulse of phlegm. Like objects such as grass and trees floating in a stream, moving without stopping, unable to feel the beat when pressed, the pulse floating, unable to feel the beat when pressed, this is the death pulse of wind and bile. Regarding this, there are various explanations such as using the tail of a water bird as an analogy. When meat etc. is thrown to the water's edge, the fish will snatch it.

---

་དེ་ལ་རྔམས་ནས་ཆུ་གཏིང་ནས་ཡར་བྱུང་སྟེ་ཟས་དེ་ལྷོག་གིས་བཟུང་ནས་ཡང་ཆུ་གཏིང་དུ་མར་འགྲོ་བ་ལྟར། རྩ་ཤེད་ཆེ་བ་ལྷོག་གེ་བ་རེ་འཕར་ནས་ཡང་སྡོད་པ་བད་རླུང་གི་འཆི་རྩ་དང་། བྱེའུ་མཆིལ་པ་རྒུམ་བུ་ཐུ་བའི་ཆ་ལན་གཅིག་གམ་གཉིས་སམ་གསུམ་སོགས་མ་ངེས་པའི་གྲངས་ཀྱི་རྒུམ་བུ་ཐུས་ནས་བར་བར་སྡོད་པ་ལྟར། ཤེད་ཆུང་བའི་འཕར་གྲངས་གསལ་པོ་རེ་ཟུང་བསྟུང་ནས་སྡོད་པ་ཅན་ཏེ་འདི་ནི་བད་མཁྲིས་ལྡན་པའི་འཆི་རྩའོ། །སྦལ་པ་ནི་ལན་རེ་དལ་བུས་མཆོངས་ནས་ཡང་སྡོད་པ་ལྟར། རྩ་སྦོམ་ལ་ཤེད་ཆེ་ཞིང་འཕར་ཐག་རིང་པོ་རེ་རེ་འཕར་ནས་སྡོད་པ་ནི་འདུས་པ་སྟེ་བད་ཀན་སྨུག་པོའི་འཆི་རྩ་དང་། གླང་རྒན་གྱི་ཁ་ཆུ་ནི་མཚམས་མི་ཆད་པར་ཏ་ལ་ལ་བྱེད་པ་ལྟར་རྩ་ཡང་འཕར་མཚམས་མི་འབྱེད་པར་གཏིང་ནས་འགུལ་བ་མངོན་ཙམ་ན་ར་ར་བྱེད་པ་ནི་དམུ་ཆུའི་འཆི་རྩ་ཡིན་ལ། ནད་ཁམས་སོ་སོར་མ་ངེས་པ་ཡང་འཆི་རྩ་ལ་འདི་འདྲ་གང་རུང་འོང་བས་འཆི་རྩ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ནད་སྟོབས་ཆེན་པོ་གློ་བུར་བྱུང་མ་ཐག་ནས་ཡུན་རིང་ཟུངས་ཟད་ཀྱི་ནད་ 10-9-21a པ་ལྟར་རྩ་སྟོབས་ཕྲ་ཞིང་རྩ་ཤེད་ཤོར་བ་དང་། ཡུན་རིང་ཟུངས་ཟད་ཀྱི་ནད་ཡིན་ཀྱང་རྩ་ཤེད་ཆེ་ལ་རྒྱས་ཤིང་འཁྲུགས་པ་དང་། ནད་གྲང་བ་ལ་རྩ་ཚ་བ་ལྟར་མངོན་པ་དང་། ནད་ཚ་བ་ལ་རྩ་གྲང་བའི་ཚུལ་ལྟར་བྱུང་པ་དང་། གློ་ཚད་དང་། ཤ་དུག་དང་། བད་མཁྲིས་ལྡན་པ་དང་སྐྲན་ཕོ་ཁར་འདྲིལ་བ་སྟེ་ནད་འདི་བཞི་ཤུགས་ཆེ་བར་བྱུང་ཡང་རྩ་ནད་མེད་ཐ་མལ་ལྟར་གྱུར་ན་འཆི་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་རྩ་རྒྱུད་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ནད་དང་མི་མཚུངས་པའི་རྩ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ནའོ། །གཉིས་པ་སྙིང་ལ་སོགས་པའི་རྩ་གང་རུང་རེ་མ་ཚང་བ་སྟེ་གནས་དེར་འཕར་རྒྱུ་རྩ་བ་ནས་མེད་སོང་ཚེ་དེ་དག་དོན་སྣོད་དེའི་རླུང་ཁྲག་ཉམས་ནས་འཆི་བ་དངོས་ཀྱི་ལྟས་ཡིན་ཏེ་ལྗོན་པའི་རྩ་བ་ཉམས་པས་ལོ་འབྲས་ཀྱང་རྒུད་པ་ལྟར་དོན་རང་རང་གི་འབྱོར་པ་ལའང་རྟགས་འོང་བས་ན། ནང་གི་དོན་རང་རང་དང་འབྲེལ་བའི་འབྱོར་པ་ལྔ་པོ་མིག་ལམ་དུ་མངོན་པ་ཕྱི་ཡི་རྟགས་ལའང་དཔག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་གཉིས་མཚུངས་ན་ནི་འཆི་རྩ་དངོས་ཡིན་ལ། གཞན་དུས་རྒྱུན་རྩ་མི་ཚང་པའང་སྲིད་པར་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དཔགས་ཞེ་ན། སྙིང་རྩ་མ་ཚང་ན་སྙིང་དང་འབྲེལ་བའི་འབྱོར་བ་ནི་ལྕེ་ཡིན་པས། ནང་དུ་སྙིང་གི་རླུང་ཁྲག་ཉམས་པའི་གནད་ཀྱིས་དེའི་འཕར་རྩའང་མི་ཚང་བ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་ཕྱི་ན་མངོན་པའི་ལྕེ་ཡི་མདོག་ནག་པོར་འགྱུར་ཞིང་གཞན་ཡང་མིག་འབུར་ཚུགས་སུ་ལྟ་བ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་ནད་པ་དེ་ཞག་གཅིག་ན་འཆིའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གློ་རྩ་མ་ 10-9-21b ཚང་ན་གློ་བའི་འབྱོར་པ་སྣ་ཡིན་པས་སྣ་ཞོམ་པ་སྟེ་ཚུགས་མི་ཐུབ་པར་སྙེལ་ལ་སྣ་ཡི་ནང་གི་སྤུ་གྱེན

【現代漢語翻譯】 就像一條魚從深水中躍出，一口吞下食物，然後又回到水底一樣。如果脈搏強勁，會猛烈地跳動一下然後停止，這是風邪的死脈。又像一隻小鳥，麻雀，吞下一兩三顆甚至更多不確定數量的穀粒，然後停頓一下。如果脈搏微弱，跳動幾次后停頓，這是風熱和膽熱混合的死脈。又像一隻青蛙，緩慢地跳一下然後停頓。如果脈搏粗大而強勁，每次跳動間隔很長，這是痰濕的死脈。又像老牛的口水，不停地滴落一樣，脈搏也不停歇地跳動，從深處涌動，表面上只是輕微地顫動，這是水腫的死脈。由於病癥各不相同，死脈也會呈現出各種不同的形態，因此要了解這些都是死脈的徵兆。 此外，如果突然患上重病，或者長期患有消耗性疾病，導致脈搏微弱，脈力衰竭。或者，即使是長期患有消耗性疾病，脈搏仍然強勁、洪大且紊亂。或者，寒性疾病卻顯現出熱性脈象，熱性疾病卻顯現出寒性脈象。或者，患有肺炎、肉毒中毒、風熱和膽熱混合癥，以及腫瘤包裹在胃部等四種重癥時，脈象卻像健康人一樣正常，這也是死亡的徵兆。這些都屬於脈象變異，因為出現的脈象與疾病不符。第二種情況是，心臟等任何一個臟器的脈搏完全消失，即在那個位置根本感覺不到脈搏跳動，這表明該臟器的氣血衰竭，是真正的死亡徵兆。就像樹木的根部受損，果實也會枯萎一樣，各個臟器的功能也會出現相應的徵兆。因此，要通過眼睛觀察與體內各個臟器相關的五種外在表現，來判斷內在的情況。如果內外情況一致，那就是真正的死脈。正如前面所說，平時也可能出現脈搏不全的情況。那麼，如何判斷呢？如果心臟的脈搏不全，而心臟對應的外在表現是舌頭。如果體內心臟的氣血衰竭，導致心臟的脈搏不全，那麼外在表現就是舌頭變成黑色，並且眼睛突出。如果出現這種情況，病人會在一天內死亡。同樣，如果肺部的脈搏不全，而肺部對應的外在表現是鼻子，那麼鼻子會塌陷，無法支撐，鼻孔內的毛髮會倒立。

【English Translation】 It is like a fish jumping out of deep water, swallowing food in one gulp, and then returning to the bottom of the water. If the pulse is strong, it will beat violently once and then stop, this is the death pulse of wind disorder. It is also like a small bird, a sparrow, swallowing one, two, three, or even more uncertain numbers of grains, and then pausing. If the pulse is weak, beating a few times and then stopping, this is the death pulse of a mixture of wind-heat and bile-heat. It is also like a frog, jumping slowly once and then pausing. If the pulse is thick and strong, with long intervals between each beat, this is the death pulse of phlegm. It is also like the saliva of an old ox, dripping continuously, the pulse also beats without stopping, surging from the depths, with only slight tremors on the surface, this is the death pulse of dropsy. Since the diseases are different, the death pulse will also show various forms, so it is important to understand that these are all signs of death. In addition, if a serious illness occurs suddenly, or if a chronic wasting disease leads to a weak pulse and exhaustion of pulse strength. Or, even if it is a chronic wasting disease, the pulse is still strong, large, and disordered. Or, a cold disease shows a hot pulse, and a hot disease shows a cold pulse. Or, when suffering from pneumonia, botulism, a mixture of wind-heat and bile-heat, and tumors wrapped around the stomach, these four serious illnesses, the pulse is as normal as a healthy person, this is also a sign of death. These all belong to pulse variations, because the pulse that appears does not match the disease. The second case is that the pulse of any one of the heart and other organs disappears completely, that is, no pulse can be felt at that position at all, which indicates that the qi and blood of that organ are exhausted, which is a real sign of death. Just like the roots of a tree are damaged, the fruits will also wither, and the functions of each organ will also show corresponding signs. Therefore, to judge the internal situation, observe the five external manifestations related to the internal organs through the eyes. If the internal and external conditions are consistent, then it is a real death pulse. As mentioned above, incomplete pulses may also occur normally. So, how to judge? If the pulse of the heart is incomplete, and the external manifestation corresponding to the heart is the tongue. If the qi and blood of the heart in the body are exhausted, leading to an incomplete pulse of the heart, then the external manifestation is that the tongue turns black and the eyes protrude. If this happens, the patient will die within a day. Similarly, if the pulse of the lungs is incomplete, and the external manifestation corresponding to the lungs is the nose, then the nose will collapse, unable to support itself, and the hairs inside the nose will stand upside down.

---

་དུ་ལོག་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནི་ཞག་གཉིས་ན་འཆིའོ། །མཆིན་རྩ་མ་ཚང་ན་མཆིན་པའི་འབྱོར་པ་མིག་གྱེན་དུ་ལྡོག་པ་དང་། གཞན་སྨིན་མའི་སྤུ་འཚོམ་པ་སྟེ་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་དུ་གཟེར་ན་ཞག་གསུམ་ན་འཆིའོ། །མཚེར་རྩ་མེད་པ་དང་། དེའི་འབྱོར་པ་མ་མཆུ་ཐུར་དུ་འཕྱང་བ་དང་གཞན་ཡང་ལྷེན་སྣེའི་རུས་པ་ནང་དུ་ལྡིབ་ན་ཞག་ལྔ་ན་འཆིའོ། །མཁལ་རྩ་མ་ཚང་བ་དང་། མཁལ་མའི་འབྱོར་པ་རྣ་བ་ཡིན་པས་དེ་ཚུགས་མ་ཐུབ་པར་མགོ་ལ་འབྱར་ཞིང་མདོག་ཉམས་པ་དང་། རྣ་སྦུབས་མཛུབ་མོས་འདན་ཚེ་འུར་འུར་གྲགས་པ་རྣ་བའི་སྒྲ་དེ་ཆད་པ་སྟེ་མེད་པར་སོང་ན་དེ་ལྟར་ཐོག་མར་བྱུང་བ་ནས་བརྩིས་པའི་ཞག་བརྒྱད་ན་འཆིའོ། །གསུམ་པ་སྡོད་པ་ལ་ནི་གསུམ་སྟེ། དོན་སྣོད་བྱེ་བྲག་པའམ་རྩ་སྤྱི་ལའང་ནད་ཀྱི་དབང་གིས་སྡོད་པ་ནི། ཆེར་ན་དུས་སྡོད་པ་དང་། གང་ན་བའི་གནས་དེའི་རྩ་ལ་སྡོད་བྱུང་བའོ། །འདྲེ་སྡོད་ནི་གནས་དང་གྲངས་ལ་ངེས་པ་མེད་པར་སྡོད་པ་དང་རྩ་འཕར་ཚུལ་སོགས་ལའང་དྲག་དལ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པ་ཅན་ནོ། །དེ་ལྟར་ནད་དང་གདོན་གྱིས་སྡོད་པ་མིན་པར། རྩ་ཡི་འཕར་གྲངས་དུ་ལ་སྡོད་པའི་གྲངས་དེ་ཡི་དུས་ཀྱི་སྟེང་ནས་ངེས་པར་སྡོད་པ་སྟེ། རྟག་ཏུ་གསུམ་མམ། བཅུ་ལ་སོགས་པ་ངེས་ཅན་དུ་སྡོད་པ་ན། དེ་དུས་སམ་སླར་ཡང་རུང་སྟེ་འཆི་སྡོད་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདྲེ་སྡོད་ཡིན་ཀྱང་འདྲེ་ལ་ཡས་བྱིན་པ་སོགས་ཀྱིས་ 10-9-22a གདོན་བཅོས་དང་། ནད་ལ་སྨན་གྱིས་བཅོས་བྱས་པས་སྡོད་དེའང་མེད་སོང་ན་དེར་ཟད་ལ། དེ་ལྟར་བྱས་ཀྱང་རྩ་སྡོད་ལ་ནི་སྔར་ལྟར་སྐྱེད་ཅིའང་མེད་ན་ཅིས་ཀྱང་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །ནད་ཀྱི་རྐྱེན་ཁ་ཅིག་ལས་རྩ་གཏིང་དུ་བྱིངས་ནས་མེད་སོང་བ་དང་། སྐྲག་དངངས་སོགས་གློ་བུར་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྩ་གབ་སྟེ་མི་མངོན་པ་དང་། གདོན་དྲག་པོའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་སྦས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྩ་བལྟ་རྒྱུ་མེད་པར་གྱུར་ཀྱང་འཆི་བའི་ངེས་པ་མེད་དེ་ཕལ་ཆེར་འཚོ་བའང་ཡོད་པས་ལེགས་པར་བརྟག་དགོས་སོ། །བཅུ་གཉིས་པ་གདོན་གྱི་རྩ་ནི་རྩ་རྒྱུད་སྟོད་སྨད་སོགས་དྲག་དལ་ལ་སོགས་པ་མི་སྙོམས་པ་དང་། རེས་དལ་རེས་བྲེལ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་འགྱུར་ལྡོག་མང་བ་དང་། གནས་དང་གྲངས་ལ་ངེས་པ་མེད་པའི་སྡོད་པའམ་འཐེན་པའམ་ལྕམ་དྲལ་ལ་སོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སྐྱོན་གྱི་ཆ་ཅི་རིགས་པ་དེ་དག་སྙིང་གི་རྩ་ལ་འབྱུང་བ་མང་ན་རང་གིས་བརྟེན་པའི་ལྷ་སྲུང་མ་མཉེས་པའམ་རྒྱལ་པོ་དག་གིས་གནོད་པར་བརྟག གློ་བའི་རྩ་ལ་བྱུང་ན་ཀླུ་བདུད་དང་ཀླུ་བཙན་གྱིས་གནོད་པ་དང་། མཆིན་པར་ས་བདག་དང་དམ་སྲི་དང་གྲེ་མོ་སྟེ་ཤི་འདྲེ་མོ་ཡིས་གནོད་པ་དང་། མཚེར་བར་ཤི་འདྲེ་ཕོ་དང་གཉན་དང་ས་བདག་གིས་གནོད་པ་དང་། མཁལ་མ་གཡས་ལ་ཀླུ་དང་གཉན། གཡོན་ལ་མཚོ་ལ་གནས་པའི་སྨན་མོ་དང་ཀླུ་བསེན་མོ

【現代漢語翻譯】 如果肝臟脈不完整，肝臟的徵象是眼睛向上翻，或者眉毛的毛髮聚攏，如果相互之間刺痛，三天內會死亡。 如果脾臟脈消失，其徵象是嘴角下垂，或者髖骨向內凹陷，五天內會死亡。 如果腎臟脈不完整，腎臟的徵象是耳朵無法豎立，貼在頭上且失去光澤，用手指按壓耳道時嗡嗡作響的聲音消失，從最初出現這種情況開始計算，八天內會死亡。 第三，關於停頓有三種情況：由於疾病的原因，無論是臟腑的個別脈搏還是整體脈搏都會停頓，通常是時間上的停頓，或者在患病部位的脈搏上出現停頓。 鬼神停頓是指沒有固定的位置和數量的停頓，脈搏的跳動方式也多種多樣，時快時慢。 如果不是因為疾病或鬼神的原因而停頓，而是脈搏的跳動次數在某個數量上停頓，並且停頓的時間是固定的，比如總是三次或十次等，那麼無論何時，這都是死亡停頓。 如果是因為鬼神停頓，但通過祭祀鬼神等方式進行驅魔，或者通過藥物治療疾病，停頓消失了，那就到此為止。但如果這樣做了，脈搏的停頓仍然像以前一樣沒有減少，那麼肯定會死亡。 由於某些疾病的原因，脈搏沉入深處消失了，或者由於驚嚇等突發原因，脈搏隱藏起來不明顯，或者由於強大的鬼神的力量而隱藏起來，導致無法觀察脈搏，但這並不一定意味著死亡，大多數情況下還是可以存活的，所以需要仔細觀察。 第十二，鬼神的脈搏表現爲脈搏的上下等不平衡，時快時慢等變化多端，或者在位置和數量上沒有固定的停頓、抽動或顫抖等。如果這些癥狀多出現在心脈上，則表明是由於自己所依賴的守護神不悅或者國王的侵害。如果出現在肺脈上，則表明是龍魔和龍神作祟。如果出現在肝脈上，則是地神、邪魔和食肉女鬼作祟。如果出現在脾脈上，則是男鬼、兇神和地神作祟。如果出現在右腎上，則是龍和兇神作祟；如果出現在左腎上，則是居住在海中的藥女和龍婆作祟。

【English Translation】 If the liver pulse is incomplete, the signs of the liver are that the eyes roll upwards, or the hairs of the eyebrows gather together, and if they sting each other, death will occur within three days. If the spleen pulse disappears, the sign is that the corners of the mouth droop downwards, or the hip bone sinks inwards, death will occur within five days. If the kidney pulse is incomplete, the sign of the kidney is that the ears cannot stand up, stick to the head and lose their luster, and when the ear canal is pressed with a finger, the buzzing sound disappears. Counting from the initial occurrence of this situation, death will occur within eight days. Third, there are three situations regarding pauses: due to illness, whether it is the individual pulse of the viscera or the overall pulse, there will be pauses. Usually, it is a pause in time, or a pause occurs in the pulse of the affected area. Ghostly pauses refer to pauses that do not have a fixed position and number, and the way the pulse beats also varies, sometimes fast and sometimes slow. If the pause is not due to illness or ghosts, but the number of pulse beats pauses at a certain number, and the pause time is fixed, such as always three times or ten times, then whenever this happens, it is a death pause. If it is a ghostly pause, but the pause disappears by performing exorcism by offering sacrifices to ghosts, or by treating the disease with medicine, then that's the end of it. But if this is done, and the pulse pause still does not decrease as before, then death will certainly occur. Due to some illnesses, the pulse sinks deep and disappears, or due to sudden causes such as fright, the pulse hides and is not obvious, or due to the power of powerful ghosts, it is hidden, making it impossible to observe the pulse, but this does not necessarily mean death. In most cases, survival is still possible, so careful observation is necessary. Twelfth, the pulse of ghosts is manifested by the imbalance of the upper and lower parts of the pulse, such as sometimes fast and sometimes slow, or pauses, twitches, or tremors without a fixed position and number. If these symptoms occur more often in the heart pulse, it indicates that it is due to the displeasure of the guardian deity on whom one relies or the infringement of the king. If it occurs in the lung pulse, it indicates that it is the mischief of the dragon demon and the dragon god. If it occurs in the liver pulse, it is the mischief of the earth god, the evil spirit, and the flesh-eating female ghost. If it occurs in the spleen pulse, it is the mischief of the male ghost, the fierce god, and the earth god. If it occurs in the right kidney, it is the mischief of the dragon and the fierce god; if it occurs in the left kidney, it is the mischief of the medicine woman and the dragon demoness who live in the sea.

---

ས་གནོད་པར་བརྟག །རྩ་རྒྱུད་ཤེད་ཆེ་ཞིང་འཕར་ཐག་རིང་ལ་མི་གྲུང་པ་སྟེ་མི་གསལ་བའམ་མ་ངེས་པ་ཅན་ལག་གཡས་ཀྱི་རྩ་ལ་ 10-9-22b བྱུང་ན་ཕོ་གདོན་གྱིས་གནོད་པ་དང་། ཆུང་ཐུང་མི་གྲུང་བ་གཡོན་ལ་བྱུང་ན་མོ་གདོན་གྱིས་གནོད་པར་བཟུང་བར་བྱའོ། །ནད་སོ་སོའི་བདག་པོ་ཡི་གདོན་ནི། རླུང་ཡིན་ཚད་ལ་རྒྱལ་པོས་གནོད་པ་སོགས་གཞུང་ལྟར་གོ་སླ་ལ། གང་གིས་གནོད་པ་ངོས་ཟིན་ནས་བོན་ལུགས་ཀྱི་གཏོ་དང་མདོས་ཀྱིས་བརྔན་པ་དང་། དྲག་པོའི་སྒོ་ནས་བསྐྲད་པ་དང་། སྲུང་བའི་འཁོར་ལོ་སོགས་བསྒོམས་ཏེ་ལྷའི་བྱིན་རླབས་བྱ་བ་དང་། རྒྱལ་བའི་བཀའ་བསྒྲག་པ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བ་སོགས་བསོད་ནམས་བསགས་པ་དང་སོགས་པའི་སྒྲས། སྦྱིན་སྲེག་དང་གཏོར་མ་ལ་སོགས་པས་ཞི་དྲག་གི་ཐབས་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་སོ་སོའི་ཡུལ་ལུགས་ལ་གྲགས་པ་དང་འཚམས་པར་བཅོས་པར་བྱའོ། །སྤྱི་དོན་བཅུ་གསུམ་པ། ཚེ་རྟགས་བླ་ཡི་རྩ་ལ་བརྟག་པ་ནི། རང་གི་སེམས་ལ་རང་དབང་མ་ཐོབ་པར་འཁྲུལ་བའི་དབང་དུ་སོང་སྟེ་འཁོར་བའི་བདེ་བ་ལ་ཕྱིར་བལྟས་ཤིང་ཆགས་པའི་དབང་གིས། མ་རིག་པ་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དེའི་དབང་གིས་ལས་བསགས་པའི་སྲིད་པའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ལུས་ངན་བླངས་བ་ཡིས། འདི་ལྟར་ཚེ་གནས་པ་དང་སྲོག་མི་འགག་པའི་རྟེན་དུ་བླ་རྩ་འཁྱམ་པོའང་བྱུང་བ་སྟེ། དཔེར་ན་མིག་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་དུ་མིག་དབང་བྱུང་བ་བཞིན་དུ། ཚེ་སྲོག་གི་རྟེན་དྭངས་མའི་རླུང་དང་ཐིག་ལེ་རྣམ་ཤེས་དང་འགྲོགས་པ་ལ་བླ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་གང་ནས་རྒྱུ་ཞིང་འཁྱམས་པར་བྱེད་པའི་རྟེན་ནམ་ལམ་ལྟ་བུ་ལག་པའི་མར་ཟུར་གྱི་འཕར་རྩ་འདི་བྱུང་སྟེ་ 10-9-23a འདི་ཡང་བླ་གནས་པ་དང་མི་གནས་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གཡོ་འགྱུར་ཅན་ཡིན་པས་འཁྱམས་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་བླ་རྩ་འདི་སྐྱོན་མེད་པར་གནས་ན་རྟེན་བླ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚེ་ཡང་རང་མལ་དུ་གནས་ལ། བླ་རྩ་འདི་འགྱུར་ལྡོག་བྱེད་ན་ཚེ་ཡང་མི་བརྟན་ཏེ་ཚེ་སྲོག་ནི་བླ་ལ་བརྟེན་ཞིང་བླ་ནི་རྩ་འདི་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བླ་རྩ་བྲོས་པ་སྟེ་རང་གི་གནས་ནས་མི་མངོན་པར་སོང་ན་བླ་ཚེ་ཡར་ཏེ་འཆི་བ་ཡིན་ལ། དེར་ཡང་ཚེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོ་ག་དང་། འཆི་བསླུ་བྱས་ན་སླར་བླ་རང་གནས་སུ་ཁུག་ཅིང་དེའི་དབང་གིས་བླ་རྩ་ཡང་སྔར་ལྟར་སོར་ཆུད་པ་སྲིད་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཆུ་རྒྱུས་ཀྱི་བར་རང་གནས་ནས་ཡར་མར་དུ་འབྲོས་སྲིད་པས་ཕར་ཚུར་སོང་ཡང་། ཡར་ཟུར་ཆུ་བ་དང་མར་ཟུར་རྒྱུས་པའི་འོག་ཏུ་བཙལ་ཀྱང་མི་རྒྱུ་བར་འཕར་རྒྱུ་མེད་སོང་ན་བན་བོན་ཡིན་ན་རང་གི་སྲུང་མ་བདུད་དུ་བབ་པའམ་སྐྱེ་བོ་ཡིན་ན་གཞན་གྱི་ཟོར་ཁ་ཕུར་ཁ་ཟུག་པའམ། ཡང་ན་ཀླུ་གཉན་དང་འགྲས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕོ་ལ་བླ་རྩ་གཡས་པ་ལ་འཁྱིག་ཅིང་སྡོད་པ་བ

【現代漢語翻譯】 觀察地脈（ས་གནོད་པར་བརྟག）。如果寸口脈（རྩ་རྒྱུད་）強勁有力，跳動緩慢且不清晰或不確定，且出現在右手寸口脈上，則表明受到男鬼（ཕོ་གདོན་）的侵害；如果脈搏細小、短促且不清晰，出現在左手寸口脈上，則應認為受到女鬼（མོ་གདོན་）的侵害。各種疾病的主鬼，如屬於風病（རླུང་）的，則受到國王（རྒྱལ་པོ）的侵害等，按照醫典（གཞུང་）很容易理解。一旦確定了是何種鬼怪作祟，就應按照苯教（བོན་ལུགས་）的儀式，用朵瑪（གཏོ་）和贖祭（མདོས་）來祭祀，或者用強力手段驅逐，或者修持守護輪（སྲུང་བའི་འཁོར་ལོ་）等，以獲得神靈的加持，宣讀佛陀的教誨（རྒྱལ་བའི་བཀའ་བསྒྲག་པ་），進行供養和佈施，遵守戒律等，積累功德。此外，通過火供（སྦྱིན་སྲེག་）和朵瑪等，採取息增懷誅（ཞི་དྲག་）的各種方法，並根據當地的風俗習慣進行調整。第十三個總義：觀察壽命徵兆的魂脈（བླ་ཡི་རྩ་）。由於自己的心無法自主，被妄念所控制，貪戀輪迴的安樂，被無明（མ་རིག་པ་）等煩惱所支配，並因此造業，從而承受了有漏之身（ཟག་བཅས་ཀྱི་ལུས་），因此，爲了維持生命和延續壽命，才有了魂脈的遊動。例如，就像眼識（མིག་ཤེས་）的產生依賴於眼根（མིག་དབང་）一樣，生命力的維繫依賴於與明點（ཐིག་ལེ་）和意識（རྣམ་ཤེས་）相伴的清凈風息（དྭངས་མའི་རླུང་），這被稱為『魂』（བླ་）。魂所執行和遊動的處所或通道，就是手腕橈動脈（ལག་པའི་མར་ཟུར་གྱི་འཕར་རྩ་）。這條脈搏也隨著魂的存留與否而變化，因此被稱為『遊動』（འཁྱམས་པོ་）。因此，如果這條魂脈沒有損傷，那麼作為魂的依處和依賴於它的壽命也能保持穩定。如果魂脈發生變化，壽命也就不穩定，因為生命依賴於魂，而魂則依存於這條脈搏。如果魂脈逃離，即從其位置消失，那麼魂和壽命就會耗盡，導致死亡。即使如此，如果進行續命儀軌（ཚེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོ་ག་）和贖死儀軌（འཆི་བསླུ་），或許還能將魂召回原位，從而使魂脈恢復原狀。如果魂脈在尺部（ཆུ་རྒྱུས་）的上下游動，即使四處尋找，但在橈動脈（ཡར་ཟུར་ཆུ་བ་）和尺動脈（མར་ཟུར་རྒྱུས་པའི་）之下都無法找到跳動，那麼如果是苯教徒或僧人，則意味著自己的護法神（སྲུང་མ་）變成了魔鬼（བདུད་），如果是普通人，則意味著受到了詛咒（ཟོར་ཁ་ཕུར་ཁ་ཟུག་པ）或者觸怒了龍神（ཀླུ་）或兇神（གཉན་）。對於男性，魂脈在右手（གཡས་པ་）上凝滯不前

【English Translation】 Examine the harm to the earth element. If the radial pulse (tsa gyü) is strong, with a slow and unclear or uncertain beat, and it appears on the right radial pulse, it indicates harm from a male demon (pho dön); if the pulse is small, short, and unclear, and it appears on the left radial pulse, it should be considered harm from a female demon (mo dön). The possessing spirits of various diseases, such as those related to wind disorders (rlung), are caused by harm from a king (gyalpo), etc., which is easily understood according to the texts. Once the specific cause of harm is identified, offerings should be made using tö (gtö) and dö (mdös) according to the Bön tradition, or the spirits should be expelled by forceful means, or protective circles (srung wai khorlo) should be meditated upon to receive the blessings of the deities, the words of the Victorious Ones (gyal wai ka bsgra gpa) should be proclaimed, offerings and generosity should be practiced, and moral discipline should be maintained to accumulate merit. Additionally, through fire offerings (sbyin sreg) and torma, various methods of pacification and wrathful means (zhi drag) should be employed, adapting them to the local customs and traditions. Thirteenth General Meaning: Examining the life-signifying la pulse (tsé tag la yi tsa). Because one's own mind is not independent, being controlled by delusion, clinging to the pleasures of samsara, and being dominated by ignorance (ma rigpa) and other afflictions, and thereby accumulating karma, one takes on an impure body (zag ché kyi lü), which is the result of existence. Thus, in order to sustain life and prevent its cessation, the wandering la pulse arises. For example, just as the eye consciousness (mig shé) depends on the eye faculty (mig wang), the sustenance of life depends on the pure wind-essence (dwangs mai rlung) and bindu (thig le) accompanied by consciousness (rnam shé), which is called 'la'. The place or path through which it moves and wanders is this radial artery (lag pai mar zur gyi phar tsa) on the wrist. This pulse also changes according to whether the la is present or not, and is therefore called 'wandering' (khyampo). Therefore, if this la pulse is without defect, then the la, which is the basis, and the life that depends on it, will also remain in their natural state. If the la pulse changes, life will also be unstable, because life depends on the la, and the la resides in this pulse. If the la pulse flees, that is, disappears from its place, then the la and life will be exhausted, leading to death. Even then, if life-prolonging rituals (tsé drub pai cho ga) and death-ransom rituals (chi slu) are performed, it may be possible to recall the la to its original place, thereby restoring the la pulse to its former state. If the la pulse wanders up and down the cubit area, even if searched for everywhere, and no pulsation can be found below the radial artery (yar zur chuwa) and ulnar artery (mar zur gyü pai), then if one is a Bonpo or monk, it means that one's guardian deity (srungma) has turned into a demon (düd), or if one is an ordinary person, it means that one has been cursed (zor kha phur kha zugpa) or has angered the nagas (klu) or fierce spirits (nyen). For a male, the la pulse on the right hand (yépa) becomes stagnant and stops

---

ྱུང་ན་ཕའམ་སྤུན་ཟླ་འཆི། གཡོན་པ་ལ་འཁྱིག་ཅིང་སྡོད་པ་བྱུང་ན་རང་གི་བུ་སྨད་འཆི། གཡས་གཡོན་གཉིས་ཀ་འཁྱིག་ཅིང་སྡོད་ན་རང་ཉིད་གྲི་རུ་འཆི་བ་ལྟ་བུ་འབྱུང་ངོ་། །བླ་རྩ་ལ་དུས་རྒྱུན་རྩ་སྐྱོན་ཆེན་པོ་མེད་ཀྱང་། སྐབས་རེའམ་ཐེང་གཅིག་ཙམ་རེ་སྡོད་བྱུང་ན། གོད་ཁའམ་གཞན་མ་ཉེས་ཁ་ཡོག་སོགས་འབྱུང་ངོ་། །བུད་མེད་ཀྱི་བླ་རྩ་གཡས་པ་འཁྱིག་ཅིང་སྡོད་ན་ཁྱོ་ཕོའི་ཕྱོགས་ཏེ་མདུན་སྣ་སའི་ཕྱོགས་ 10-9-23b ཀྱི་མི་འཆི་བ་སོགས་འབྱུང་། གཡོན་པར་འཁྱིག་སྡོད་བྱུང་ན་རྒྱབ་ཕ་མིང་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་ཞིག་འཆི་བ་སོགས་ཕ་མིང་ལ་ངན། གཉིས་ཀ་འཁྱིག་ཅིང་སྡོད་ན་བུད་མེད་དེའི་བུའམ་ཁྱོ་ཕོ་འཆི། བླ་རྩ་ནང་སྟོང་ཞིང་འཕར་བའི་འཕྲོ་ལ་འཕར་བ་ཇེ་ཞན་བརྒྱལ་བ་ལྟར་འཕར་རྒྱུ་མེད་སོང་བ་བྱུང་ན་གོད་ཁ་དང་བློ་སྟོང་འོང་ལ། ཐང་བ་སྟེ་གྲིམས་པ་དང་། འཁྱིག་པ་སྲིན་རྩར་བཤད་པ་ལྟར་འོང་ན་ཁ་རྨས་འོང་ངོ་། །མལ་མི་ཐུབ་པ་ཞེས་བླ་རྩ་རང་གནས་སུ་མི་སྡོད་ཕར་འགྲོ་ཚུར་འགྲོ་བྱུང་ན་གདོན་གྱི་རྩ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཡང་རྩ་སྦོམ་ལ་འཁྲུག་པ་སྟེ། ཤེད་ཆེ་ཞིང་རྒྱས་པ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་ཕོ་གདོན་དང་། འཕར་ཐག་ཐུང་ལ་རྩུབ་པ་བྱུང་ན་མོ་གདོན་གྱི་ངོ་ཡིན་ནོ། །བླ་རྩ་ལ་སྐྱོན་གང་ཡང་མེད་ལ་སྔ་མ་ལྟ་བུར་སྙོམས་པར་ལན་བརྒྱར་འཕར་བ་བྱུང་ན་ནི། མི་དེ་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་སྟེ་སྐྱོན་མེད་སྙོམས་པར་ལྔ་བཅུ་བར་འཕར་ན་ལོ་ལྔ་བཅུ་བར་ཐུབ་པ་སོགས། དེ་བཞིན་དུ་སྐྱོན་མེད་པའི་འཕར་རེས་ལོ་རེ་ཐུབ་པར་བཤད་དེ་སྐྱོན་མེད་སྙོམས་པར་ཇི་ཙམ་འཕར་བའི་གྲངས་དེ་ཙམ་གྱི་ལོ་ཡི་བར་དུ་དགེ་ཞིང་འཚོ་ལ། སྐྱོན་བྱུང་བ་དེ་དེའི་མཚམས་ན་ཀེག་འབྱུང་ངོ་། །རྩ་བརྟག་པའི་ཚུལ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་ལྟར་ཡིད་ཀྱིས་རྟོག་ཅིང་རྩ་ལ་རེག་བཞིན་པའི་སྨན་པ་དེ་ནི་འཕྲིན་བསྐུར་བའི་སྒྲ་ལ་ཉན་པ་དང་འདྲ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་སྒྲ་ལ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིམས་ནས་ཡིད་གཏད་ཅིང་དེའི་དོན་ལ་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཤེས་པ་ཡུལ་གཞན་ལ་མ་ཡེངས་པར་བརྟག་བྱའི་དོན། རྩ་ཡི་འཕར་ཚུལ་སོགས་ལ་གཅིག་ 10-9-24a ཏུ་བསྡུས་ནས་འདི་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་རྩ་ལས་རྗེས་སུ་དཔགས་པའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་སྤྲོ་བའམ་འགྱེད་པར་བྱའོ། །ཞེས་སོ། །རེག་པ་རྩའི་མདོའི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པའོ། ། 說辨液明鏡疏 དེ་ནས་ཡང་དྲང་སྲོང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས། དྲང་སྲོང་ཡིད་ལས་སྐྱེས་ལ་བོས་ཏེ། ཆུ་མདོའི་དོན་བཀའ་སྩལ་པ་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟར་མེ་ལོང་ལ་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་བཞིན་དུ་ཆུ་ལ་ནད་ངོས་བཟུང་བ་ལ། སྔོན་འགྲོ་ནས་བཟུང་སྟེ་གདོན་ཆུའི་བར་གྱི་ས་བཅད་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཆུ་བརྟག་ཚུལ་མདོར་བསྟན་པ་བཞིན། དེའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། དང་པོ་སྔོན་འགྲོ་ནི་སང་ཆུ་བལྟ་བའི་དོ་དག

【現代漢語翻譯】 如果右邊的脈搏停止跳動或變得微弱，兄弟或姐妹就會去世。如果左邊的脈搏停止跳動或變得微弱，自己的孩子就會去世。如果左右兩邊的脈搏都停止跳動或變得微弱，那麼自己就會像被刀殺死一樣死去。 即使魂脈通常沒有大的問題，但如果偶爾或一次停止跳動，就會發生災難或被他人無辜指責等事情。 如果女性的右側魂脈停止跳動或變得微弱，丈夫一方，即前方的人可能會死亡。如果左側停止跳動或變得微弱，母親一方的某人可能會死亡，對母親不利。如果兩側都停止跳動或變得微弱，那麼這個女人的兒子或丈夫就會死亡。如果魂脈內部空虛，跳動越來越弱，就像昏厥一樣停止跳動，就會發生災難和精神空虛。如果脈搏繃緊、停止跳動，就像描述的魔脈一樣，就會發生口舌之爭。 所謂『無法安睡』，是指魂脈不在原來的位置，而是來回移動，這是魔的脈搏。這種脈搏粗大而混亂，如果像強壯而膨脹一樣，就是男魔；如果跳動短促而粗糙，就是女魔的徵兆。 如果魂脈沒有任何問題，像以前一樣平靜地跳動一百次，那麼這個人就能活到一百歲。如果平靜地跳動五十次，就能活到五十歲等等。同樣，每一次沒有問題的跳動都表示能活一年。也就是說，沒有問題地平靜跳動的次數，就是這個人能夠健康生存的年數。如果出現問題，那麼在這個時間點就會發生不幸。 正如前面所說，通過用心思考並觸控脈搏來診斷的醫生，就像傾聽信使的聲音一樣。就像全神貫注地傾聽聲音，理解它的含義一樣，在這裡，也要將注意力集中在要診斷的對象上，不要分心。將脈搏的跳動方式等集中起來，說『這是這樣的』，然後從脈搏中推斷出各種情況，並進行分析。 以上就是關於觸控脈搏的要點解釋。 說辨液明鏡疏 之後，仙人智慧明智者（藏文：དྲང་སྲོང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་，含義：仙人智慧明智者）又呼喚仙人意生（藏文：དྲང་སྲོང་ཡིད་ལས་སྐྱེས་，含義：仙人意生），講述了尿液診斷的要點。就像在鏡子里看到影像一樣，通過觀察尿液來診斷疾病。首先，從準備工作開始，到魔尿為止，分為八個部分，簡要介紹了尿液檢查的方法。下面詳細解釋這些內容。首先，準備工作是指觀察尿液的最佳時間。

【English Translation】 If the pulse on the right side stops or becomes weak, a brother or sister will die. If the pulse on the left side stops or becomes weak, one's own child will die. If the pulses on both the right and left sides stop or become weak, then one will die as if killed by a knife. Even if the soul pulse usually does not have major problems, if it occasionally or once stops, disasters or being wrongly accused by others will occur. If a woman's right soul pulse stops or becomes weak, someone on the husband's side, i.e., the front side, may die. If the left side stops or becomes weak, someone on the mother's side may die, which is bad for the mother. If both sides stop or become weak, then that woman's son or husband will die. If the soul pulse is empty inside, and the beating becomes weaker and weaker, stopping like a faint, disasters and mental emptiness will occur. If the pulse is tense and stops, like the described demon pulse, there will be verbal disputes. The so-called 'unable to sleep' refers to the soul pulse not staying in its original position, but moving back and forth, which is the pulse of a demon. This pulse is thick and chaotic. If it is like being strong and swollen, it is a male demon; if the beating is short and rough, it is a sign of a female demon. If the soul pulse has no problems and beats calmly a hundred times as before, then that person will live to be a hundred years old. If it beats calmly fifty times, one can live to be fifty years old, and so on. Similarly, each beat without problems indicates that one can live for one year. That is, the number of times it beats calmly without problems is the number of years that person can live healthily. If a problem occurs, then misfortune will occur at that point. As mentioned earlier, a doctor who diagnoses by thinking carefully and touching the pulse is like listening to the voice of a messenger. Just as one listens attentively to the sound and understands its meaning, here too, one must concentrate on the object to be diagnosed without being distracted. Concentrate on the way the pulse beats, etc., say 'it is like this,' and then infer various situations from the pulse and analyze them. The above is an explanation of the key points of touching the pulse. Commentary on the Clear Mirror of Distinguishing Fluids Then, the wise sage Rigpai Yeshe (藏文：དྲང་སྲོང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་，Meaning: Sage Wisdom Knowledge) again called the sage Yidley Kye (藏文：དྲང་སྲོང་ཡིད་ལས་སྐྱེས་，Meaning: Mind-born Sage) and explained the key points of urine diagnosis. Just as images appear in a mirror, diagnose diseases by observing urine. First, starting with the preparations and ending with demon urine, the method of urine examination is briefly introduced in eight parts. The following explains these contents in detail. First, preparation refers to the best time to observe urine.

---

ོང་གི་ནུབ་མོ་ནས། ཇ་དང་དར་བ་དང་ཆང་བསིང་རྫས་ལ་ཆུ་བརྒྱབ་པའི་སིང་པོ་སོགས་སྐོམ་གྱི་རིགས་ཧ་ཅང་མང་དུ་འཐུངས་ན་དེས་ཆུ་མདོག་སྐྱ་གླེག་སོགས་སུ་འགྱུར་བས་སྤང་། ཧ་ཅང་ཁ་སྐོམ་པར་ཡང་སྡོད་པར་མི་བྱ་སྟེ་དེས་ཆུ་ཉུང་ལ་སྐ་ཞིང་སེར་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་སྐོམ་རན་བར་འཐུང་བར་བྱ་ཞིང་བུད་མེད་དང་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་སྟེ་ཉལ་པོ་བྱས་པའི་ཆུ་ནི་ཁུ་བ་དང་འདྲེས་ནས་བ་གླང་གི་ཁ་ཆུ་ལྟར་ནལ་ནལ་པོ་རྙོགས་པ་ཅན་འབྱུང་ངོ་། །གཉིད་ཆག་པ་དང་འགྲོ་འདུག་མང་དུ་བྱས་པ་དང་། སེམས་ལས་སྣ་ཚོགས་བྱས་པས་ཀྱང་རླུང་འཁྲུག་པས་ཆུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཆུ་འཁྲུགས་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་སྨན་དང་ཟས་ཀྱིས་ཆུ་མདོག་འགྱུར་སླ་བས་ཟས་སྤྱོད་རྣལ་མ་ལས་ཆུ་འགྱུར་བའི་ཟས་སྤྱོད་ 10-9-24b སྤང་ངོ་། །དེ་ཡང་ནམ་སྟེ་མཚན་མོ་ཕྱེད་ཕན་ཆོད་ཀྱི་ཆུ་ནི་ཟས་ཀྱི་ཆུ་ཡིན་པས་དེ་བཏང་སྟེ་ཕོ་བར་བྱས་ལ། དེ་ཕན་ཆད་ནམ་སྨད་ཀྱི་ཆུ་ནི་ནད་དང་མཐུན་པའི་ཆུ་ཡིན་པས་དེ་བཏང་བ་ན་སྣོད་དུ་བསགས་ཏེ་དེ་ལ་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ཆུ་ལ་བལྟ་བའི་དུས་ནི། མདོག་དང་རླངས་པ་དང་ཀུ་ཡ་རྣམས་གསལ་པོར་མཐོང་ནས་བརྟག་པའི་ཕྱིར། ནམ་ཞོགས་པ་ན་སྣོད་ལ་ཉི་མའི་འོད་མདངས་ཕོག་པ་བྱུང་དུས་བརྟག་གོ། གསུམ་པ་ཆུ་བལྟ་བའི་སྣོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཆུ་ཡི་མདོག་གཞན་དུ་སྣོད་ཀྱིས་མི་བསྒྱུར་བའམ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དུ། དཀར་ཡོལ་དང་མཁར་དཀར་གྱི་གཞོང་པ་དང་། ལྕགས་དཀར་གྱི་སྣོད་དུ་བརྟག་གོ། རྫ་མའི་སྣོད་དུ་ནག་པོ་དང་ཟངས་སྣོད་དུ་དམར་པོ་དང་། ར་གན་དུ་སེར་པོ་དང་དམར་ཡོལ་ཏེ་ནང་དམར་བའི་རྡོ་ཡི་ཞལ་བུ་རུ་དམར་པོར་འགྱུར་བ་སོགས་ཆུ་ཡི་མདོག་འགྱུར་བས་སྤང་ངོ་། །འོན་ཀྱང་རྫ་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཏུ་ཆུ་བལྟ་དགོས་པ་བྱུང་ན་འཇག་མ་སོགས་རྩ་དཀར་པོའམ། སེམས་ཅན་གྱི་སོག་པའི་རུས་པ་དཀར་པོ་ལྟ་བུ་སོགས་ཁ་དོག་དཀར་པོ་ཅན་གྱི་དུམ་བུ་སྣོད་དེའི་ནང་དུ་བཞག་ན། དེའི་ཐད་ནས་ཆུ་མདོག་ཇི་བཞིན་པ་མཐོང་བས་ན་བརྟག་ཏུ་རུང་ངོ་། །བཞི་པ་འགྱུར་ཚུལ་ནི། ཟས་དང་སྐོམ་རྣམས་ཕོ་བར་དྭངས་སྙིགས་ཕྱེ་ནས་འགྲོ་ལ་དེར་སྙིགས་མ་དེ་དག་རྒྱུ་མའི་ནང་དུ་ཚུད་ནས་སླར་ཡང་སྐ་བ་དང་སླ་བ་ཕྱེ་ཞིང་། སླ་བ་དྲི་ཆུར་གྱུར་ནས་རྒྱུ་གྲོག་རྩ་ནས་ལྒང་པར་འདྲིལ་བ་སྟེ་འབབ་བོ། །ཁ་ཟས་ཀྱི་དྭངས་མ་མཆིན་པའི་གནས་སུ་ 10-9-25a བརྒྱུད་དེ་འགྲིམ་པ་ཁྲག་ཏུ་འགྱུར་ལ། ཁྲག་དེ་དག་གི་སྙིགས་མ་སྣོད་ཀྱི་མཁྲིས་པའི་ནང་དུ་གསོག་པར་བྱེད་ཅིང་མཁྲིས་ཁུར་འགྱུར་རོ། །མཁྲིས་པ་ལ་དྭངས་སྙིགས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་དྭངས་མ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཆུ་སེར་དུ་འགྱུར་ལ། མཁྲིས་པའི་སྙིགས་མ་ནི་ཆུ་ཡི་ཀུ་ཡར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ར

【現代漢語翻譯】 如果晚上喝太多茶、酸奶和冷飲等飲料，尿液顏色會變成灰白色，所以要避免。也不要讓自己過於口渴，因為這會導致尿液量少、濃稠且發黃。因此，應該適量飲用，也要避免性行為，因為性行為后的尿液會與精液混合，變得像牛的口水一樣粘稠渾濁。睡眠不足、過度行走和過度思考也會擾亂體內的風，從而導致尿液出現類似的情況。因此，應該避免導致尿液渾濁的原因。此外，藥物和食物很容易改變尿液的顏色，所以要避免那些會改變尿液顏色的不健康的飲食習慣。 此外，午夜之前的尿液是食物的殘餘，應該排入胃中。午夜之後的尿液與疾病有關，應該排入容器中觀察。第二，觀察尿液的時間應該在早晨，當陽光照射到容器上時，以便清楚地看到尿液的顏色、蒸汽和沉澱物。第三，用於觀察尿液的容器應該是白色瓷器或白色金屬製成的，這樣尿液的顏色才不會被容器改變。避免使用陶器（因為會使尿液變黑）、銅器（因為會使尿液變紅）和黃銅器（因為會使尿液變黃），以及內壁為紅色的石碗（因為會使尿液變紅），因為這些容器會改變尿液的顏色。然而，如果必須使用陶器等容器來觀察尿液，可以在容器中放置白色植物根莖或動物的白色骨頭等白色物體，這樣就可以準確地觀察到尿液的顏色。 第四，尿液變化的機制是：食物和飲料在胃中被分為精華和糟粕，糟粕進入腸道后再次被分為濃稠和稀薄兩部分。稀薄的部分變成尿液，通過腸繫膜靜脈流入膀胱。食物的精華通過肝臟變成血液，血液的糟粕儲存在膽囊中變成膽汁。膽汁也被分為精華和糟粕兩部分，精華變成體液，糟粕變成尿液中的沉澱物。

【English Translation】 If one drinks too much tea, yogurt, and cold drinks, etc., at night, the urine color will turn grayish-white, so it should be avoided. One should also not remain too thirsty, as this will cause the urine to be small in quantity, thick, and yellow. Therefore, one should drink moderately and also avoid sexual activity, as the urine after sexual activity mixes with semen and becomes viscous and turbid like a cow's saliva. Lack of sleep, excessive walking, and excessive thinking also disturb the body's 'wind,' causing the urine to appear similar. Therefore, one should avoid the causes that make the urine turbid. Furthermore, medicine and food easily change the color of urine, so one should avoid unhealthy eating habits that change the urine color. Moreover, the urine before midnight is the residue of food and should be discharged into the stomach. The urine after midnight is associated with disease and should be discharged into a container for observation. Second, the time to observe the urine should be in the morning when sunlight falls on the container, so that the color, vapor, and sediment of the urine can be clearly seen. Third, the container used to observe the urine should be made of white porcelain or white metal, so that the color of the urine is not altered by the container. Avoid using pottery (as it will make the urine black), copperware (as it will make the urine red), and brassware (as it will make the urine yellow), as well as stone bowls with red interiors (as they will make the urine red), as these containers will change the color of the urine. However, if it is necessary to use pottery or other such containers to observe the urine, one can place a white object such as a white plant rhizome or an animal's white bone inside the container, so that the color of the urine can be accurately observed. Fourth, the mechanism of urine change is as follows: food and drink are divided into essence and waste in the stomach, and the waste enters the intestines and is again divided into thick and thin parts. The thin part becomes urine and flows into the bladder through the mesenteric veins. The essence of the food passes through the liver and becomes blood, and the waste of the blood is stored in the gallbladder and becomes bile. The bile is also divided into essence and waste, the essence becomes body fluid, and the waste becomes the sediment in the urine.

---

ྩ་མིག་རྣམས་འགྲིམ་ནས་ལྒང་པའི་ནང་དུ་དྲི་ཆུ་དང་ལྷན་ཅིག་གསོག་གོ། འགྱུར་ཚུལ་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ན་ཆུ་ཡི་ཁ་དོག་ཟས་ཀྱིས་སྒྱུར་བར་བྱེད་ལ། ཀུ་ཡ་ནི་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་གནས་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཚ་བ་དང་ཁྲག་མཁྲིས་ཀྱི་ཁམས་འཕེལ་བའི་ཚེ་ཀུ་ཡ་ཡང་མང་ལ། ཟད་པའི་ཚེ་ཉུང་བའི་ཕྱིར་ལུས་ལ་ཚ་གྲང་གང་ཡོད་ཆུ་ལ་གསལ་ཏེ་དཔེར་ན་ཚོང་པས་ཚོང་དུས་ཀྱི་ཟོང་མང་ཉུང་སོགས་ཀྱི་གཏམ་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །ལྔ་པ་ཐ་མལ་ནད་མེད་པར་གནས་པའི་ཆུ་ཡི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ། ཁ་དོག་འབྲི་མར་བཞུས་པའི་དྭངས་མ་འདྲ་བ་དཀར་ལ་སེར་པའི་ཞད་ཡོད་པ་སྤྲེ་དྲི་སྟེ་གཅིན་གྱི་རང་དྲི་མི་གདུག་པ་ཙམ་མནམ་པ་དང་། རླངས་པ་ཆེ་ཆུང་དང་ཡལ་ཡུན་རྣམས་རན་པ་སྟེ། ཧ་ཅང་མི་ཆེ་མི་ཆུང་བ་སོགས་དང་། མེ་ཏོག་སྟེ་སྦུ་བ་ཧ་ཅང་མི་ཆེ་མི་མང་ལ་ཧ་ཅང་མི་ཆུང་མི་ཉུང་བས་སྙོམས་པ་དང་། ཀུ་ཡ་མི་ཆེ་མི་ཆུང་བར་ཆུའི་ཁྱོན་ཀུན་ཏུ་འདྲ་ཞིང་ཁྱབ་པ་དང་། མ་དཀྲུག་པར་བཞག་ན་གྲང་བའི་ཚ་སྤྲིས་མ་ནི་མི་སྲབ་མི་འཐུང་པ་ཀོ་མོག་གི་ཆུ་སྟེ་ཆུ་འཁྱིལ་ཆུང་ངུའི་སྤྲིས་མ་ཙམ་ཡོད་པ་དང་། རླངས་པ་ཡལ་བའི་དུས་ན་མཐའ་ནས་ 10-9-25b སྒོར་མོར་མདོག་འགྱུར་བས་ལྡོག་པ་དང་། ཆུ་མདོག་སྔ་མ་ལས་ལོག་ཚར་བའི་རྗེས་སུ་མདོག་དཀར་སེར་དྭངས་བ་ཞིག་བྱུང་བ་ན་ནད་མེད་ཀྱི་ཆུ་ཡིན་ནོ། །དྲུག་པ་ནད་ཆུ་ནི། ནད་མེད་ཀྱི་ཆུ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལའང་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གཉིས་ལས། སྤྱི་ལ་བརྟག་པའི་དུས་གསུམ་དུ་བརྟག་པའི་ཚུལ་དགུ་ཡོད་དེ། དུས་ནི་ཆུ་བཏང་མ་ཐག་པ་ཚན་མོ་དེའི་དུས་སུ་མདོག་དང་རླངས་པ་དང་དྲི་དང་མེ་ཏོག་སྟེ་བཞི་བརྟག་ལ། ཚ་བའི་ངད་ཡལ་འགྲོ་བའི་དུས་སུ་ཀུ་ཡ་དང་སྤྲིས་མ་བརྟག ཆུ་དེ་གྲང་ལ་ཁད་པའི་དུས་ནས་ལྡོག་དུས་སྔ་ཕྱི་དང་ལྡོག་ཚུལ་དང་གྲང་ཚར་ནས་ལོག་རྗེས་གསུམ་བརྟག་གོ། དེ་དག་གི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་ན། དང་པོ་ཆུ་ཚ་བའི་དུས་ཀྱི་ཁ་དོག་ལ་བརྟག་པའི་ཚུལ་ནི། ནེའུ་གསིང་གི་དཀྱིལ་དུ་ས་འོག་ནས་ཡར་འབུར་བ་ལུ་མའི་ཆུ་ལྟར་སྔོ་ལ་སླ་བ་ནི་རླུང་ནད་ཀྱི་ཆུའོ། །སེར་ན་མཁྲིས་པ། དཀར་ན་བད་ཀན་གྱི་ནད་དང་། དམར་ན་ཁྲག་གི་ནད་དང་། རྒྱ་ཤལ་ཏེ་རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་སྣོད་ཆུས་བཤལ་བ་ལྟར། ཁམ་ཞད་བག་ཙམ་ཡོད་པ་ཆུ་སེར་གྱི་ནད་དེ་ལུག་ལྗུད་ཀྱི་ཁོག་པ་ཆུས་བཤལ་བའི་ཆུ་ལ་རྒྱ་ཞད་དོད་པ་ལྟ་བུའོ། །མདོག་སྨུག་ལ་དྲི་དུག་པ་སྟེ། དྲི་གདུག་པ་བད་ཀན་སྨུག་པོར་བརྟག་པར་བྱ་ཞིང་། ཆུ་མདོག་འདྲེས་ན་ལྡན་དང་འདུས་པའི་ནད་དེ། དཀར་སེར་འདྲེས་ན་བད་མཁྲིས་ལྡན་པ་སོགས་གོང་བཤད་ཅི་རིགས་པར་འདྲེས་པ་ལས་སོ། །མར་ནག་སྟེ་ཏིལ་མར་རམ་རྩི་མར་ཡུན་རིང་བསྐོལ་ 10-9-26a ནས་ནག་ཞད་ཅན་གྱི་ཞུན་མར་དང་འདྲ་ན་རིམས་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ཤུགས་

【現代漢語翻譯】 尿液通過管道進入膀胱，與尿液一起儲存。由於這種變化方式，尿液的顏色會因食物而改變。膽汁來自血液和膽汁的部位，當熱量和血液膽汁的元素增加時，膽汁也會增加。當減少時，膽汁也會減少，因此身體的冷熱在尿液中顯現出來，就像商人講述貿易季節商品的多少一樣。第五，展示正常無病尿液的特徵：顏色像融化的酥油一樣清澈，白色略帶黃色，聞起來有尿液的自然氣味，沒有令人不快的氣味。蒸汽的大小和消散的時間是適中的，不太大也不太小等等。花朵，即氣泡，不太大也不太多，不太小也不太少，是平衡的。膽汁不太大也不太小，均勻地分佈在尿液的整個區域。如果不攪動，冷卻時會形成一層薄薄的蛋白質，像小水坑的蛋白質一樣。當蒸汽消散時，邊緣會變成圓形並反轉。尿液顏色完全改變后，如果出現白色、黃色和清澈的顏色，那就是健康的尿液。 第六，病尿：與健康尿液相反。它分為一般和特殊兩種。一般來說，有九種方法可以在三個時間段檢查尿液。時間是指剛排出的尿液，在熱的時候檢查顏色、蒸汽、氣味和氣泡這四個方面。當熱氣消散時，檢查膽汁和蛋白質。從尿液開始冷卻到反轉之前和之後，以及反轉的方式，以及完全冷卻後的反轉這三個方面進行檢查。這些內容的詳細解釋如下：首先，檢查尿液在熱時的顏色：如果像從地下涌出的新綠草中心的泉水一樣，顏色發綠且稀薄，那就是風病的尿液。如果發黃，那就是膽病。如果發白，那就是痰病。如果發紅，那就是血病。如果像用中國鹽（即芒硝）的容器清洗過的水一樣，略帶棕色，那就是黃水病，就像用羊糞的容器清洗過的水一樣。如果顏色發暗且氣味難聞，那就是痰病。如果尿液顏色混合，那就是混合病或併發病。如果白色和黃色混合，那就是痰和膽混合病等等，如上所述的各種混合。如果像黑酥油（即芝麻油或長期熬製的黑酥油）一樣，那就是熱病和膽病。

【English Translation】 Urine passes through the ducts into the bladder, where it is stored along with urine. Because of this way of changing, the color of urine changes due to food. Bile comes from the site of blood and bile, and when the elements of heat and blood bile increase, bile also increases. When it decreases, bile also decreases, so the cold and heat of the body appear in the urine, just as a merchant tells the amount of goods in the trade season. Fifth, showing the characteristics of normal, disease-free urine: the color is clear like melted ghee, white with a slight yellow tinge, smells like the natural smell of urine, with no unpleasant odor. The size of the steam and the time of dissipation are moderate, not too big and not too small, and so on. The flowers, that is, the bubbles, are not too big and not too many, not too small and not too few, they are balanced. Bile is neither too big nor too small, evenly distributed throughout the area of the urine. If left undisturbed, when cooled, a thin layer of protein will form, like the protein of a small puddle. When the steam dissipates, the edges turn round and invert. After the urine color has completely changed, if a white, yellow, and clear color appears, that is healthy urine. Sixth, diseased urine: the opposite of healthy urine. It is divided into general and specific. In general, there are nine ways to examine urine in three time periods. Time refers to the urine that has just been passed, and the four aspects of color, steam, odor, and bubbles are examined when it is hot. When the heat dissipates, the bile and protein are examined. From the time the urine begins to cool to before and after inversion, and the way of inversion, and the inversion after it has completely cooled, these three aspects are examined. A detailed explanation of these contents is as follows: First, examining the color of urine when it is hot: if it is like the spring water in the center of a new green grass that gushes out from underground, green and thin, that is the urine of wind disease. If it is yellow, that is bile disease. If it is white, that is phlegm disease. If it is red, that is blood disease. If it is like water washed with a container of Chinese salt (i.e., mirabilite), slightly brown, that is yellow water disease, like water washed with a container of sheep dung. If the color is dark and the odor is unpleasant, that is phlegm disease. If the urine color is mixed, that is mixed disease or concurrent disease. If white and yellow are mixed, that is phlegm and bile mixed disease, etc., as mentioned above. If it is like black ghee (i.e., sesame oil or black ghee that has been boiled for a long time), that is heat disease and bile disease.

---

རྒྱས་པའོ། །མདོག་དམར་སེར་སྐ་ལ་དྲི་མ་ངན་པའམ། དུགས་ན་འགྲམས་སམ་འཁྲུགས་ཀྱི་ཆུ་ཡིན་ནོ། །ཆུ་མདོག་ནག་པའམ་འཇའ་ཚོན་འདྲ་བ་ནི་དུག་གོ། རླངས་པ་ལ་བརྟགས་པའི་ཚུལ་ནི། ཆུ་བསྐོལ་བ་ལྟར་རླངས་པ་ཆེ་ན་ཚ་བ་རྒྱས་པའི་ཆུ་དང་། རླངས་པ་ཆུང་ལ་ཡུན་རིང་པོར་མི་ཡལ་ན་ཚ་བ་གབ་པའམ་ཡང་ན་ཚ་བ་རྙིང་པའི་ཆུའོ། །རླངས་པ་ཆུང་ལ་ཡུན་ཐུང་ངུས་ཡལ་འགྲོ་བ་ནི་བད་ཀན་དང་རླུང་གི་རང་བཞིན་གྲང་བའི་ཆུའོ། །རླངས་པ་རེས་ཆེ་ཞིང་རེས་ཆུང་བ་ལྟ་བུ་སྤེལ་མར་མངོན་ན་ཚ་གྲང་འདྲེས་པར་བརྟག་པར་བྱའོ། །དྲི་མ་ལ་བརྟག་པའི་ཚུལ་ནི་དྲི་དུག་ལ་སྣ་ནང་དུ་འཁྲི་བ་ལྟར་དཀུ་ན་ཚ་བ་ཆེའོ། །དྲི་མ་གཏན་ནས་བྲོ་རྒྱུ་མེད་དམ་ཡོད་ཀྱང་དྲི་བྲོ་བ་ཆུང་ན་གྲང་བ་ཡིན་ནོ། །ཤ་དང་ཆང་ལ་སོགས་པ་ཟས་ཀྱི་དྲི་མནམ་ན་ཟས་གང་གི་དྲི་མནམ་པའི་ཟས་དེ་མ་ཞུ་བ་ཡིན་ནོ། །ལྦུ་བ་ལ་བརྟག་པའི་ཚུལ་ནི། ལྦུ་བ་མདོག་སྔོ་ལ་ཆེ་བ་ནི་རླུང་གི་ནད་ཡིན་ཏེ། ལྦུ་བ་ཕྲ་མོ་སེར་ཞད་ཅན་སངས་པ་སྟེ་ཡལ་སྐྱེན་པའམ་མགྱོགས་ན་མཁྲིས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྦུ་བ་མཆིལ་མ་དང་འདྲ་བར་དཀར་ཞིབ་མང་པོ་གསོག་ན་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཡིན་ནོ། །ལྦུ་བ་དར་དམར་ངམ་ཡོད་ན་ཁྲག་ནད་དང་། འཇའ་ཚོན་འདྲ་བ་མདོག་སྣ་ཚོགས་བྱུང་ན་དུག་གི་ནད་དོ། །ཕུག་རོན་གྱི་ཁྱུ་ཁྲ་ཡིས་གཏོར་བ་དང་འདྲ་བར་ཤིང་བུ་ལྟ་བུས་དཀྲུག་པའི་མོད་ལ་ཆགས་པའི་ལྦུ་བ་རྣམས་དཀྱིལ་ 10-9-26b དུ་སྡོད་ལོང་མེད་པར་མཐར་མྱུར་དུ་འཐོར་འགྲོ་ན་ནད་གང་ཡིན་ཀྱང་རླུང་གིས་ལུས་ལ་བྱེར་སོང་བའི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །འདིར་བླ་མའི་ཞལ་ཤེས་ལ་ཇི་ལྟར་དཀྲུག་ཀྱང་ལྦུ་བ་ཆགས་རྒྱུ་མེད་པའམ་ལྦུ་སོབ་ཕྱུར་བུར་འོང་བ་ནི། རིམ་པ་བཞིན་བྱེར་བའི་ནད་དང་། ཆུ་གསོག་དང་རྒྱབ་ཤ་བཅད་དགོས་ནད་དེ་དག་གིས་དབང་གིས་མིན་ན་གདོན་གྱི་ཆུར་བརྟགས། ལྦུ་བ་ཆེ་ཆུང་འབྲིང་རྣམས་ལ་ལྦུ་ཆུང་དུ་མས་བསྐོར་ཞིང་ཧ་ཅང་མི་མང་མི་ཉུང་ཡུན་ཧ་ཅང་རིང་པོར་མི་འདུག མྱུར་དུ་ཡང་མི་ཡལ་བའི་ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་རང་ས་སོགས་སུ་གྲོགས་ངོ་སོགས་ཡིན། ལྦུ་བ་ཉ་མིག་ཆུ་ལ་ཕྱེད་ཙམ་ནུབ་པ་སྲན་རྡོག་ཙམ་ནས་ཡུངས་ཀར་དང་བྱེ་མ་ཙམ་གྱི་བར་ཆེ་ཆུང་ངེས་མེད་དེ་འདྲ་ལ་ཉ་མིག་ཀྱང་ཟེར། འགའ་ཞིག་གིས་དེ་འདྲ་ཆུང་ངུ་ལ་ཆུ་རྫིའང་ཟེར་ཏེ་ཡུན་རིང་པོར་འདུག་པ་དེ་ལ་གར་སོང་གི་ཚུལ་ལས་ལྷ་ངོ་དང་གདོན་ངོ་སོགས་བརྟག་རྒྱུ་ཡོད། འབམ་སོགས་ཕབ་རྒྱུ་ཡིན་ན་ཕྱོགས་གཅིག་ཕབ་ཐུབ་པའི་ཚེ་ལྦུ་བ་གཡུང་ཞིང་བརྟན་པར་འོང་། རྒོད་ན་ཕབ་དཀའ། ལྦུ་བ་གསོག་ཅིང་བརྟན་ན་རྣག་སོགས་དང་ཆུ་བསགས་པའམ་བད་ཀན་གྱི་ཤས་ཆེ་བའི་རྟགས་ཡིན། ཀུ་ཡ་ལ་བརྟག་པའི་ཚུལ་ནི། ཀུ་ཡ་ཞེས་པ་ནད་ཅན་ནད་མེད་སུ་ཡིན་ཀྱང་དྲི་ཆུ་ཚ་གྲང་གང་གི་དུས་སུའང་ཡོད་པ་ལྷག་པར་ཚ་ན་དེའི་དུས་ས

ུ་མང་བ། ཆུ་ཡི་ནང་ན་སྐྱ་ཞིབ་ཞིབ་མངོན་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། ཆུ་མདོག་དང་འདྲེས་ནས་མི་མངོན་པ་དེ་གསལ་པའི་ཕྱིར། ཆུ་ཡི་ནང་དུ་རྡོ་གཡའ་མ་སྔོན་པོ་ལྟ་བུ་དུམ་བུ་ཞིག་འཕང་ན་དེའི་ཐད་ནས་སྐྱ་སིབ་སིབ་མངོན་པ་དེ་ཡིན་ལ། འདི་ལ་བརྟག་པ་གལ་ 10-9-27a ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ། ཆུ་མདོག་ལྟར་སྣང་འཁྲུལ་སོ་ཀུ་ཡས་བསལ། ཞེས་གསུངས་ཤིང་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་གཡུ་ཐོག་པའི་ཞལ་གདམས་མན་ངག་ཏུ། རྩ་མ་ངེས་ཇི་ལྟར་འདུག་ཀྱང་རུང་། རྩ་གཏིང་ཤེད་ཆེ་ན་ཚ་བ་ཡིན། །གཏིང་ཤེད་ཆུང་ན་གྲང་བ་ཡིན། །ཆུ་མ་ངེས་ཇི་ལྟར་འདུག་ཀྱང་རུང་། །ཀུ་ཡ་ཆེ་ན་ཚ་བ་ཡིན། །ཀུ་ཡ་ཆུང་ན་གྲང་བ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ་འདི་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བརྟག་པ་ཀུན་ལས་ཤིན་ཏུ་གཅེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀུ་ཡ་དག་གི་དབྱིབས་སྦུ་དང་འདྲ་ན་རླུང་གི་ནད་ཡིན་ལ། བལ་འདབ་ཆུ་ལ་བསྒྱུར་བ་དང་འདྲ་བར་བྱུང་ན་ཁྲག་མཁྲིས་ཀྱི་ནད་དང་། ལྦུ་རྩེ་གཏུབ་པ་དང་འདྲ་བ་བད་ཀན་གྲང་བའི་ནད་དང་། སྤྲིན་དང་འདྲ་བར་གྱུར་ན་གློ་ནད་ཡོད་ལ། རྣག་དང་འདྲ་བ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་ལུས་ལ་རྣག་དེ་ཉིད་ཡོད་དོ། །བྱེ་མ་དང་འདྲ་བ་ཞབས་སུ་རྩིག་རྩིག་བྱུང་ན་མཁལ་ནད་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། ཆུ་ཡི་སྟེང་འོག་བར་གང་དུ་ཀུ་ཡ་གནས་པ་ཤས་ཆེན་ནད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་སྟེང་ན་གནས་པ་ཤས་ཆེ་བ་སོགས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ། །ཀུ་ཡ་ཞོ་ཤི་བ་སྟེ་ཞོ་སྐམ་པ་ལྟ་བུ་སྐྱ་ཡམ་ཡམ་པས་ཆུ་སྟེང་ཁྱབ་པ་བྱུང་ན། རླུང་གི་ལུས་ཟུངས་དང་ནད་ཚ་གྲང་དཀྲུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུ་ཡ་མཐུག་པ་སྟེ་མང་ན་ཚ་བ་དང་སྲབ་པ་སྟེ་ཉུང་ན་ནད་གྲང་བ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཀུ་ཡའི་ཁ་དོག་ནི་ཆུ་ཡི་མདོག་གང་བྱུང་བ་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཆུ་ནང་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་ཆུ་དེའི་མདོག་ལས་གཞན་དུ་མི་མངོན་ནོ། །སྤྲིས་མ་ལ་བརྟག་པའི་ཚུལ་ནི་སྲབ་ན་གྲང་བ། མཐུག་ན་ཚ་བའོ། །ཚ་ཆུ་སྤྲིས་མ་མཐུག་ན་ལུས་ཟུངས་ཞུ་བ་ཡིན་ནོ། ། 10-9-27b གྲང་ཆུ་ལ་སྤྲིས་མ་མཐུག་པོ་མི་འབྱུང་ཡང་། དམིགས་བསལ་གྲང་ཆུ་ཡིན་ཀྱང་སྤྲིས་མ་མཐུག་པོ་ཆགས་པ། ཐུར་རྩེ་སོགས་ཀྱིས་ཚུར་བླངས་ཏེ་གཞན་དུ་བཞག་བཏུབ་པ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་སྤྲིས་མ་དེ་ལྟ་བུའི་མིང་ལ་ཞག་རྒོད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་མེར་བསྲེགས་པས་གསུར་དྲི་བྱུང་ན་མར་མ་ཞུ་བ་ཙམ་ཡིན་པས་བཅོས་མི་དགོས་ཏེ་མ་བཅོས་ཀྱང་འཚོ་བའང་ཡོད་པས་ཤན་ཕྱེད་དགོས་སོ། །སྤྲིས་མ་རང་བཞིན་གྱིས་དུམ་བུར་ཆད་དེ་གས་པ་མང་ན་སྐྲན་ནད་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །ཆུ་སྣོད་དུ་བཏང་བའི་ཕྱོགས་ངོས་ཟིན་པར་བྱས་ལ་མི་སྒུལ་བར་བཀབ་ནས་བཞག་ལ་ངད་ཡལ་དུས་སྤྲིས་མའི་གཟུགས་ལས་གདོན་ངོས་འཛིན་འོག་ནས་འཆད་འགྱུར་ལྟར་བྱ་དགོས་སོ། །ལྡོག་དུས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་བརྟག་ན། རླངས་པ་མ་ཡལ་བཞིན་དུ་ཆུ་མདོག་སྔ་མའི་གནས་སྐབས་ལས་ལྡོག་པ་ནི་ཚ་བའི་ཆུའོ། །རླངས་པ

【現代漢語翻譯】 尿液觀察：在水中，如果出現淡淡的白色，那是因為尿液的顏色與水混合而不明顯，所以才顯得清晰。如果在水中投入一塊藍綠色的石頭，石頭周圍出現淡淡的白色，這很重要。 10-9-27a 務必仔細觀察，因為『尿色相似的錯覺會被消除』。正如醫王宇妥·云丹貢布的口頭教誨中所說：『無論脈象如何不確定，如果脈搏深沉有力，那就是熱癥；如果脈搏深沉無力，那就是寒癥。無論尿液如何不確定，如果尿液渾濁，那就是熱癥；如果尿液清澈，那就是寒癥。』因此，爲了避免混淆，尿液觀察比任何觀察都重要。尿液中的泡沫如果像管子一樣，那就是風病；如果像棉絮漂浮在水面上，那就是血膽病；如果像切斷的泡沫尖端，那就是寒性黏液病；如果像雲彩一樣，那就是肺病；如果像膿液一樣，那就是身體里有膿液；如果像沙子一樣，底部有沉澱，那就是腎病。尿液泡沫主要集中在水面、水底或中間，疾病也同樣主要集中在上部等等，需要仔細觀察。如果尿液泡沫像凝固的酸奶一樣，呈現灰白色並覆蓋水面，那就是風擾亂了身體的營養和疾病的寒熱。如果尿液泡沫濃密，那就是熱癥；如果尿液泡沫稀疏，那就是寒癥。尿液的顏色應該與水的顏色一致，因為尿液在水中，不會呈現出與水不同的顏色。尿液沉澱的觀察方法是：稀薄的沉澱是寒癥，濃稠的沉澱是熱癥。熱尿如果沉澱濃稠，那就是身體的營養在消耗。 10-9-27b 寒尿通常不會有濃稠的沉澱。但如果出現特殊情況，即使是寒尿也出現濃稠的沉澱，可以用探針等工具將其取出並放置在一旁，這種沉澱被稱為『老油』。如果燃燒時發出燒焦的味道，那就只是未融化的黃油，不需要治療，即使不治療也能存活，所以需要區分。如果尿液沉澱自然斷裂並出現許多裂縫，那就是腫瘤的跡象。將尿液放入容器中，記住方向，不要移動，蓋上蓋子，等待蒸汽消散，然後根據沉澱的形狀來識別邪魔，這將在後面解釋。觀察尿液變化的方法是：在蒸汽未消散之前，如果尿液顏色與之前的狀態不同，那就是熱尿。如果蒸汽消散后顏色發生變化，那就是寒尿。

【English Translation】 Urine Observation: In water, if a faint white appears, it is because the urine's color blends with the water and is not obvious, hence appearing clear. If a piece of blue-green stone is thrown into the water, a faint white appears around the stone, which is important. 10-9-27a It is crucial to observe carefully, as 'the illusion of similar urine color will be eliminated.' As stated in the oral teachings of the King of Medicine, Yuthok Yonten Gonpo: 'No matter how uncertain the pulse is, if the pulse is deep and strong, it is a heat disorder; if the pulse is deep and weak, it is a cold disorder. No matter how uncertain the urine is, if the urine is turbid, it is a heat disorder; if the urine is clear, it is a cold disorder.' Therefore, to avoid confusion, urine observation is more important than any other observation. If the bubbles in the urine are like tubes, it is a wind disorder; if they are like cotton floating on the water, it is a blood-bile disorder; if they are like cut-off bubble tips, it is a cold phlegm disorder; if they are like clouds, it is a lung disorder; if they are like pus, it means there is pus in the body; if they are like sand, with sediment at the bottom, it is a kidney disorder. The disease is similarly located where the urine foam is mainly concentrated, whether on the surface, bottom, or middle of the water, and should be carefully observed. If the urine foam is like curdled yogurt, appearing grayish-white and covering the water surface, it means that wind has disturbed the body's nutrients and the disease's hot and cold nature. If the urine foam is thick, it is a heat disorder; if the urine foam is thin, it is a cold disorder. The color of the urine should be the same as the color of the water, because the urine is in the water and will not appear different from the water's color. The method of observing urine sediment is: thin sediment is a cold disorder, thick sediment is a heat disorder. If hot urine has thick sediment, it means the body's nutrients are being consumed. 10-9-27b Cold urine usually does not have thick sediment. However, if a special situation arises where even cold urine has thick sediment, which can be taken out with a probe or similar tool and placed aside, this sediment is called 'old oil.' If it emits a burnt smell when burned, it is just unmelted butter and does not require treatment; even without treatment, one can survive, so it needs to be distinguished. If the urine sediment naturally breaks into pieces and has many cracks, it is a sign of a tumor. Place the urine in a container, remember the direction, do not move it, cover it, and wait for the steam to dissipate, then identify the demons based on the shape of the sediment, as will be explained later. The method of observing changes in the urine is: if the urine color changes from its previous state before the steam dissipates, it is hot urine. If the color changes after the steam dissipates, it is cold urine.

---

་ཡལ་རྗེས་ཆུ་གྲང་ནས་གཟོད་ཆུ་མདོག་ལྡོག་པ་ནི་གྲང་བའི་ཆུ་ཡིན་ནོ། །རླངས་པ་ཡལ་བ་དང་ལྡོག་པ་དུས་མཚུངས་ན་ནད་ཚ་གྲང་སྙོམས་པ་སྟེ་སྤྱིར་བཏང་ནད་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་ཆུ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ལྡོག་ཚུལ་ལ་བརྟག་པ་ནི། ཆུ་ལ་མཐའ་དབུས་སྲབ་མཐུག་གི་ཁྱད་པར་མེད་པ་ལ་ནི་མཐའ་ནས་ལྡོག་སྟེ་དང་པོར་མཐའ་ནས་ཆུ་འཁྱགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་སྲབ་ན་སྲབ་ས་དེ་ནས་ལྡོག་སྟེ་སྲབ་ས་ནས་ཐོག་མར་འཁྱགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གང་སྲབ་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐའ་ནས་ཐོག་མར་ལྡོག་པ་ནི་གྲང་བའི་རྟགས་ཡིན་ཏེ། གྲང་ཆུ་ནི་ཚ་ལོག་མི་བྱེད་པར་གྲང་ནས་ལྡོག་པའི་གནད་ཀྱིས་སོ། །གང་ཆུ་མཐུག་པའི་དཀྱིལ་ནས་ 10-9-28a ཕར་ལོངས་པོར་ཏེ་ལིང་ལིང་པོར་ལྡོག་ན་ཚ་བ་གསར་པ་ཡིན་ནོ། །མཐའ་ནས་དབུས་སུ་ཤར་ཤར་གྱི་ཚུལ་དུ་མདོག་ལོག་བྱུང་ན་ནི་རྙིང་པའི་ཚད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆུ་ལྡོག་པའི་སྣ་ལ་སྟེ་དེའི་སྔོན་དུ་ཀུ་ཡ་ལྡོག་པ་སྟེ་སངས་ན་ནད་ཚ་གྲང་འཐབ་པ་ཡིན་ལ། ཆུ་ལྡོག་པ་དང་ཀུ་ཡ་སངས་བ་སྟེ་ཉུང་ངུར་འགྲོ་བ་དུས་མཉམ་པ་ནི་སྤྱི་ཁྱབ་རང་བཞིན་དུ་ཡིན་ནོ། །ཚ་བ་ལུས་ལ་བྱེར་ཆེས་པ་དང་། གྲང་བ་ཁ་འབྱམས་པ་དང་། གདོན་ཤས་ཆེ་བའི་ཆུ་གསུམ་ནི།མདོག་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་དེ་ལྟར་ཆུ་མི་ལྡོག་པའང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་དང་པོར་བཏང་མ་ཐག་པར་མདོག་དམར་སེར་དྲི་དུགས་ནའང་། རྗེས་ནས་ཇེ་དྭངས་དང་དྲི་ཆུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཡང་དང་པོར་ཚན་དེའི་དུས་སུ་དྭངས་པ་ལ་རྗེས་ནས་རུལ་ཏེ་རྩིག་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་དང་པོ་བཏང་མ་ཐག་པ་སོགས་ཚན་དེའི་དུས་ཀྱི་ཆུ་ཡི་མདོག་སོགས་ལས་འགྱུར་བ་ནི་ཆུ་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་ལ། དང་པོ་ཇི་ལྟ་བ་ལས་ཅིའང་མི་འགྱུར་ན་ནི་མ་ལོག་པའོ། །ལོག་པའི་རྗེས་ལ་བརྟག་པའི་ཚུལ་ནི་དུས་རྒྱུན་གྱི་ལུས་ལ་ནད་གཞིའི་ཤས་གང་ཡོད་བརྟག་སྟེ་ཇི་ལྟར་ན་སྐ་ན་ཚ་བ་དང་སླ་ན་གྲང་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ནད་གཞི་ཚ་བ་ཤས་ཆེན་ལོག་པའི་ཚེ་སྔར་བས་སྐ་ལ། གྲང་བ་ཆེ་ན་ལོག་པའི་ཚེ་ཆུ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་དྭངས་པ་འོང་ངོ་། །དཀར་སེར་དྭངས་བ་ནི་ནད་མེད་པའི་ཆུར་སྔར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །བྱིས་པ་མའོ་འཐུང་བའི་ཚེ་ན་ཆུ་ལོག་རྗེས་དཀར་ཉོག་རུལ་བ་འོང་བ་དང་། མཁལ་ནད་ཅན་གྱི་ཆུ་ནི་ལོག་རྗེས་ཤིན་ཏུ་རུལ་བ་ལྟར་སྙིགས་མ་རྩག་རྩིག་ཅན་ 10-9-28b འོང་ངོ་། །བྱེ་བྲག་མདོར་བསྡུས་ན། ཚ་ཆུ་དང་གྲང་ཆུ་གཉིས་སུ་འདུ་སྟེ། དེ་དག་ནི་མདོག་ལ་སོགས་པ་དགུ་པོ་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར། ཚ་བའི་ཆུ་ནི་ཞེས་པ་ནས། གྲང་ཆུ་ཡིན་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ་འདིར་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་དྲིལ་ཏེ་ཤན་ཕྱེད་པར་བསྟན་པ་ལས། ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་པ་ལས་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེའི་འདྲ་འདྲ་ནོར་བའི་ཤན་ཕྱེད་དགོས་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ནི། ཁ་དོག་དཀར་ལ་སྔོ་སང་ཀུ་ཡ་མཐུག་པ་

【現代漢語翻譯】 當熱氣消退，水變冷時，水的顏色才會改變，這就是冷水。 如果蒸汽消退和顏色改變同時發生，那就是疾病的熱度和寒度是平衡的，通常就像沒有疾病時的水一樣。 觀察顏色改變的方式：如果水中沒有邊緣和中心、稀薄和濃稠的區別，那麼顏色會從邊緣開始改變，因為水首先從邊緣結冰。哪裡稀薄，顏色就從哪裡開始改變，因為稀薄的地方首先結冰。因此，從稀薄的地方和邊緣首先開始改變顏色是寒冷的跡象，因為冷水不會發熱，而是從寒冷開始改變顏色。 如果水從濃稠的中心向外膨脹並閃閃發光地改變顏色，那就是新的熱病。如果顏色以從邊緣到中心的快速方式改變，那就是舊的熱病。當水改變顏色時，如果水在之前沸騰並冷卻，那就是疾病的熱度和寒度在鬥爭。如果水改變顏色和沸騰同時發生，並且沸騰程度很小，那就是普遍的自然狀態。 三種水不會改變顏色：熱量在身體中過度擴散的水、寒冷過度擴散的水和惡魔影響嚴重的水。因此，有時水也不會改變顏色。對於那些水，最初排出時顏色可能是紅黃色且有氣味，但之後會變得更清澈且氣味更小。或者，最初在那個時間段是清澈的，但之後會腐爛並變得粘稠。像這樣，最初排出時或在那個時間段水的顏色等發生變化，這被稱為『水改變顏色』。如果最初的狀態沒有任何改變，那就是『未改變顏色』。 觀察顏色改變后的方式是檢查身體通常的疾病傾向，如果粘稠，那就是熱病；如果稀薄，那就是寒病。因此，如果疾病傾向於熱病，那麼改變顏色時會比以前更粘稠；如果寒病嚴重，那麼改變顏色時會像水一樣非常清澈。白色、黃色和清澈的水就像之前所說的那樣，是無病之水。當嬰兒喝母乳時，改變顏色后水會變得渾濁、白色和腐爛。腎病患者的水在改變顏色後會變得非常腐爛，像沉澱物一樣粘稠。 簡而言之，可以概括為熱水和冷水兩種。它們在顏色等九個方面有不同的特徵。『熱水』到『是冷水』之間已經說明了這一點。在這裡，通過將它們歸納為兩個方面來清楚地區分它們。詞語的含義可以從之前的解釋中得知。即便如此，爲了區分相似之處，需要區分真假。顏色是白色和藍色，沸騰時粘稠。

【English Translation】 Only when the heat subsides and the water cools down will the water's color change, and that is cold water. If the subsidence of steam and the change in color occur simultaneously, then the heat and cold of the disease are balanced, usually like water when there is no disease. Observing the way the color changes: if there is no difference between the edge and the center, thin and thick, in the water, then the color will change from the edge, because the water freezes from the edge first. Where it is thin, the color will change from there, because the thin place freezes first. Therefore, the fact that the color changes first from the thin side and the edge is a sign of cold, because cold water does not heat up but changes color from cold. If the water expands outward from the thick center and changes color sparklingly, that is a new fever. If the color changes in a rapid manner from the edge to the center, that is an old fever. When the water changes color, if the water boils and cools down before that, that is the heat and cold of the disease are fighting. If the water changes color and boils at the same time, and the boiling is minimal, that is the general natural state. Three types of water do not change color: water where heat has spread excessively in the body, water where cold has spread excessively, and water where demonic influence is severe. Therefore, sometimes water also does not change color. For those waters, initially when discharged, the color may be reddish-yellow and have an odor, but later it will become clearer and the odor will be smaller. Or, initially it is clear at that time, but later it will rot and become viscous. Like this, the color of the water, etc., changes at the time of initial discharge or at that time, which is called 'water changing color'. If there is no change from the initial state, then it is 'unchanged color'. The way to observe after the color change is to check the body's usual disease tendency, and if it is viscous, that is fever; if it is thin, that is cold. Therefore, if the disease tends to be fever, then it will be more viscous when the color changes than before; if the cold is severe, then it will be very clear like water when the color changes. White, yellow, and clear water are as previously stated, disease-free water. When a baby drinks breast milk, the water will become cloudy, white, and rotten after the color change. The water of kidney disease patients will become very rotten after the color change, like sediment and viscous. In short, it can be summarized into two types: hot water and cold water. They have different characteristics in nine aspects such as color. This has been explained from 'hot water' to 'is cold water'. Here, they are clearly distinguished by summarizing them into two aspects. The meaning of the words can be known from the previous explanation. Even so, in order to distinguish similarities, it is necessary to distinguish between true and false. The color is white and blue, and it is viscous when boiling.

---

ཅན་གྱི་ཆུ་ན། ལྟར་སྣང་གྲང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཡང་གཏིང་ན་ཚ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། མདོག་དམར་སེར་ཅན་གྱི་དྲི་ཆུ་གང་ལ་ཀུ་ཡ་མེད་པ་སྟེ་མང་པོ་མེད་པ་བྱུང་ན། ལྟར་སྣང་ཚ་ཡང་ནད་ཀྱི་ངོ་བོ་གྲང་བ་ཡིན་ནོ། །ཚ་ཆུ་ལྟར་སྣང་ཡང་ལྡོག་བུལ་ལ་གྲང་བའི་ཆུ་ཡི་མཚན་ཉིད་ཡོད་ཀྱང་ལྡོག་སྐྱེན་པ་ལྟ་བུ་མི་མཚུངས་འདྲ་མིན་ཞིག་བྱུང་ན་ཚ་བ་མི་མངོན་པར་གབ་པའི་ནད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཚ་བའི་ཆུ་ལ་མེ་ཏོག་མེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དཀྲུགས་ཀྱང་ལྦུ་བ་གཅིག་ཀྱང་ཆགས་རྒྱུ་མེད་ན་ཚ་བ་ཁོང་དུ་ཤོར་ཏེ་ནད་གཏིང་ན་བྱིང་བ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གྲང་བའི་ཆུ་ལ་མེ་ཏོག་མེད་ན་གྲང་བ་ཁ་འབྱམས་པའོ། །ཚ་བའི་ཆུ་ལ་སྤྲིས་མ་ཧ་ཅང་མཐུག་ན་ལུས་ཟུངས་ཞུ་བའི་རྟགས་ཡིན་ཞིང་། དེ་བཞིན་གྲང་ཆུ་ལ་སྤྲིས་མ་མཐུག་ན་མར་གྱི་རིགས་སྣུམ་བཅུད་མ་ཞུ་བར་ངེས་སོ། །ལར་ནི་ནོར་སོ་འདི་ལྟ་བུ་ཡོད་དེ་སྟོངས་ཚད་དང་ཁྲག་གི་ཚད་པ་གཉིས་ཀ་ཆུ་དམར་པོ་ཞིག་འབྱུང་བས་ཕན་ཚུན་འཁྲུལ་པ་སྲིད་ཀྱང་ལེགས་པར་བརྟག་ན་དྭངས་མི་དྭངས་ལྦུ་བ་ཆེ་ཆུང་སོགས་ཀྱིས་མི་ནོར་ཏེ། རླུང་གི་ཆུ་ནི་དྭངས་ལ་སྦུ་བ་ཆེ་བ་ 10-9-29a སོགས་དང་ཅིག་ཤོས་དེ་ལས་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་སྨུག་པོ་དང་ཆུ་སེར་གྱི་ནད་གཉིས་ཀ་ལ་ཆུ་མདོག་སྨུག་ཁམ་ཞིག་འབྱུང་བས་ཕན་ཚུན་འཁྲུལ་སྲིད་ཀྱང་། ལེགས་པར་བརྟག་ན་ཆུ་སེར་གྱི་ཆུ་ནི་དྭངས་ལ་དྲི་མ་ཆུང་། སྨུག་པོ་ནི་དེ་ལས་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ། །མཁལ་མ་མཆིན་པ་མཚེར་པ་གསུམ་གང་ལ་ནད་ཡོད་ཀྱང་ཆུ་མདོག་དམར་པོ་འོང་བས་ཕན་ཚུན་ནོར་སྲིད་ཀྱང་ལེགས་པར་བརྟག་ན་མཁལ་མ་ལ་ནད་ཡོད་པའི་ཆུ་ནི་རུལ་ཞིང་རྙོགས་ལ། གཞན་གཉིས་ཀ་དེ་ལས་ཅུང་དྭངས་པ་དང་། མཆིན་ནད་ཅན་གྱི་ཆུ་ནི་ཕལ་ཆེར་ཚ་བའི་ཆུ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ལ། མཚེར་ནད་ཅན་གྱི་ཆུ་ནི་དམར་ཡང་གྲང་བའི་རྟགས་གཞན་དང་མཐུན་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཀུ་ཡ་སྟེང་དུ་ཡོད་ན་མཆིན་པ་དང་། བར་དུ་ཡོད་ན་མཚེར་པ་དང་། སྨད་དུ་ཡོད་ན་མཁལ་ནད་ཡིན་པས་ཤན་ཕྱེད་པར་བྱའོ། །གབ་ཚད་དང་བད་རླུང་གྲང་བའི་ཆུ་ཡང་མདོག་སྔོན་པོར་སྣང་བས་འཁྲུལ་སྲིད་ཀྱང་། ཀུ་ཡ་སྲབ་མཐུག་དང་། རླངས་པ་ཆེ་ཆུང་སོགས་ཀྱིས་མི་ནོར་བར་འབྱེད་དགོས་སོ། །དེ་ལྟར་འཁྲུལ་སོ་ཅན་གྱི་རྟགས་དེ་དག་སྒོ་ཀུན་ནས་ཞིབ་པར་བརྟག་ལ་མ་འཁྲུལ་བར་ནད་སོ་སོར་ངོས་བཟུང་བར་བྱའོ། །བདུན་པ་འཆི་བའི་ཆུ་ནི། མདོག་ཁྲག་འདྲ་ལ་ཀོ་བ་རུལ་བའི་དྲི་མནམ་པ་འབྱུང་སྟེ། བཅོས་ཀྱང་སྐྱེད་མེད་པ་དེ་ལས་མི་འགྱུར་ན་ཚ་བའི་འཆི་ཆུ་ཡིན་ནོ། །ཁ་དོག་དེ་བཞིན་དུ་ཀུ་ཡ་སངས་ཚར་རྗེས་ཀྱང་མི་ལྡོག་ན་ཚ་བའི་འཆི་ཆུའོ། །མདོག་སྔོ་ཞིང་དྲི་རླངས་ལ་བྲོ་བ་མེད་པ་དང་བཅོས་ཀྱང་སྔར་ལས་མི་འགྱུར་བ་ 10-9-29b ནི་གྲང་བའི་འཆི་ཆུ་ཡིན་ནོ། །ཚོགས་པ་སྟེ་སྔོ་ཡི་

【現代漢語翻譯】 對於潛伏的熱病，雖然尿液看起來是冷的，但實際上內部是熱的。如果尿液呈紅黃色，且泡沫很少或沒有，即使表面看起來是熱的，疾病的本質仍然是冷的。如果尿液看起來是熱的，但具有堿性且具有冷尿的特徵，但又與典型的冷尿不同，這表明熱病隱藏得很深。 熱尿通常沒有泡沫，無論如何攪拌都不會產生氣泡，這表明熱病已經深入體內。同樣，冷尿沒有泡沫則表明寒氣外溢。如果熱尿的沉澱物非常濃稠，這表明身體的精華正在耗盡。同樣，如果冷尿的沉澱物濃稠，則表明脂肪類物質沒有被消化。 一般來說，存在這樣的混淆：虛弱和血液疾病都可能導致尿液呈紅色。雖然容易混淆，但仔細檢查尿液的清澈度、氣泡的大小等可以避免錯誤。氣病的尿液清澈且氣泡大，而另一種情況則相反。 粘液病和黃水病都可能導致尿液呈棕褐色。雖然容易混淆，但仔細檢查後會發現，黃水病的尿液清澈且氣味小，而粘液病則相反。腎臟、肝臟和脾臟的疾病都可能導致尿液呈紅色，因此容易混淆。但仔細檢查後會發現，腎臟疾病的尿液是腐臭和渾濁的，而其他兩種疾病的尿液則相對清澈。肝臟疾病的尿液通常與熱尿的特徵一致，而脾臟疾病的尿液雖然是紅色的，但與其他寒性疾病的跡像一致。如果泡沫在頂部，則與肝臟有關；如果在中間，則與脾臟有關；如果在底部，則與腎臟有關，應加以區分。潛伏的熱病、粘液氣病和寒性疾病的尿液也可能呈現藍色，容易混淆。但可以通過泡沫的稀疏程度和蒸汽的大小等來區分。 因此，對於這些容易混淆的癥狀，應從各個方面進行詳細檢查，以準確識別每種疾病。 第七，死亡之尿：顏色像血，聞起來有腐爛的皮革味。即使治療也無法改變這種狀況，這就是熱性死亡之尿。如果顏色相同，即使泡沫消失後也不恢復正常，這也是熱性死亡之尿。顏色發藍，沒有氣味和蒸汽，即使治療也無法改變，這就是寒性死亡之尿。總而言之，是藍色的。

【English Translation】 In the case of latent fever, although the urine appears cold, it is actually hot inside. If the urine is reddish-yellow and has few or no bubbles, even if it appears hot on the surface, the nature of the disease is still cold. If the urine appears hot but is alkaline and has the characteristics of cold urine, yet is different from typical cold urine, it indicates that the fever is hidden deep. Hot urine usually has no foam, and no bubbles form no matter how much it is stirred, indicating that the fever has penetrated deep into the body. Similarly, cold urine without foam indicates that the coldness is overflowing. If the sediment in hot urine is very thick, it indicates that the body's essence is being depleted. Similarly, if the sediment in cold urine is thick, it indicates that fatty substances have not been digested. Generally speaking, there is such confusion: both weakness and blood diseases can cause the urine to be red. Although it is easy to confuse, careful examination of the clarity of the urine, the size of the bubbles, etc., can avoid errors. The urine of wind diseases is clear and has large bubbles, while the other situation is the opposite. Both mucus disease and serous disease can cause the urine to be brownish-yellow. Although it is easy to confuse, careful examination will reveal that the urine of serous disease is clear and has little odor, while mucus disease is the opposite. Diseases of the kidneys, liver, and spleen can all cause the urine to be red, so it is easy to confuse. However, careful examination will reveal that the urine of kidney disease is foul and turbid, while the urine of the other two diseases is relatively clear. The urine of liver disease is usually consistent with the characteristics of hot urine, while the urine of spleen disease, although red, is consistent with other signs of cold disease. If the foam is on top, it is related to the liver; if it is in the middle, it is related to the spleen; if it is at the bottom, it is related to the kidneys, and should be distinguished. The urine of latent fever, mucus-wind disease, and cold disease may also appear blue, which is easy to confuse. However, it can be distinguished by the sparseness of the foam and the size of the steam, etc. Therefore, for these easily confused symptoms, a detailed examination should be conducted from all aspects to accurately identify each disease. Seventh, the urine of death: the color is like blood, and it smells like rotten leather. Even if treated, this condition cannot be changed, which is the urine of hot death. If the color is the same, and it does not return to normal even after the foam disappears, this is also the urine of hot death. The color is blue, there is no odor or steam, and even if treated, it cannot be changed, which is the urine of cold death. In short, it is blue.

---

ཚོད་མ་བཙོས་པ་ཆད་པ་སྟེ་ཡུན་རིང་ལོན་ནས་མདངས་ཆད་པའམ་རུལ་བ་ན་ཆུ་སྔོན་དྭངས་སྙིགས་ཅན་འབྱུང་བ་དེ་ལྟ་བུར་བྱུང་ན་རླུང་གི་ནད་ཀྱིས་འཆིའོ། །ཆུ་རྩའི་ཁུ་བ་ཆད་པ་ལྟར་སེར་རུལ་བྱུང་ན་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀྱིས་འཆིའོ། །མཚལ་ཁུ་ཆད་པ་ལྟ་བུར་དམར་ཧྲུལ་བྱུང་ན་ཁྲག་གི་ནད་ཀྱིས་འཆིའོ། །འོ་མ་ཤི་བ་སྟེ་རུལ་བ་ལྟ་བུར་བྱུང་ན་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀྱིས་འཆིའོ། །སྣག་ཚ་ཆད་པ་སྟེ་རུལ་བ་ལྟ་བུ་ནག་ཧྲུལ་ལེ་བ་བྱུང་ན་དུག་གི་ནད་ཀྱིས་འཆིའོ། །མཁལ་མ་ལ་ནད་མེད་པར་ཁོང་པའི་ནང་ནས་ཆུ་ལོག་སྟེ་བཏང་མ་ཐག་ཏུ་རུལ་བ་ལྟ་བུ་ཕྱུང་ན་འདུ་བ་ཁོང་ནས་རུལ་བ་ཞེས་འཆི་བའི་ཆུ་ཡིན་ནོ། །བརྒྱད་པ་གདོན་གྱི་ཆུ་བརྟག་པ་ནི། སྣོད་དུ་དང་པོར་གང་ནས་བཏང་བའི་ངོས་དེ་ཤར་དུ་བརྩི་བར་བྱས་ལ། ཆུ་དེ་སྲིད་པའི་རུས་སྦལ་གན་རྐྱལ་དུ་གནས་པའི་ཚུལ་དུ་བྱས་ལ། སྔར་གྱི་ཤར་དེ་གློ་གཡས་སུ་བྱས་ཏེ། མགོ་བོ་ལྷོར་བསྟན་ནས་ཐུར་མ་བཞི་བསྣོལ་བའི་ཐིག་བཞིས་ལིང་ཚེ་དགུ་པའི་ས་དགུར་བཅད་ལ་རུས་སྦལ་གྱི་གཡས་ཕྱོགས་ཀྱི་རེའུ་མིག་གསུམ་ནི་སྟེང་ནས་མར་ལྷ་ས་མི་ས་གདོན་གྱི་ས་གསུམ་ཡིན་ལ། གཡོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གསུམ་ནི་མགོ་ནས་མར་དུར་ས་ཁང་ས་ཞིང་གི་ས་ཡིན་ནོ། །དབུས་གསུམ་ནི་མགོ་ནས་མར་ཕ་མེས་དང་རང་དང་བུ་ཚའི་ས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ལིང་ཚེ་དགུ་པོའི་ས་དེ་དང་དེར་སྤྲིས་མ་ལ་གཟུགས་བརྙན་གང་བྱུང་བའམ། ལིང་ཚེ་གང་རུང་ཞིག་གཞན་ཀུན་ལས་སྔ་བར་ལྷག་པར་ལྡོག་སྐྱེན་པའམ། ཡང་ན་ 10-9-30a གནས་གཅིག་གཞན་ཀུན་ལོག་ཚར་བའི་རྗེས་སུ་ལྡོག་སྣ་རིང་བ་དང་། ཡང་ན་མི་ལྡོག་པར་གནས་པ་དང་། ལྦུ་བ་ཉ་མིག་འདྲ་བ་དང་། ཆུ་ལ་སྲུབས་མཚམས་འདྲ་བའི་རི་མོ་དང་། ལྦུ་བ་དཀྱུས་མ་ཡང་གནས་གང་དུ་ལྷག་པར་བྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་གནས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ན་གཞན་ལ་མེད་པའི་རྟགས་ཞིག་བྱུང་ན་དེ་ལ་བརྟག་གོ། འདིར་ཉ་མིག་འདྲ་བ་དང་། མ་བསྲུབས་ཀྱང་སྲུབས་པ་འདྲ་བའི་ལྦུ་བ་གང་བྱུང་བ་ཞེས་འཆད་པའང་འདུག་གོ། དེ་ཡང་རྟགས་དེ་དག་ལྷ་སར་བྱུང་ན་རང་གིས་བརྟེན་པའི་ལྷ་སྲུང་བཅོས་དགོས་ལ། མི་སར་བྱུང་ན་མི་ཤི་བ་འདྲེར་སྐྱེས་པའི་གྲེ་ཕོ་མོས་གནོད་པ་དང་། གདོན་སར་བྱུང་ན་སྲིད་པའི་སྤྱི་འདྲེས་གནོད་པ་དང་། ཕ་མེས་ཀྱི་སར་བྱུང་ན་ཕ་མེས་ཀྱི་ཆགས་འདྲེས་དང་གཞན་གྱི་རྦད་འདྲེས་གནོད། རང་སར་བྱུང་ན་གྲོགས་ཀྱི་རྒྱུད་ནས་འགོས་པའི་འདྲེ་གནོད་ལ། བུ་ཚའི་སར་བྱུང་ན་ཞང་ཉེ་དང་མ་སྲུའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འདྲེ་དང་། ཁང་དུར་ཞིང་སར་བྱུང་ན་ཁང་པ་ལ་འཁྲི་བའམ་ཁང་པ་ཉེས་པའི་འདྲེ་དང་། དུར་འདྲེ་འམ། དུར་ས་ཉེས་པ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་། ཞིང་སའི་འདྲེ་སྟེ་ཕྱོགས་དེ་ནས་གནོད། གཞན་ཡང་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཤར་དུ་བྱུང་ན་རྒྱལ་པོ་དང་གཉན་ལ་སོགས་

【現代漢語翻譯】 如果煮熟的食物放置過久而變質或腐爛，出現渾濁的污水，這預示著會因風病而死亡。如果出現像水精華耗盡一樣發黃腐爛的情況，這預示著會因膽病而死亡。如果出現像硃砂耗盡一樣鮮紅腐爛的情況，這預示著會因血病而死亡。如果出現像牛奶變質腐爛的情況，這預示著會因黏液病而死亡。如果出現像墨汁耗盡腐爛一樣漆黑腐爛的情況，這預示著會因毒病而死亡。如果腎臟沒有疾病，但腹腔內積水，剛排出就腐爛，這被稱為腹腔腐爛，是死亡之兆。 第八，關於惡鬼之水的檢驗：首先，將容器中最初排出水的方向視為東方。然後，將水置於如同支撐世界的烏龜仰臥的姿勢。將之前的東方視為右肺，頭部朝南，用四根交叉的細繩將容器分割成九宮格，烏龜右側的三個格子從上到下分別是神、人、鬼的區域，左側的三個格子從上到下分別是墓地、房屋、田地的區域。中間的三個格子從上到下分別是祖先、自己、子孫的區域。如此，在這九宮格的各個區域中，如果泡沫出現任何形狀，或者任何一個格子比其他格子更早或更容易翻轉，或者在一個區域中，所有其他格子都翻轉完畢后，它才開始翻轉，或者根本不翻轉，或者出現像魚眼一樣的氣泡，或者水面上出現像裂縫一樣的紋路，或者普通的氣泡在某個區域特別多，總之，如果在任何一個區域出現其他區域沒有的跡象，就根據這些跡象進行判斷。這裡也解釋說，出現像魚眼一樣的氣泡，或者即使沒有攪動也出現像裂縫一樣的氣泡。 如果這些跡象出現在神位，就需要調整自己所依賴的神靈護法；如果出現在人位，預示著人死後變成厲鬼作祟；如果出現在鬼位，預示著世間 সাধারণ 鬼 সাধারণ 作祟；如果出現在祖先位，預示著祖先的冤魂或他人的詛咒作祟；如果出現在自己位，預示著因朋友的血統而傳染的鬼 সাধারণ 作祟；如果出現在子孫位，預示著舅舅、姨媽等親戚方面的鬼 সাধারণ 作祟；如果出現在房屋、墓地、田地位，預示著附著在房屋上或因房屋不潔而產生的鬼 সাধারণ，墓地鬼 সাধারণ 或墓地不潔等造成的損害，以及田地裡的鬼 সাধারণ 從那個方向作祟。此外，如果從方向上來說，出現在東方，預示著國王和妖 সাধারণ 等作祟。

【English Translation】 If cooked food is left for too long and spoils or rots, and cloudy sewage appears, it indicates death from wind disease. If it appears yellow and rotten, like the essence of water is exhausted, it indicates death from bile disease. If it appears bright red and rotten, like cinnabar is exhausted, it indicates death from blood disease. If it appears like spoiled or rotten milk, it indicates death from phlegm disease. If it appears black and rotten, like ink is exhausted, it indicates death from poison disease. If the kidneys are without disease, but there is water accumulation in the abdomen, and it rots immediately after being drained, it is called abdominal rotting, which is a sign of death. Eighth, regarding the examination of ghost water: First, the direction from which the water was initially discharged in the container is considered east. Then, the water is placed in the posture of a turtle supporting the world lying on its back. The previous east is considered the right lung, with the head facing south, and the container is divided into a nine-square grid with four crossed strings. The three grids on the right side of the turtle, from top to bottom, are the areas of gods, humans, and ghosts, respectively. The three grids on the left side, from top to bottom, are the areas of the cemetery, house, and field. The three grids in the center, from top to bottom, are the areas of ancestors, oneself, and descendants. Thus, in each of these nine areas, if any shape appears in the foam, or if any one grid flips earlier or more easily than the others, or if in one area, it starts to flip after all other grids have flipped, or does not flip at all, or if bubbles like fish eyes appear, or if lines like cracks appear on the water surface, or if ordinary bubbles are particularly numerous in a certain area, in short, if any sign appears in any area that is not present in other areas, the judgment is made based on these signs. It is also explained here that bubbles like fish eyes appear, or bubbles like cracks appear even without stirring. If these signs appear in the position of the gods, it is necessary to adjust the deities and protectors one relies on; if they appear in the position of humans, it indicates that a person who died has become a vengeful ghost; if they appear in the position of ghosts, it indicates that ordinary ghosts are causing harm; if they appear in the position of ancestors, it indicates that the spirits of ancestors or the curses of others are causing harm; if they appear in one's own position, it indicates that ghosts transmitted through the lineage of friends are causing harm; if they appear in the position of descendants, it indicates that ghosts from the side of uncles, aunts, etc., are causing harm; if they appear in the position of houses, cemeteries, or fields, it indicates that ghosts attached to the house or caused by the impurity of the house, cemetery ghosts or damage caused by the impurity of the cemetery, and ghosts in the field are causing harm from that direction. Furthermore, if considered from the direction, appearing in the east indicates that kings and evil spirits are causing harm.

---

པས་གནོད་དེ་གཞུང་ལྟར་གོ་སླ་ལ། ཀླུ་སྲིན་ཞེས་པ་མ་ཀླུ་ལ་ཕ་བདུད་སོགས་གདུག་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པས་ཀླུ་མ་རུངས་བ་གདུག་པ་ཆེ་བ་ལྟ་བུ་ལ་ཟེར། ཡང་ན་རིགས་ཀླུ་ཡིན་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱི་གདུག་པ་ཆེ་ཞིང་འཚེ་བའི་རིགས་ལ་ཟེར། གཞན་སྡེ་བརྒྱད་རྣམས་རང་མིང་གིས་གསལ། ནག་སྨུག་ནི་རྒྱལ་པོ་དང་ 10-9-30b ཐེའུ་རང་བསྡོང་བ་སོགས་ལ་ངོས་འཛིན་པ་སྣང་ཡང་མ་མོའི་རྒྱུད་ལུང་རྣམས་སུ་ཨེ་ཀ་ཛཱ་ཊི་སོགས་སྨུག་མོའི་ཚོགས་དང་། རེ་མ་ཏི་སོགས་ནག་མོའི་ཚོགས་ལ་ནག་སྨུག་ཅེས་བརྡ་མཛད་པས་ན་འདིར་ཡང་དེ་བཞིན་མ་མོའི་ཚོགས་ཀྱིས་གནོད་པ་ལ་ངོས་འཛིན་པ་ལེགས་སོ། །རིག་འཛིན་ནི་ཕྱོགས་སྐྱོང་བཅུའི་ནང་ཚན་གྱི་རིག་འཛིན་རྒྱལ་པོ་གདོན་གྱི་བདག་ཞེས་པ་དེའོ། །འོན་ཀྱང་ཆུ་ལོག་རྗེས་ཉི་མའི་མདངས་ཆུ་ལ་ཤར་བའི་ཚེ་འདྲ་བའི་གཟུགས་ལ་གདོན་གྱི་ཁྱད་པར་ངོས་བཟུང་བ་ནི། རྨ་བྱའི་མདངས་འདྲ་ན་མ་མོ་ནག་སྨུག་གིས་གནོད་པ་དང་། བ་དན་ཕྱར་བ་འདྲ་བ་སྟེ་གྲུ་བཞི་ལ་དར་ལྕེ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་མགོན་པོས་གནོད་པ་དང་། ལྕགས་སྒྲོག་གི་དབྱིབས་ལྟ་བུ་ཡོད་ན་ལྷ་མོས་གནོད། མདུང་གི་རྩེ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་ཕོ་ལྷས་གནོད། རྭ་སྐྱེས་ཏེ་ར་མའི་མགོའམ་ལུས་དང་བཅས་པ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་རྡོར་ལེགས་སོགས་དགྲ་ལྷས་གནོད། ཤུག་པ་འདྲ་ན་ཡུལ་ལྷས་གནོད། པདྨ་འདྲ་ན་མོ་ལྷས་གནོད་པ་སྟེ། འདི་ཡན་ཆད་ནི་ལྷ་ངོ་སྟེ་ལྷས་སྲུང་གི་བཀའ་ཆད་ལ་སོགས་པར་བརྟག་གོ། འོད་ཀོར་འདྲ་ན་ཞེས་འོད་དཀར་པོ་ཟླུམ་པོའི་རྣམ་པ་དང་ཕྱོགས་འདྲ་བྱུང་ན་རྒྱལ་པོས་གནོད་པ་དང་། ཙིག་ཁུང་ཉི་ཤར་འདྲ་བ་འོད་གཏིང་དུ་ཟུག་པ་ལྟ་བུ་བཙན། དར་ལྕེ་ལྟར་ཤར་ཤར་མང་ན་ཀླུ་བཙན་དང་། སྡིགས་པའི་གཟུགས་འདྲ་ན་ཀླུ་བདུད་དང་། ཤ་རུ་འདྲ་ན་བཙན་ཡམ་ཤུད་དང་། གལ་ཏེ་འདྲ་བ་མགོ་གཉིས་བྱུང་ན་ཐེ་བྲང་དང་། མེ་ལོང་འདྲ་ན་མཚོ་སྨན་དང་། ཏམྦུ་ར་སྟེ་པི་ཝཾ་འདྲ་ན་བདུད་མོ་དང་། ཉ་དང་དུང་གི་གཟུགས་འདྲ་ན་ས་བདག་དང་། ཆུ་ 10-9-31a སྲིན་དང་སྦྲུལ་འདྲ་ན་ཀླུ་གདོན་གྱིས་གནོད་པ་དང་། ན་བུན་དང་སྤྲིན་འདྲ་ན་མི་གཙང་བ་ལངས་པ་དང་། མདའ་འདྲ་ན་གྲེ་ཕོ་དང་འཕང་འདྲ་ན་གྲེ་མོ་དང་། མིག་མང་དང་གྲུ་བཞི་བཀྲམ་པ་འདྲ་ན་ཞིང་འདྲེ་དང་། ཕུར་བ་ཡུངས་ཀར་འདྲ་ན་གཞན་གྱི་ཕུར་ཁས་གནོད་པ་དང་། ཐོད་པ་འདྲ་ན་ཀླུ་གཏད་ཀྱི་གནོད་པ་དང་། མ་ཧེ་ལྟ་བུ་རྭ་རིང་པོའི་གཟུགས་ཅན་བྱུང་ན་དམ་སྲིས་གནོད་པ་སྟེ། འདི་རྣམས་འདྲེ་ངོའོ། །དེ་རྣམས་གང་ལ་གནོད་པ་ལིང་ཚེའི་ས་དགུ་པོའི་ཕྱོགས་ལས་དཔག་པར་བྱ་སྟེ། ལྷ་སར་འདྲེ་ངོ་བྱུང་ན་འདྲེ་དེ་ལྟར་བརྫུ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་ལྷ་སར་གལ་ཏ་མགོ་སྦྲེལ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་ཐེའུ་བྲང་ལྷར་བརྫུ་བ་སོགས་སོ་སོའི་ཁྱད་པར་གོང་བཞིན་ནོ། །འདྲེ་སར་ལྷ་ངོ་བྱུང

【現代漢語翻譯】 因此，按照經文的說法更容易理解。『龍妖』指的是母龍變成了父魔等惡毒之物，就像兇猛的龍變得非常惡毒一樣。或者，即使是龍族，也指那些天性惡毒且具有傷害性的種族。其他的八部眾都以自己的名字來區分。 『黑紫』通常被認為是國王和泰烏讓（the'u brang）的結合，但在瑪莫（ma mo）的傳承中，埃嘎扎提（Eka Dzati）等紫色的群體，以及熱瑪迪（Remati）等黑色的群體，被稱為『黑紫』。因此，在這裡，最好將它理解為瑪莫（ma mo）的群體造成的傷害。瑞格增（Rigzin）指的是十方守護神中的瑞格增國王，即惡靈之主。 然而，在洪水之後，當陽光照在水面上時，要區分惡靈的特徵，就像區分形狀一樣。如果像孔雀的顏色，那就是瑪莫（ma mo）黑紫造成的傷害；如果像升起的旗幟，即四方形帶有旗幟，那就是貢波（Gönpo）造成的傷害；如果像鐵鏈的形狀，那就是女神造成的傷害；如果像矛尖，那就是父神造成的傷害；如果長出角，像綿羊的頭或身體，那就是多杰雷（Dorje Lek）等戰神造成的傷害；如果像杉樹，那就是地方神造成的傷害；如果像蓮花，那就是女妖造成的傷害。以上這些都是神靈的顯現，要根據神靈的守護誓言等來判斷。 如果像光環，即出現白色圓形的光芒和方向，那就是國王造成的傷害；如果像陽光穿透洞穴，即光線深入，那就是贊（tsan）；如果像旗幟一樣頻繁閃爍，那就是龍贊（klu btsan）；如果像威脅的姿勢，那就是龍魔（klu bdud）；如果像肉瘤，那就是讚揚秀（btsan yam shud）；如果出現兩個頭，那就是泰佈讓（the brang）；如果像鏡子，那就是海神（mtsho sman）；如果像坦布拉（tambura），即琵琶，那就是女魔；如果像魚和海螺的形狀，那就是地主；如果像水怪和蛇，那就是龍魔造成的傷害；如果像霧和云，那就是不潔之物升起；如果像箭，那就是格波（gre pho）；如果像彈丸，那就是格莫（gre mo）；如果像許多眼睛和排列的四方形，那就是田鬼；如果像木星和芥菜籽，那就是其他人的詛咒造成的傷害；如果像頭骨，那就是龍的詛咒造成的傷害；如果像水牛，即出現長角的形狀，那就是丹斯（dam sris）造成的傷害。這些都是鬼的顯現。 要根據林伽（linga）九個地方的方向來判斷這些傷害來自哪裡。如果在拉薩出現鬼的顯現，那麼鬼就會偽裝成那樣。例如，如果在拉薩出現像連頭的情況，那就是泰烏讓（the'u brang）偽裝成神靈。各種區別如上所述。如果在鬼的地方出現神靈的顯現……

【English Translation】 Therefore, it is easier to understand according to the scriptures. 'Naga demons' refers to mother dragons that have become malevolent beings such as father demons, just as fierce dragons become extremely malevolent. Alternatively, even if they are of the Naga race, it refers to those races that are inherently malicious and harmful. The other Eight Classes are distinguished by their own names. 'Black-purple' is usually identified as the combination of the king and The'u brang, but in the lineages of Mamo, groups of purple beings such as Eka Dzati and groups of black beings such as Remati are referred to as 'black-purple'. Therefore, here, it is best to understand it as harm caused by the groups of Mamo. Rigzin refers to the Rigzin King among the Ten Direction Guardians, who is the lord of evil spirits. However, after a flood, when the sun's rays shine on the water, to distinguish the characteristics of evil spirits is like distinguishing shapes. If it is like the color of a peacock, it is harm caused by the black-purple Mamo; if it is like a raised banner, that is, a square with a flag, it is harm caused by Gönpo; if it is like the shape of a chain, it is harm caused by a goddess; if it is like the tip of a spear, it is harm caused by a father god; if horns grow, like the head or body of a sheep, it is harm caused by Dorje Lek and other war gods; if it is like a fir tree, it is harm caused by a local deity; if it is like a lotus, it is harm caused by a female spirit. All of the above are manifestations of deities, and should be judged according to the protective vows of the deities, etc. If it is like a halo, that is, a white, round light and direction appear, it is harm caused by the king; if it is like sunlight penetrating a cave, that is, the light penetrates deeply, it is Tsen; if it flashes frequently like a flag, it is Naga Tsen; if it is like a threatening posture, it is Naga Demon; if it is like a sarcoma, it is Tsenyam Shud; if two heads appear, it is Thebrang; if it is like a mirror, it is a sea spirit; if it is like a tambura, that is, a lute, it is a demoness; if it is like the shape of a fish and a conch, it is a landowner; if it is like a water monster and a snake, it is harm caused by a Naga demon; if it is like fog and clouds, it is the rising of uncleanliness; if it is like an arrow, it is Gre Pho; if it is like a pellet, it is Gre Mo; if it is like many eyes and arranged squares, it is a field ghost; if it is like Jupiter and mustard seeds, it is harm caused by the curse of others; if it is like a skull, it is harm caused by a Naga curse; if it is like a buffalo, that is, a shape with long horns appears, it is harm caused by Damsri. These are manifestations of ghosts. The direction of the nine places of the linga should be used to judge where these harms come from. If a ghost manifestation appears in Lhasa, then the ghost will disguise itself as such. For example, if a conjoined head appears in Lhasa, it is The'u brang disguising itself as a deity. The various distinctions are as described above. If a deity manifestation appears in a ghost place...

---

་ན་ལྷ་ཁྲོས་ནས་འདྲེ་རུ་གནོད་པ་སྟེ། ཤུག་པ་འདྲ་ན་ཡུལ་ལྷ་ཁྲོས་པ་ལྟ་བུས་མཚོན་ཏེ་གོང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཆུ་ལྡོག་ཏུ་མི་འདོད་པ་སྟེ་མི་ལྡོག་ན་ལྷོག་ཙམ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ཚ་ཆུ་ལ་ག་བུར་ཅུང་ཟད་དང་། གྲང་ཆུ་ལ་ཚ་བ་གསུམ་ཐུན་གཅིག་བཏབ་ནས་བསྙལ་བཞག་ན་ལྡོག་པར་གྱུར་ན་ནད་ཀྱི་དབང་གིས་མ་ལོག་པ་ཡིན་ལ། དེས་ཀྱང་མ་གསལ་བ་སྟེ་ནད་ཀྱི་ཆུ་ངེས་པ་མ་གསལ་ན་ཆུ་དེ་ནི་གདོན་ངོ་ཆེ་ཞིང་དེའི་དབང་གིས་མི་ལྡོག་པ་སྟེ་གབ་པའམ་ཡིབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལ་ཆུ་མི་ལྡོག་ན་བསྐོར་ཕྱྭ་བཏབ་པ་སྟེ་ནས་འབྲུ་དགུའི་མོ་འདེབས་ཚུལ་ལྟར་འཆད་པའང་ཡོད་དེ། བསྐོལ་ཞེས་ལ་མཐའ་དང་། བསྐོར་ཞེས་ར་མཐའི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཕྱྭ་ཞེས་སྐོར་མགོ་སྟེ་རྩིས་བྱེད་པ་དང་། མཆན། པ་མོ་འདེབས་པའི་དོན་དང་། 10-9-31b བཏབ་རྒྱུའི་སྨན་དེ་ལ་འཆད་པའི་ཁྱད་པར་དག་བྱུང་ངོ་། །སྤྱིར་ན་དོན་རྣམས་ཀྱི་ནད་རྩ་ལ་གསལ་བ་ཤས་ཆེ་ཞིང་སྣོད་རྣམས་ཀྱི་ནད་ནི་རྩ་བས་ཀྱང་ཆུ་ལ་གསལ་ཆེ་ལ། འཚོ་འཆིའི་ལ་ཤན་འབྱེད་པ་ནི་ཆུ་ལའང་ཡོད་མོད་ཀྱི་གཙོ་བོར་རྩ་ཡིས་འབྱེད་དགོས་ན་ཡང་། ཚ་གྲང་གི་ལ་ཤན་ནི་རྩ་བས་ཀྱང་ཆུ་ལ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་གསལ་བ་དེའི་ཕྱིར། སྨན་པ་མཁས་པས་ནད་ངོས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཆུ་ལ་བརྟག་པར་བྱའོ། །གལ་འགག་བཞིའི་འཁྲུལ་སོ་བསལ་བ་ནི། མན་ངག་རྒྱུད་ཀྱི་ཚ་གྲང་གལ་མདོར་ལྟོས་ཞེས་ཞལ་འཕང་སྟེ་སྔར་ཞུས་པ་ལ་ལན་གསུངས་པའོ། །དེ་ནས་དྲང་སྲོང་ཡིད་ལས་སྐྱེས་ཀྱིས་གོང་དུ་སྡོམ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་གྲངས་སུ་གསོ་ཚུལ་དགུ་གསུངས་པ་དེ་བཤད་པར་ཞུས་པ་ལ་ལན་གསུངས་པ། ཀྱཻ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་ཡིད་ལས་སྐྱེས་ཞེས་བོས་ནས། ནད་དང་གཉེན་པོ་ཇི་ལྟར་འཚམ་པར་སྤྲོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསོ་བའི་ཚུལ་ཤེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གཅེས་ཤིང་། དེ་ལྟར་གཅེས་པའི་དོན་ལ་སྐབས་འདིར་ཞུས་པ་ལེགས་ན་ཡང་། གསོ་ཚུལ་དགུ་པོ་དེ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་རྒྱུད་དུ། མ་རྟོགས་དོགས་ས་བཅས་གདིང་མ་ཐོབ་པའི་ནད། །བྱི་ལ་འཇབ་པ་ལྟ་བུའི་སད་མདས་བཅོས། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ལེགས་པར་བསྟན་ནས་ཡོད་པས་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལྟ་ཞིང་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོག་དཔྱོད་གནད་དུ་འཐེམ་པར་གྱིས་ཤིག །དེ་ལྟ་བུའི་ལྟ་རྟོག་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ན་མུན་ཁུང་དུ་རྫས་སྟོར་བ་དང་འདྲ་སྟེ། ཉམས་ལེན་དཔེའི་སྟེང་དུ་ལུས་པའམ་དེ་ལ་རགས་ལས་པས་དགོས་དུས་སླེབ་པའམ་ཕན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུད་ཆེན་ 10-9-32a བཞིའི་དོན་ལ་ལྟ་རྟོག་གནད་དུ་ཐེམས་ནས་དོན་ཉམས་སུ་ལོང་བ་བྱུང་ན། མུན་ཁང་གི་མཛོད་དུ་ཉི་མ་ཤར་བ་ཇི་བཞིན་དུ་དོན་ཀུན་གསལ་ཞིང་། དེའི་ཚེ་གསེར་གཡུས་གང་བའི་སྒྲོམ་བུར་ལག་པ་བཅུག་ནས་ལེན་པ་བཞིན་དུ་རང་ལ་ནམ་དགོས་པའི་དུས་ན་སྤ

【現代漢語翻譯】 如果神靈憤怒，就會變成惡鬼作祟。如果像柏樹一樣，就象徵著地方神靈發怒，應該像前面說的那樣理解。不希望尿液倒流，如果倒流，就在稍微煮沸的水中加入少許冰片，在冷水中加入三分之一的熱水，冷卻後放置。如果仍然倒流，那就是因為疾病的原因沒有恢復。如果這樣還不清楚，也就是無法確定疾病的尿液，那麼這種尿液就是惡鬼作祟的明顯徵兆，因為惡鬼的力量導致尿液無法恢復，也就是隱藏或潛伏。對於這種情況，如果尿液無法恢復，可以進行占卜，就像播種九種穀物一樣。這裡有煮沸（བསྐོལ་）和環繞（བསྐོར་）的區分，前者以'ལ'結尾，後者以'ར'結尾。占卜（ཕྱྭ་）的意思是環繞的開頭，也就是計算。註釋：播種的意思，以及要使用的藥物的特殊之處。 總的來說，疾病的根源在脈搏上通常比較明顯，而臟腑的疾病在尿液上比脈搏更明顯。雖然尿液也能區分生死，但主要還是依靠脈搏來判斷。然而，寒熱的區分，即使通過脈搏也能在尿液中清晰地看到。因此，爲了診斷疾病，有經驗的醫生應該檢查尿液。消除四大關鍵的錯誤在於，參考《口訣部》中關於寒熱的關鍵要點，這是對之前問題的回答。 然後，益西生尊者請求解釋之前提到的三十三個要點中的九種治療方法。作為回答，至尊益西生說道：『益西生大尊者，爲了使疾病與治療方法相適應，瞭解治療方法非常重要。雖然在這種情況下提出這個問題很好，但這九種治療方法已經在之前的經典中得到了很好的闡述，例如：對於那些尚未理解、存在疑問且沒有把握的疾病，要像貓捉老鼠一樣用突然襲擊的方式進行治療。』因此，大尊者應該用聽聞的智慧去觀察，用思考的智慧去分析研究，抓住要點。如果不具備這樣的觀察和分析能力，就像在黑暗中丟失東西一樣，只是停留在經驗的層面上，或者依賴於經驗，在需要的時候也無法發揮作用。如果能夠抓住四大經典的要點並將其付諸實踐，就像太陽照亮黑暗的房間一樣，一切都會變得清晰。那時，就像將手伸入裝滿黃金和寶石的盒子中一樣，在自己需要的時候就能隨意取用。

【English Translation】 If the gods are angered, they will turn into evil spirits causing harm. If it is like a juniper tree, it symbolizes the local deity being angered, and it should be understood as mentioned before. It is undesirable for urine to flow back; if it does, add a little camphor to slightly boiled water, and add one-third hot water to cold water, let it cool and set aside. If it still flows back, it is because the disease has not recovered. If it is still unclear, that is, if the disease's urine cannot be determined, then this urine is a clear sign of evil spirits, because the power of the evil spirits causes the urine to be unable to recover, that is, hidden or lurking. For this situation, if the urine cannot be restored, divination can be performed, just like sowing nine kinds of grains. Here, there is a distinction between boiling (བསྐོལ་) and surrounding (བསྐོར་), the former ending with 'ལ' and the latter ending with 'ར'. Divination (ཕྱྭ་) means the beginning of the surrounding, that is, calculation. Note: The meaning of sowing, and the special features of the medicine to be used. In general, the root of the disease is usually more obvious in the pulse, while the diseases of the internal organs are more obvious in the urine than in the pulse. Although urine can also distinguish between life and death, it mainly relies on the pulse to judge. However, the distinction between hot and cold, even through the pulse, can be clearly seen in the urine. Therefore, in order to diagnose the disease, an experienced doctor should examine the urine. Eliminating the errors of the four key points lies in referring to the key points of hot and cold in the 'Oral Instruction Section', which is the answer to the previous question. Then, Drangsong Yidlekye requested an explanation of the nine methods of treatment in the thirty-three points mentioned earlier. In response, the venerable Yidlekye said: 'Great Drangsong Yidlekye, in order to match the disease with the treatment method, understanding the treatment method is very important. Although it is good to ask this question in this situation, these nine treatment methods have been well explained in the previous classics, such as: For those diseases that have not been understood, have doubts, and are not sure, treat them with a sudden attack like a cat catching a mouse.' Therefore, the great Drangsong should observe with the wisdom of hearing and analyze and research with the wisdom of thinking, grasping the key points. If you do not have such observation and analysis skills, it is like losing something in the dark, just staying at the level of experience, or relying on experience, and it will not be able to function when needed. If you can grasp the key points of the four great classics and put them into practice, just like the sun shining into a dark room, everything will become clear. At that time, just like putting your hand into a box full of gold and jewels, you can take whatever you need at any time.'

---

ྱད་པས་ཆོག་སྟེ་རང་ཉམས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས། དྲང་སྲོང་ཡིད་ལས་སྐྱེས་ལ་སྔར་གསུངས་པའི་དོན་ལ་བརྗེད་པ་མི་སྲིད་ཀྱང་འདིར་སྡོམས་ཀྱིས་གྲངས་སུ་སྨོས་པ་དེ་སྔར་གསུངས་པ་དང་གཅིག་གམ་གཞན་ཞིག་ཡིན་སྙམ་པའི་རྗེས་འཇུག་གི་དོགས་པ་བཅད་པའི་དོན་དུ་ཞུས་པ་ལ། རྒྱུད་བཞིའི་དོན་གནད་བསྡེབས་ནས་ཤེས་དགོས་པའི་ཚུལ་འདི་ལྟ་བུ་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་གདམས་པ་ཡིན་ནོ། །བདུད་རྩི་སྙིང་པོ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་གསང་བ་མན་ངག་གི་རྒྱུད་ལས་མཐོང་བ་མེ་ལོང་ཆུ་ལ་ངོས་བཟུང་བའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པའོ། །གང་ལ་ཡིད་ཆེས་ལུང་རིགས་ཀྱིས། །ཐེ་ཚོམ་དྲྭ་བ་རབ་བསལ་བ། །ཕྱི་མ་རྒྱུད་ཀྱི་མདོ་དང་པོའི། །རྣམ་བཤད་འདི་ནི་གཞན་ལས་འཕགས། །ཤར་དཔལ་སྤུངས་པའི་སྨན་གྲལ་འཛིན་པ་མི་ཕམ་པས་སྦྱར་བ་དགེའོ། །མངྒ་ལཾ། ༈ །ཚེ་ལས་འདས་པ་ངེས་དོན་གྱི། །དངོས་རྫས་རྐྱེན་སྦྱར་འདི་བསྒྲུབས་པས། །དགེ་འདིས་མཁའ་མཉམ་སེམས་ཅན་ཀུན། །བཻཌཱུརྱ་ཞིང་སྐྱེ་བར་ཤོག། །། དགེའོ།། །།

【現代漢語翻譯】 『因為這足以成為你自己的經驗。』對於智者益西杰（藏文：དྲང་སྲོང་ཡིད་ལས་སྐྱེས་，字面意思：從心中生出的仙人），先前所說過的意義不可能被遺忘，但在這裡以總結的方式提及數字，是爲了斷除後學者可能產生的疑惑，即先前所說的和現在所說的是否相同或不同。像這樣，將四部醫典的要點彙集起來理解的方式，是爲了後學者們的利益而教導的。 《秘密心髓八支論》中，將所見比作鏡子和水的第二章的解釋到此結束。憑藉對經文和理證的信任，徹底消除疑惑之網。這部對後部醫典第一章的解釋，勝過其他解釋。由東方白蓮花聚落的醫師米龐（藏文：མི་ཕམ་པ།）所著。吉祥！ 愿以此通過結合壽命已盡之人的真實物質和因緣所成就的善行，使如虛空般無邊的眾生，都能夠往生到琉璃光佛的凈土！吉祥！吉祥！

【English Translation】 'Because it is enough to become your own experience.' For the wise Yid-kyi-kyé (藏文：དྲང་སྲོང་ཡིད་ལས་སྐྱེས་，literally: Sage born from the mind), it is impossible to forget the meaning previously spoken, but here, mentioning the number in a summary way is to dispel the doubts that later followers may have, whether what was said before and what is said now are the same or different. Like this, the way to understand by combining the key points of the Four Tantras is taught for the benefit of later followers. This concludes the explanation of the second chapter of the Secret Quintessential Eight-Branched Treatise, which likens what is seen to a mirror and water. Through faith in scripture and reasoning, may the web of doubt be completely dispelled. This explanation of the first chapter of the Later Tantra surpasses other explanations. Written by Mipham (藏文：མི་ཕམ་པ།), a physician from the eastern Pema Künga (白蓮花聚落). Auspicious! May all sentient beings, as infinite as space, be reborn in the pure land of Bhaisajyaguru (Medicine Buddha), through the merit of accomplishing this by combining the true substance and conditions of one whose life has passed away! Auspicious! Auspicious!

---